شاید شما از این موضوع آگاه باشید که برخی داروها می‌توانند موجب احساس خواب‌آلودگی، سردرد یا حالت تهوع شوند؛ اما ممکن است گاهی اوقات عوارض جانبی غیرمعمولی وجود داشته باشند که در برچسب یا راهنمای داروها ذکر نشده‌اند، یا اینکه پزشک به شما درباره آن‌ها اشاره‌ای نکند، با این حال این عوارض ممکن است بروز کنند.
ما از یک داروساز درباره عوارض احتمالی و عجیب و غریب برخی داروها پرس‌وجو کردیم:
۱. تغییر رنگ ادرار، از جمله آبی
تعدادی از داروها می‌توانند رنگ ادرار را تحت تأثیر قرار دهند. یکی از داروهای قدیمی که موجب تغییر رنگ ادرار می‌شود، پیریدیوم است که برای تسکین ناراحتی ناشی از عفونت‌های مجاری ادراری تجویز می‌شود. این دارو بسته به میزان اسیدیته ادرار می‌تواند رنگ آن را به نارنجی یا قرمز تغییر دهد. همچنین، ریفامپین، داروی ضد سل، سولفاسالازین به عنوان داروی ضد التهاب و وارفارین به عنوان رقیق‌کننده خون نیز ممکن است موجب بروز رنگ نارنجی در ادرار شوند.
آنتی‌بیوتیک‌هایی نظیر نیتروفورانتوئین و مترونیدازول می‌توانند موجب ایجاد ادراری با رنگ قهوه‌ای شوند و معمولاً داروهای تجویزی از قبیل آمیتریپتیلین، دوکسوروبیسین، اندومتاسین، سایمتیدین، فنرگان و تریامترین نیز می‌توانند ادراری با رنگ آبی یا سبز ایجاد کنند. در صورت مشاهده هر گونه تغییر غیرمعمول، بهتر است با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
۲. تغییر میل جنسی
برخی از داروها می‌توانند باعث کاهش میل جنسی شوند؛ از جمله مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) مانند پاکسیل، سلکسا و زولوفت و همچنین برخی داروهای کاهنده فشارخون و هورمون‌ها، نظیر قرص‌های ضدبارداری، جزء اصلی این گروه هستند.
داروهای درمان اختلال نعوظ، از جمله ویاگرا، که می‌تواند موجب بروز نعوظ‌های مداوم و دردناک شود، و داروی ضدافسردگی ترازودون (Oleptro) نیز می‌توانند به طور معناداری تحریک جنسی را کاهش دهند.
۳. رفتارهای اعتیادآور
داروهای مخدر مرتبط با بیماری پای بی‌قرار و پارکینسون، میراپکس (پرامیپکسول) و رکوئیپ (روپینیرول) ممکن است منجر به بروز رفتارهای اجباری اعتیادآور شوند که شامل قمار، اعتیاد جنسی، خرید اجباری، پرخوری و سایر اختلالات مرتبط با خوردن می‌شود.
۴. راه رفتن در خواب
برخی داروها ممکن است باعث شوند افراد در خواب راه بروند یا حتی در برخی موارد به خواب بروند. همچنین این افراد ممکن است به طور ناگهانی در طول روز خوابشان ببرد. واکنش افراد به داروهایی که بر سیستم اعصاب مرکزی تأثیر می‌گذارند، مانند داروهای ضد اضطراب از گروه بنزودیازپین‌ها، داروهای خواب نظیر آمبین، لونستا و سوناتا، می‌تواند متغیر باشد. همچنین، داروهای ضد درد، سست‌کننده‌های عضلات و برخی آنتی‌بیوتیک‌های بدون نسخه مانند بنادریل نیز ممکن است اثرگذار باشند.
