محققان به طور قاطع اعلام میکنند که انتخاب سبک زندگی سالم در دوران میانسالی، تأثیرات مثبتی بر سلامت مغز در سالهای بعدی زندگی خواهد داشت. نتایج تحقیقات نشان میدهد که اختلالات خواب در سنین ۴۰ تا ۵۰ سالگی ممکن است به پیرشدن زودرس مغز منجر شود.
پژوهشهای تازه حاکی از آن است که کمخوابی در بازه سنی ۴۰ تا ۵۰ سال میتواند موجب پیری زودهنگام مغز شده و اثرات آن ممکن است تا اواخر دهه ۵۰ ادامه یابد.
کریستین یافه، محقق این پژوهش از دانشگاه کالیفرنیا، اظهار میدارد: «یافتههای ما به وضوح نشان میدهد که رسیدگی به مشکلات خواب به شکل فوری، از جمله رعایت یک برنامه خواب منظم، ورزش منظم، پرهیز از الکل و کافئین پیش از خواب، و به کارگیری تکنیکهای آرامشبخش میتواند به بهبود سلامت مغز منجر شود.»
این تحقیق ۶۰۰ بزرگسال را که پرسشنامههای مرتبط با خواب را در ابتدای مطالعه و پس از حدود پنج سال پر کرده بودند، مورد بررسی قرار داد. سؤالات شامل این موارد بود: «آیا به طور معمول در به خواب رفتن دچار مشکل هستید؟»، «چند بار در طول شب بیدار میشوید؟» و «آیا غالباً زود از خواب بیدار میشوید؟»
محققان به بررسی مسائلی همچون کمبود خواب، کیفیت پایین خواب، مسائل مربوط به به خواب رفتن، نداشتن خواب عمیق، بیداری زودهنگام و حس خوابآلودگی در طول روز پرداختند.
شرکتکنندگان بر اساس ویژگیهای خوابشان به سه گروه تقسیم شدند: گروه پایین، شامل حدود ۷۰ درصد از افراد که هیچیک از مشکلات یادشده را نداشتند یا فقط با یک مشکل مواجه بودند. گروه متوسط که تقریباً ۲۲ درصد بودند و به دو یا سه مورد از مشکلات فوق دچار بودند و نهایتاً گروه بالا، که ۸ درصد از افراد را تشکیل میداد و با چهار تا شش مورد از این مشکلات درگیر بودند. پانزده سال پس از شروع تحقیق، جمجمه شرکتکنندگان اسکن شد تا محققان قادر به محاسبه سن مغز آنها شوند. پس از انجام تجزیه و تحلیلها، شامل سن، جنسیت، فشار خون بالا، دیابت و دیگر عوامل، نتایج نشان داد که مغر گروه متوسط به طور میانگین ۱.۶ سال از مغز گروه پایین پیرتر بوده و این عدد برای گروه بالا به ۲.۶ سال افزایش یافت. از بین شش عادت خواب، کیفیت پایین خواب، دشواری در به خواب رفتن و عدم خواب عمیق، و بیداری زودهنگام، با افزایش سن مغز ارتباطی معنادار داشت، بهویژه در مورد افرادی که حداقل پنج سال با این مشکلات مواجه بودند.
البته محققان این مطالعه که نتیجه آن روز چهارشنبه در شماره آنلاین مجله «نورولوژی» (Neurology) آمریکا منتشر شد، تصریح کردند که این مطالعه به دنبال اثبات اینکه خواب ناکافی باعث تسریع پیری مغز میشود نیست، بلکه تنها به تحلیل ارتباط میان این دو مسأله میپردازد. همچنین، محققان دانشگاه ییل اذعان دارند که افرادی که در میانسالی به فشار خون غیرقابل کنترل، قند خون بالا یا کلسترول بالا مبتلا هستند و به طور منظم ورزش نمیکنند، غذاهای سالم مصرف نمیکنند و خواب خوبی ندارند، در معرض خطرات بیشتری مانند سکته مغزی، زوال عقل یا افسردگی قرار میگیرند.
محققان همواره تأکید میکنند که حفظ یک سبک زندگی سالم در دوران میانسالی تأثیرات محسوسی بر سلامت مغز در سالهای بعدی خواهد داشت. به گفته دستاندرکاران، خواب کافی و با کیفیت بر عملکرد شناختی مغز تأثیرگذار است و عدم خواب کافی میتواند اثرات ماندگاری بر سیستمهای شناختی خاص بگذارد.
