قدیمی‌ترین نشانه‌های ثبت شده از مضرات مراقبه به هند تعلق دارد و بیش از ۱۵۰۰ سال پیش به ثبت رسیده است.
طبق گزارش‌های منتشر شده، مدیتیشن و تمرکز حواس به دلیل نیاز ناچیز به ابزار، این روزها در کشورهای مختلف به شدت محبوب شده است و شیوه‌ها و روش‌های متعددی برای آن معمول گردیده است. این نوع مراقبه که ریشه در آیین بودایی دارد، در فرهنگ‌های گوناگون نفوذ کرده است، اما شواهدی وجود دارد که بر اثرات منفی ناشی از اجرای روزانه آن تأکید می‌کند.
این مستندات اولیه که در هند جستجو شده، به بیش از ۱۵۰۰ سال پیش برمی‌گردد. کتاب مقدس مدیتیشن “دارمتراتا” که توسط گروهی از پیروان بودا تألیف گردیده، حاوی گزارش‌هایی از نشانه‌های افسردگی و اضطراب است که ممکن است پس از تمرین مراقبه بروز کند.
در طی هشت سال گذشته، جریان وسیعی از تحقیقات علمی در این حوزه به انجام رسیده است. یافته‌ها این مطالعات نشان می‌دهد که بروز عوارض جانبی چندان نادر نیست. یک پژوهش در سال ۲۰۲۲ با مشارکت ۹۵۳ نفر در ایالات متحده که به طور مرتب مدیتیشن می‌کردند، به این نتیجه دست یافت که بیش از ۱۰ درصد از شرکت‌کنندگان اثرات منفی را تجربه کرده‌اند که تأثیرات قابل توجهی بر زندگی روزمره آن‌ها وارد ساخت و دست‌کم یک ماه به طول انجامید.
یافته‌ها همچنین حاکی از آن است که عوارض جانبی ممکن است نه تنها برای افرادی که پیشینه مسائل روانی ندارند، بلکه برای کسانی که به صورت متوسط رویکرد به مدیتیشن دارند نیز بروز کند و ممکن است به علائم طولانی‌مدت شامل شوند.
در سال ۱۹۷۶، آرنولد لازاروس، یکی از پیشگامان روانشناسی شناختی-رفتاری، تصریح کرد که مصرف بی‌رویه مدیتیشن ممکن است به مشکلات روحی جدی مانند افسردگی، بی‌قراری، و حتی تشدید اسکیزوفرنی بیانجامد.
شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مدیتیشن می‌تواند به بهبود سلامت افراد کمک کند. با این حال، مسئله اینجاست که مربیان، ویدئوها، برنامه‌ها و کتاب‌های مربوط به تمرکز حواس به ندرت درباره عوارض نامطلوب احتمالی به کاربران هشدار می‌دهند. ارزش صنعت مدیتیشن در ایالات متحده به ۲.۲ میلیارد دلار می‌رسد، اما آیا منصفانه است که بدون اشاره به آثار منفی، به فروش اپلیکیشن‌های ذهن‌آگاهی، برگزاری کلاس‌های مدیتیشن یا استفاده از این شیوه‌ها در درمان‌های بالینی ادامه دهیم؟ با توجه به شواهد در مورد تنوع و شایع بودن این اثرات، پاسخ به این سوال باید منفی باشد.