محققین فرضیه‌ای را مطرح کرده‌اند که بر اساس آن، فعال‌شدن نورون‌ها یا سلول‌های عصبی که ارتباط بین قلب و مغز را برقرار می‌کنند، می‌تواند سبب وقوع غش گردد.
غش کردن به‌طورکلی زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به مغز به‌طور ناگهانی مختل می‌شود، اما تحقیقات جدید، فهم بهتری از پروسه‌های این پدیده ارائه می‌دهد.
به نقل از ان‌بی‌سی نیوز، هرچند دانشمندان، غش کردن را ناشی از محدودیت ناگهانی جریان خون به مغز می‌دانند، اما نتایج دقیقاً مشخص نکرده‌اند که چه عواملی سبب ایجاد این تغییر ناگهانی در جریان خون می‌شوند و کدام مناطق مغز نقش حیاتی در فرآیند غش کردن ایفا می‌کنند.
پژوهش جدیدی که بر روی موش‌ها انجام شده و در شماره اخیر ژورنال Nature منتشر گردیده، درک بهتری از فرآیندهای زمینه‌ای مرتبط با غش کردن را فراهم می‌آورد.
محققین این پژوهش، نظریه‌ای را مطرح کرده‌اند که بر اساس آن، تحریک نورون‌ها یا سلول‌های عصبی مرتبط با قلب و مغز، می‌تواند موجب ایجاد غش گردد.
واینیت آگوستین، استادیار نوروبیولوژی در دانشگاه کالیفرنیا سن‌دیگو و یکی از اعضای تیم تحقیقاتی، بیان می‌کند: «این آغاز یک کشف جدید است تا نشان دهد که غش کردن فقط نتیجۀ کاهش ساده جریان خون نیست.»
او ادامه می‌دهد که اگرچه کاهش جریان خون عاملی در بروز غش به حساب می‌آید، مدارهای دیگری در مغز نیز در این فرآیند دخیل‌اند و این پدیده به سادگی آنچه که در کتاب‌های مرتبط با قلب و عروق مطرح شده، نیست.
این محققان دریافتند که نورون‌های زیر جمجمه، پیام‌هایی را از قلب به مغز ارسال می‌کنند که موجب کاهش ضربان قلب، فشار خون و تنفس می‌شود. این فرآیند ممکن است به یکی از مرسوم‌ترین نوع‌های غش، یعنی «سنکوپ واکنشی» که می‌تواند ناشی از کم‌آبی، مشاهده خون یا ایستادن‌های طولانی باشد، منتهی گردد.
در حال حاضر، درمان موثری برای سنکوپ واکنشی وجود ندارد و کارشناسان معتقدند که درک فرآیندهای احتمالی مرتبط با این عارضه می‌تواند به کشف درمان‌های جدید در آینده منجر شود.
البته یافته‌های این تحقیق به غش‌هایی که ناشی از مشکلات قلبی اساسی، مانند ضربان بسیار پایین یا بالا هستند، مربوط نمی‌شود؛ چراکه این موارد نادرتر و خطرناک‌تر محسوب می‌شوند.
تجربه غش کردن در موش‌ها
محققان پیش از آغاز این پژوهش، فرضیه‌ای را مطرح کردند که غش کردن به واسطه تحریک عصب واگ بروز می‌کند.
عصب واگ یک بستر عصبی است که مغز را به دیگر اعضای بدن متصل می‌کند و بخشی از سیستم عصبی پاراسمپاتیک است که به بدن کمک می‌کند در حالت استراحت و آرامش قرار گیرد. دانشمندان تصور می‌کنند که در زمان غش کردن، واکنش عصبی پاراسمپاتیک به‌طور غیرطبیعی فعال می‌شود که به کاهش بیش از حد ضربان قلب، فشار خون و تنفس منجر می‌گردد.
برای بررسی نقش ممکن عصب واگ در غش کردن، محققان با استفاده از میکروسکوپ، اندام‌های داخلی موش‌ها را مورد بررسی قرار دادند. در این راستا، آنها گروه خاصی از نورون‌ها در عصب واگ را شناسایی کردند که از بطن‌های پایین قلب به ساقه مغز می‌روند.