۵. کاهش حس بویایی و چشایی
برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند حس بویایی و چشایی افراد را تغییر دهند. این داروها ممکن است شامل آمپی‌سیلین، ماکرولیدها، کوئینولون‌ها، سولفامتوکسازول، تری متوپریم، تتراسایکلین و مترونیدازول باشند. همچنین داروهای مرتبط با سیستم عصبی، مبتنی بر پارکینسون، محرک‌های CNS، داروهای ضد میگرن و سست‌کننده‌های عضلات و داروهای قلبی نظیر داروهای ضد فشارخون، دیورتیک‌ها، استاتین‌ها و داروهای ضد آریتمیک نیز می‌توانند چنین تأثیری به جا بگذارند.
عوامل دیگری نظیر داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای، برخی داروهای روان‌پریشی، آنکسیولیتیک‌ها، تثبیت‌کننده‌های خلق‌وخو، داروهای خواب، آنتی‌هیستامین‌ها، برونکودیلاتورهای (بازکننده‌های برونش)، ضدالتهاب‌ها، ضدقارچ‌ها، داروهای ترک سیگار و ضد ویروس‌ها نیز وجود دارند که می‌توانند چنین عوارضی را ایجاد کنند.
۶. توهم
طیف وسیعی از داروها که بر روی سیستم اعصاب مرکزی تأثیرگذارند، می‌توانند سبب بروز توهم شوند. داروهایی که برای درمان درد و کاهش اضطراب و افسردگی استفاده می‌شوند، نیز احتمال بروز این عارضه را افزایش می‌دهند. داروهای آنتی‌کولینرژیک که برای درمان بیماری‌های مثانه، بیماری انسداد مزمن ریوی و پارکینسون تجویز می‌شوند، نیز در این زمینه نقش دارند. میراپکس (پارمیپکسول) تجویز شده برای پارکینسون و سندروم پای بی‌قرار، به ویژه در افراد سالمند، می‌تواند موجب بروز توهم گردد.
۷. افزایش وزن شدید
تحقیقات نشان می‌دهد که بین ۱۰ تا ۱۵ درصد از مشکلات وزنی ممکن است به داروها مرتبط باشند. برخی داروها ممکن است حس گرسنگی را افزایش دهند، فرایند سوخت و ساز بدن را مختل کنند و یا موجب تجمع مایعات در بدن شوند. داروهای شناخته‌شده‌ای که با افزایش وزن مرتبط هستند، شامل کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای و مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) نظیر پاکسیل، سلکسا، پروزاک و سولفونیل اوره‌آزها برای درمان دیابت نوع ۲ می‌باشند.
۸. اختلالات بینایی
بعضی از داروها می‌توانند بر روی چشم اثر بگذارند و موجب آسیب به شبکیه یا تاری دید شوند. این گروه دارویی شامل داروهای اختلال نعوظ، داروهای فشارخون، مینوسیکلین و سایر آنتی‌بیوتیک‌ها و حتی برخی داروهای گیاهی است. کورتیکواستروئیدها، داروهای ضد روان‌پریشی، داروهای ضدمالاریا و آنتی‌هیستامین‌ها نیز می‌توانند مشکلات بصری ایجاد کنند.
۹. پارگی تاندون
بسیاری از داروهایی که باعث تاندونیت یا پارگی تاندون می‌شوند، متعلق به گروه فلوروکوئینولون‌ها هستند که شامل سیپرو، سیپرو XR، پروکوئین XR، لواکوئین، فلوکسین و معادلهای عمومی آن‌ها می‌شود.
این اختلالات معمولاً در تاندون آشیل، روتاتور کاف (گرداننده شانه)، دوسر بازو، دست و انگشت شست مشاهده شده‌اند.
۱۰. زبان مودار
تغییر در باکتری‌های طبیعی دهان که ممکن است به علت مصرف برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها باشد، احتمالا دلیل این عارضه است. عوامل دیگری که می‌توانند این اثر ناخوشایند را به همراه داشته باشند، شامل ضعف بهداشت دهان و دندان، مصرف سیگار، نوشیدن بیش از حد قهوه و کم آبی بدن می‌باشند. محصولات حاوی بیسموت مانند پپتو-بیسمول نیز می‌توانند باعث بروز زبان مودار شوند.