“ادیلبرتو مورالس” به مدت چندین دهه است که در جنگل‌های لاکادون واقع در جنوب مکزیک به کشت کاکائو، ماده‌ی اصلی شکلات، مشغول است. معمولاً او حدود هزار گرم از دانه‌های کاکائو را در سال برداشت می‌کند، اما به دنبال وقوع خشکسالی در سال گذشته، تنها نیمی از این مقدار را جمع‌آوری کرد. این دوره، برای او یکی از بدترین برداشت‌ها به شمار می‌رود. مورالس که در شهر ماراویلا تنخاپا در چیاپاس نزدیک به مرز مکزیک با گواتمالا زندگی می‌کند، می‌گوید: “تغییرات آب و هوایی تأثیر قابل توجهی بر زندگی ما گذاشته است. کمبود بارش به شکل مستقیم بر فرایند رشد تأثیر می‌گذارد. اگر بارانی نباشد، غلاف‌های کاکائو در فصل‌های گرما تشکیل نمی‌شوند. به طور میانگین، ما هر سال هزار کیلوگرم کاکائو برداشت می‌کردیم. وقایع نگران‌کننده تاکنون منجر به برداشت ۵۰۰ کیلوگرم در سال ۲۰۲۴ گردیده است.”
به گزارش فرارو به نقل از گاردین، کاکائو که بومی مکزیک است و در سایه رشد می‌کند، تاریخی بیش از ۳۰۰۰ ساله دارد؛ زمانی که اقوام مایا، تولتک و آزتک درختان کاکائو را کشت و از آن استفاده می‌کردند. در آن زمان تنها افراد برجسته جامعه آزتک از نوشیدنی‌های تهیه شده از دانه‌های کاکائو بهره‌مند می‌شدند. حضور متجاوزان اسپانیایی در قاره آمریکا در قرن شانزدهم میلادی، آغاز ورود کاکائو به اروپا بود که ایتالیایی‌ها به تهیه نخستین شکلات‌های شیرین با شکر اقدام کردند. به تدریج کشورهایی مانند غنا، ساحل عاج و اندونزی نیز به جمع تولیدکنندگان پیوستند و مکزیک به عنوان چهاردهمین بزرگ‌ترین تولیدکننده کاکائو، به فعالیت پرداخت.
اکنون پس از گذشت قرون، آینده شکلات در ابهام قرار دارد و انبوهی از مشکلات به‌طور جدی برداشت محصول در سطح جهانی را تحت تأثیر قرار داده است. بحران‌های اقلیمی که به تدریج نوسانات شدید آب و هوایی را به همراه دارد، با تغییر در الگوهای بارش و سطح رودخانه‌ها، آسیب جدی به تولید می‌زند. امیدها که اصلاحات ژنتیکی (GMOs) بتوانند نسل جدیدی از شکلات را به ارمغان بیاورند، همچنان در مرحله انتظار باقی مانده‌اند. حتی در صورت ایجاد چنین پیشرفت‌هایی، مهاجرت فزاینده جوانان به شهرها باعث پیدایش بحران نسل به نسل بزرگ‌تری خواهد شد که به کمبود جانشین‌ها برای کشاورزان و انتقال دانش تولید کاکائو می‌انجامد. قیمت کاکائو در سال گذشته به بالاترین سطح خود در ۴۶ سال اخیر رسید؛ این افزایش به علت کاهش عرضه و پیش‌بینی‌های مربوط به کمبود بیشتر بوده است.
در آگوست ۲۰۲۳ میلادی، نرخ هر تن کاکائو در بازار بین‌المللی به ۳۴۰۰ دلار (۲۶۰۰ پوند) رسید. این رقم در ماه جولای به ۸۴۰۰ دلار افزایش یافت. قیمت‌ها همچنان در حال افزایش است و مرکز ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ هشدار داد که بخش عمده‌ای از تولید درختان کاکائو ممکن است تا سال ۲۰۵۰ به وضعیت بحرانی برسد. “توماس سالاس”، کشاورز کاکائو از ماراویلا می‌افزاید: “باران مثل سابق نمی‌بارد. شرایط به طور کلی تغییر کرده است. برداشت جدید کمتر از نیمی از سال‌های قبلی بوده است. باران می‌آید و می‌رود، ولی نمی‌توانیم پیش‌بینی کنیم. اکنون پیش‌بینی سال آینده بسیار دشوار شده است. ما به تغییر زمان‌های کاشت و برداشت برای وفق‌پذیری با شرایط جدید می‌پردازیم، اما برای تمام خانواده شرایط دشوار بوده است.”
“ادر هررا”، کشاورز کاکائو و رئیس تعاونی کشاورزان در غرب ماراویلا نزدیک شهر تاپاچولا، با مشکلات مشابهی دست به گریبان است. او می‌گوید: “احساس می‌کنم که امسال یکی از گرم‌ترین سال‌ها در تاریخ ثبت شده است. گویی ما در یک قابلمه در حال پخت و پز هستیم”!
