پژوهش‌های تازه دو دانشمند استرالیایی شواهدی از «عصر مونوترم» را به نمایش می‌گذارد. آن‌ها با بررسی ناحیه «لایتنینگ ریج» در نیوساوت‌ولز، به این نتیجه رسیدند که آرواره‌های فسیلی کشف‌شده در این منطقه به دوران سنومانین دوره کرتاسه، که بین ۱۰۲ میلیون تا ۹۶٫۶ میلیون سال پیش قرار دارد، تعلق دارند.
نتایج این تحقیق بیانگر آن است که حدود ۱۰۰ میلیون سال قبل، استرالیا محل زیست گوناگونی از مونوترم‌ها (تک‌سوراخ‌سانان) بوده است؛ جایی که تنها بازماندگان آن‌ها «پلاتی‌پوس» و «اکیدنه» امروزی به شمار می‌روند.
امروزه استرالیا به‌عنوان زادگاه کیسه‌داران شناخته می‌شود، اما شناسایی این فسیل‌های جدید، نخستین نشانه‌ای است که نشان می‌دهد این سرزمین در گذشته به تنوع بالایی از مونوترم‌ها تعلق داشته و این کشف به نوعی نظیر کشف یک تمدن جدید محسوب می‌شود.
سه گونه جدید شناسایی‌شده، ویژگی‌هایی دارند که در هیچ‌یک از تک‌سوراخی‌های جاری یا فسیلی مشاهده نشده است. مونوترمی که به‌تازگی شناسایی گردیده با نام «Opalios splendens» شناخته می‌شود و علاوه بر داشتن خصوصیات مرتبط با مونوترم‌های منقرض‌شده، شباهت‌هایی نیز به مونوترم‌های امروزی چون «پلاتی‌پوس» و «اکیدنه» دارد.
از لحاظ تکامل، «Opalios splendens» به‌عنوان یک گونه پیش‌ازَسی‌ما نسل‌ساز مونوترم‌های امروزی معرفی می‌شود. آناتومی کلی بدنی‌اش به‌طور قابل‌توجهی مشابه «پلاتی‌پوس» است، اما ویژگی‌های فک و پوزه‌اش بیشتر مشابه «اکیدنه» به‌نظر می‌رسد. به همین دلیل، می‌توان او را «اکیدناپوس» نیز نام نهاد.
داستان تکامل این پستانداران تخم‌گذار به ساختار دندان‌هایشان مربوط می‌شود. قدیمی‌ترین مونوترم شناسایی‌شده در این ناحیه تاریخی، «Teinolophos trusleri» است که قدمت آن به ۱۳۰ میلیون سال پیش برمی‌گردد.
شواهد حاکی از آن است که تا ۱۰۰ میلیون سال پیش، برخی از مونوترم‌ها هنوز پنج دندان داشتند، اما در برخی دیگر این تعداد به سه دندان کاهش یافته است. درحالی که امروزه «اکیدنه‌ها» و «پلاتی‌پوس‌ها» در واقع فاقد دندان هستند.
اما مساله این است که پلاتی‌پوس‌های بالغ بدون دندان هستند و جوانان این گونه تنها دندان‌های آسیا ابتدایی را دارا می‌باشند. این پدیده، سوالی است که ذهن پژوهشگران را به خود مشغول کرده است. به احتمال زیاد، پلاتی‌پوس‌ها حدود ۱۰۰ میلیون سال پیش در فرآیند تکاملی خود دندان‌های خود را از دست داده‌اند، اما دلیل از دست رفتن دندان‌های آسیاب هنوز مشخص نیست. ممکن است تأثیرات محیطی در استرالیای ۲ میلیون سال پیش موجب شده باشد که پلاتی‌پوس به سمت غذای نرم‌تر و لغزنده‌تر روی آورد.
تصویری که یکی از محققان ترسیم کرده، شش گونه مختلف پستاندار تخم‌گذار را به نمایش می‌گذارد که پیش از ۱۰۰ میلیون سال پیش در این ناحیه با یکدیگر زندگی می‌کردند. تکامل هر یک از این گونه‌ها در پیوند با سرنوشت متفاوتی که تجربه کرده‌اند، قابل توجه است.
در حال حاضر متوجه شده‌ایم که شش گونه مونوترم (تک‌سوراخ‌سان) وجود دارد که سه گونه آن در این ناحیه زندگی می‌کردند. این کشف، تنوع انشعاب مونوترم‌ها را بیش از ۲۰ درصد افزایش داده است. دلیل این امر کم‌بودن فسیل‌های مونوترم است؛ بنابراین، شناسایی فسیل‌های جدید می‌تواند اطلاعات بیشتری در خصوص زیستگاه، شکل ظاهری و تأثیر تغییرات محیطی بر روند تکامل آن‌ها به دست دهد.
«پلاتی‌پوس» و «اکیدنه» به‌عنوان نمادهای استرالیایی شناخته می‌شوند. کشف این چند گونه جدید در یک ناحیه محدود به وضوح نشان‌دهنده پیچیدگی جدایی‌نامه خانواده مونوترم‌های تخم‌گذار است که با تصویر‌سازی‌های پیشین از «پلاتی‌پوس» و «اکیدنه» به دست آمده، کاملاً متفاوت است.
درحالی‌که پژوهش‌های میدانی در دوران مزوزوئیک استرالیا ادامه دارد، دانشمندان به تلاش برای ارتقاء شناخت خود از روند تکامل حیات در طول زمان ادامه می‌دهند. فسیل‌های اوپال نادر هستند، اما فسیل‌های مونوترم اوپال‌شده به‌مراتب نادرتر به شمار می‌روند. با اینکه احتمالاً هزاران مونوترم فسیل‌شده وجود دارد، اما دانشمندان هنوز به درک درستی از محل جست‌وجوی این فسیل‌ها نرسیده‌اند.
این نمونه‌ها خاطرنشان می‌سازد که مدت‌ها قبل از آنکه استرالیا به سرزمین پستانداران کیسه‌دار تبدیل گردد، این سرزمین مونوترم‌ها بوده‌است. به‌نظر می‌رسد که در ۱۰۰ میلیون سال پیش، این موجودات بیشتر از هر نقطه دیگری روی زمین در ناحیه لایتنینگ استرالیا وجود داشته‌اند.