هر یک از این نورون‌ها، دو شاخه دارند؛ یک شاخه به قلب و دیگری به ساقه مغز می‌رود و بدین ترتیب، پیام‌ها را از قلب دریافت و به ساقه مغز منتقل می‌کنند.
محققان در مراحل بعدی آزمایش کردند که آیا تحریک این نورون‌های خاص در موش‌ها می‌تواند منجر به وقوع غش گردد یا خیر.
آنها رشته‌های کوچکی را در مغز موش‌ها قرار دادند و با تاباندن نور آبی به این نورون‌ها، آنها را تحریک کردند. هنگامی که نورون‌ها فعال می‌شدند، موش‌ها پس از چند ثانیه پیاده‌روی، ناگهان به زمین می‌افتادند و بی‌حرکت می‌ماندند. اما پس از چند ثانیه دوباره بلند می‌شدند و به راه رفتن ادامه می‌دادند. موش‌ها علائم کلاسیک غش انسان‌ها، از جمله کاهش فشار خون، تنفس و ضربان قلب را از خود بروز دادند. همچنین مردمک‌های چشمانشان گشاد شده و چشمانشان به عقب برگشت. این محققان توانستند الگوی کلاسیک بالا رفتن چشم‌ها را با زمان وقوع غش همبسته کرده و شبیه‌سازی کنند.
آنها همچنین متوجه شدند که تحریک این نورون‌ها موجب تنگ شدن رگ‌ها و کاهش جریان خون به مغز می‌شود که این نیز از دیگر نشانه‌های غش کردن است.
با این حال، محققان هنوز نمی‌دانند که در دنیای واقعی چه عواملی این مسیر عصبی را فعال می‌کند و آیا این یافته‌ها قابلیت تعمیم به انسان‌ها را دارند یا خیر.
چرا انسان‌ها غش می‌کنند؟
دانشمندان پیش از این پژوهش جدید، دریافتند که وقتی خون کافی به قلب وارد نشود یا از آن خارج نگردد و در نتیجه جریان خون به مغز قطع شود، فرد دچار غش می‌شود.
در شرایط غش کردن، خون از قلب به سایر اعضای بدن از جمله مغز نمی‌رسد و به همین دلیل فرد بی‌هوش می‌شود.
غش کردن معمولاً باعث نگرانی نمی‌شود، مگر در مواردی که فرد هنگام رانندگی دچار غش شود یا بر اثر سقوط آسیب ببیند. کارشناسان می‌گویند که تقریباً ۴۰ درصد افراد در طول زندگی خود، حداقل یک بار غش می‌کنند و اغلب این بروزها ناشی از عواملی ساده است.
زمانی که برای مدت طولانی ایستاده‌اید یا دچار تشنگی هستید، خون داخل پاها جمع می‌شود یا فشاری که جنین در رحم مادر به قفسه سینه وارد می‌کند، مانع برگرداندن خون به قلب می‌شود. همین حالت برای نوازندگان مبتدی که فشار زیادی بر روی قفسه سینه خود وارد می‌کنند، نیز اتفاق می‌افتد و منجر به غش آنها می‌گردد. برخی افراد نیز ممکن است با شنیدن خبرهای ناخوشایند یا حتی جوک‌های خنده‌دار به دلیل یک واکنش عاطفی، دچار غش شوند – احتمالاً به این دلیل که بدنشان به‌طور بیش از حد، سیستم عصبی پاراسمپاتیک را برای آرام‌سازی‌شان فعال می‌کند.
در حال حاضر پزشکان روش‌های مشخصی برای جلوگیری از غش ناگهانی ندارند، اما هدف‌گذاری نورون‌های شناسایی‌شده در این تحقیق ممکن است رویکردی تازه برای درمان فراهم آورد؛ به عنوان مثال، پزشکان می‌توانند برخی از ژن‌های مرتبط با مسیر عصب واگ را اصلاح یا جایگزین کنند.
با توجه به پیشرفت‌های بالقوه در درمان‌های آینده نظیر ژن‌درمانی یا تحریک هدفمند اعصاب در انسان‌ها، می‌توان انتظار داشت که روش‌های مؤثری برای درمان غش کردن در دسترس قرار گیرد.
همشهری آنلاین