بی‌توجهی به نخبگان علوم انسانی در تاریخ منجر به خسارات فراوانی شده است

نخستین رویداد ملی نخبگان ادبی (جایزه استاد جلال‌الدین همایی) همزمان با روز خبرنگار با همکاری بنیاد ملی نخبگان و با حضور روح‌الله دهقانی فیروزآبادی، رئیس بنیاد ملی نخبگان، سید سلمان سیدافقهی قائم مقام بنیاد، حداد عادل رئیس فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و جمعی از نخبگان در حوزه شعر و ادبیات برگزار شد.

به نقل از مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی بنیاد ملی نخبگان، روح‌الله دهقانی فیروزآبادی در سخنانی در این مراسم ضمن قدردانی از نخبگان و افراد برجسته در عرصه ادب کشور، با اشاره به اشکالات موجود در تعریف نخبگی و شیوه‌های شناسایی نخبگان در گذشته، گفت: یکی از معضلات مهم برای نخبگان، «داستان شناخته شدن و الگو شدن برای استعدادها» است.

وی اضافه کرد: در چند دهه اخیر، توجه به آنچه خود داشتیم کمتر شده و به آنچه از خارج بود بیشتر جلب شده‌ایم. همچنین، تأکید بر موفقیت‌های کشور در زمینه‌های مهندسی و فنی، ما را از بزرگان ادب غافل ساخته است و این غفلت آسیب‌های زیادی به کشور وارد کرده است.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری ادامه داد: ادبیات در هر کشوری نقش مهم و تأثیرگذاری دارد. از این رو در بنیاد ملی نخبگان بر آن هستیم تا از نگرش تک‌بعدی خارج شده و به سمت شناسایی نخبگان در سایر حوزه‌ها برویم؛ و امید دارم این سنت نیکو ادامه یابد.

رئیس بنیاد ملی نخبگان با تاکید بر این که متاسفانه در سال‌های اخیر، ساختاری ایجاد کرده‌ایم که به هر فردی که خود را نخبه می‌داند مجوز داده‌ایم تا به بنیاد مراجعه کند، در حالی که نخبگان واقعی مشغول رسیدگی به نخبگی خود هستند و وقتی برای این کار ندارند.

وی با اشاره به اینکه بنیاد ملی نخبگان مدیون نخبگان ایرانی است، افزود: در حال حاضر، داستان ادبیات در حیطه کاربرد و فنی، تفاوت زیادی با چند دهه گذشته دارد.

به گفته او، موضوعات مهم ای که دارای تأثیرات عمیقی در تفکر بشری هستند، در عرصه علم و فناوری به تدریج شناخته می‌شوند.

دهقانی با اشاره به اینکه امروزه بزرگترین دانشمندان حوزه هوش مصنوعی با اساتید ادبیات و زبان فارسی همکاری دارند، اظهار کرد: موضوعاتی مانند پردازش زبان طبیعی و تعامل با زبان ماشین، هوش مصنوعی و … بر اساس حجم عظیم متونی که اکنون در دنیا وجود دارد، به گونه‌ایست که ادبیات نه تنها به پرورش جسم، جان و روح بشر کمک می‌کند، بلکه در حوزه کاربرد نیز به طور جدی پیگیری می‌شود.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در ادامه «برنامه‌های بنیاد ملی نخبگان» را تسهیل‌گر ایجاد همکاری‌های بهتر و راه‌اندازی الگوهای برتر از میان اساتید دانست.

حمایت فرهنگستان زبان و ادب فارسی از رویکرد متعادل معاونت علمی و فناوری

غلامعلی حداد عادل نیز با تشکر از استادان، شاعران و مفاخر ادبی کشور تصریح کرد: در دو سال اخیر، بنیاد ملی نخبگان توجه بیشتری به علوم انسانی از جمله ادبیات فارسی داشته است.

وی افزود: هرگاه از نخبگان سخن به میان می‌آمد، تصویر ذهنی غالب، مهندسان و متخصصان علوم پایه و پزشکان بود.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی با اشاره به رویکرد تعدیلی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان به علوم انسانی و سایر رشته‌ها، بیان کرد: این معاونت اقدامات تاثیرگذاری برای توجه بیشتر به علوم انسانی و ادبیات فارسی انجام داده است؛ این قدمی که برداشته شده، اقدام خوبی است که باید به خوبی مورد استفاده قرار گیرد.

حداد عادل در پایان خاطرنشان کرد: کم توجهی به زبان و ادبیات فارسی که عملاً قابل مشاهده است، ناشی از این باور است که عده‌ای فکر می‌کنند فعالیت‌های جدی جهان بر دوش متخصصان علوم پایه است و علوم انسانی در حاشیه قرار دارند و شعر و ادبیات را به عنوان سرگرمی می‌نگرند.

وی «فرهنگ» را شخصیت جامعه خواند و افزود: رشد فرهنگ با ادبیات زبان و شعر شکوفا می‌شود؛ بدین ترتیب، هر چه ادبیات و زبان رشد بیشتری داشته باشد، جامعه نیز موفق‌تر خواهد بود. بر این اساس، فرهنگستان زبان و ادب فارسی از رویکرد سنجیده معاونت علمی و فناوری و بنیاد ملی نخبگان استقبال می‌کند و من نیز از این سنت حسنه‌ای که دکتر دهقانی پایه‌گذاری کرده‌اند، بسیار سپاسگزارم.

نگاه ویژه دهقانی به ظرفیت‌سازی نخبگی

محسن شاه رضایی، مدیرکل دفتر تکریم و الگوسازی نخبگان بنیاد ملی نخبگان در ادامه به این نکته اشاره کرد که رویداد ملی سرآمدان ادبی در جهت توسعه مفهوم نخبگی هدایت می‌شود؛ افزود: گسترش مفهوم نخبگی از برخی رشته‌های علمی به عرصه‌هایی دیگر مانند «ادبیات» یک نقطه عطف مهم در بنیاد ملی نخبگان به شمار می‌آید.

وی از نگاه اختصاصی رئیس بنیاد ملی نخبگان در زمینه توسعه مفهوم نخبگی قدردانی کرده و گفت: اگر توجه و اهتمام ویژه ایشان نبود، امروز اینجا نمی‌بودیم.