هررا ادامه می‌دهد که فصل‌های خشک به طور فزاینده‌ای طولانی‌تر می‌شوند و حتی زمانی که باران می‌بارد، دما پس از ثبت درجه حرارت‌های بالای ۴۲ درجه سانتی‌گراد احساس گرما را حفظ می‌کند. او همچنین به تأثیر منفی جنگل‌زدایی سریع بر تبخیر باران اشاره می‌کند.
هررا که از دهه ۱۹۷۰ در منطقه‌ای از زمین‌های مشترک فعالیت داشته است، می‌گوید زمانی که کشت کاکائو و درختان میوه به حدود ۶۰۰ هکتار می‌رسید، اکنون این تعداد کشت به حدود ۲۰۰ هکتار تقلیل یافته است. به علاوه، شمار زیادی از مزارع به دلیل شیوع بیماری‌های قارچی که در سال ۲۰۰۷ به اوج خود رسید، ویران شد و بسیاری از کشاورزان پس از دست دادن ۹۰ درصد از محصولاتشان از ادامه کار صرف‌نظر کردند.
برخی از کشاورزان به تولید عسل، قهوه و میوه‌هایی نظیر انبه و نارگیل روی آورده‌اند. در عین حال، برخی دیگر زمین‌های خود را به طور کامل پاکسازی کرده تا دام‌های خود را در آنجا پرورش دهند. باوجوداین، هررا به حرفه پدرش پایبند مانده و به فرزندش دنیلسون نیز فنون کشت کاکائو را آموزش می‌دهد. او می‌افزاید: “اگر بارندگی به خوبی انجام شود، می‌توانیم محصول خوبی را برداشت کنیم”.
از برخی جهات، اکنون زمان مناسبی برای ورود به تجارت کاکائو است. قیمت کاکائو برای کشاورزانی همچون هررا از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴، با افزایش ۵۰ درصدی حداقل به ۷۰ دلار به ازای هر تن رسیده است. اما این قیمت هنوز فاصله زیادی با قیمت‌های بازار جهانی دارد. او با همکاری اتحادیه جنگل‌های بارانی به بهبود روش‌های کشت و کشاورزی پایدار که اثرات زیست‌محیطی کمتری به همراه دارد، کمک می‌کند. این شامل استفاده از روش‌های حفاظتی نظیر کاشت مجدد درختان جنگل‌های بارانی به منظور ایجاد سایه بیشتر برای درختان کاکائو و کاهش دما و تبخیر می‌شود.
“سانتیاگو مونتر روسا”، یکی از اعضای هیئت مدیره اتحادیه جنگل‌های بارانی می‌گوید: “از طریق آموزش‌هایی که ارائه می‌دهیم، می‌توانیم اقدامات بیشتری انجام دهیم. ما امکانات بهتری برای بهبود کیفیت محصولات خود خواهیم داشت”.
با این حال، فقدان نسبی علاقه جوانان در مکزیک به کار در زمینه کشت کاکائو و همچنین وخامت اوضاع اقلیمی، چالش‌های مضاعفی را برای این صنعت ایجاد کرده و آینده شکلات را بیشتر در معرض خطر قرار می‌دهد. گزارشی نگران‌کننده در سال ۲۰۱۴ حاکی از این بود که ممکن است تعداد بزرگسالان بالای ۶۰ سال از ۲۱ نفر به ازای هر ۱۰۰ کودک در سال ۲۰۰۵ به ۱۶۷ نفر به ازای هر ۱۰۰ کودک تا سال ۲۰۵۱ افزایش یابد.
“خولیو سالازار”، بنیان‌گذار برند شکلات مکزیکی “جانگالا” می‌گوید: “در جوامعی که ما در آن فعالیت داریم، جوانان به دنبال یافتن مزایای مالی بهتر، به سمت شمال کشور و ایالات متحده مهاجرت می‌کنند. اگر آنها مایل به کار در مناطقی که کاکائو کشت می‌شود، باشند، حقوق مشابه حقوق دریافتی در شهرها را طلب خواهند کرد”.
جانگالا برای اطمینان از انتقال دانش کشت کاکائو از نسل به نسل، کارگاه‌های آموزشی را در ماراویلا و تاپاچولا برگزار می‌کند. “ماریا فوررو” مشاور جانگالا می‌گوید که این رویدادها به ایجاد پیوندها و استمرار سنت‌های خانوادگی در زمینه جنگلداری و کشت کاکائو کمک می‌کند. با این حال، مورالس در ماراویلا هنوز هیچ شواهدی از اشتیاق جوانان برای ادامه حرفه‌اش دیده است. او می‌گوید: “جوانان تمایلی به این کار ندارند زیرا آنها ترجیح می‌دهند در شهرها زندگی کنند و برای کار میدانی ارزیابی مثبتی قائل نیستند. آنها این کار را به عنوان تلاش بیهوده می‌دانند”.