فرارو | بدن شما بازسازی می‌شود

زمینه مهندسی احیای اندام‌ها یا بافت‌ها حوزه‌ای درحال توسعه است که هدف آن تولید جایگزین‌های بیولوژیکی برای اندام‌های ناکارآمد یا بافت‌های آسیب‌دیده می‌باشد.

بر اساس گزارش همشهری، این روش هم‌اکنون در مراحل تحقیقاتی و آزمایش‌های بالینی قرار دارد، اما پیشرفت‌های اخیر نویدبخش است و نشان می‌دهد که در آینده‌ای نزدیک نیاز به پیوند اعضا را کاهش داده و راه‌حل‌های جدیدی برای درمان انواع بیماری‌ها ارائه خواهد کرد.

مهندسی بافت

ترکیب تکنیک‌های سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین و امیدوارکننده‌ترین شیوه‌ها در علم پزشکی مدرن به شمار می‌رود که هدف آن احیا یا جایگزینی اعضای از دست رفته یا آسیب‌دیده بدن است. مهندسی بافت به کارگیری مواد زیستی، داربست‌های سه‌بعدی (scaffolds) و محیط‌های کنترلی برای پرورش و تکثیر سلول‌ها در قالب‌های مشخص جهت تولید عضو جدید را در بر می‌گیرد. این فرآیند شامل مراحل زیر است:

ساخت داربست زیستی

داربست‌ها غالباً از موادی با سازگاری زیستی طراحی می‌شوند و ساختار سه‌بعدی مطلوب برای عضو مورد نظر را ارائه می‌دهند.

کشت سلول‌های بنیادی روی داربست

سلول‌های بنیادی بر روی این داربست‌ها کشت می‌شوند و در شرایط کنترلی (مانند انکوباتور) نگهداری می‌گردند.

توسعه و تکامل سلول‌ها از طریق رشد و تقسیم، بافت مورد انتظار را شکل می‌دهد.

سلول‌های ترمیم شونده

سلول‌های بنیادی به‌دلیل قابلیت پرتوانی، تمایز و خاصیت خود ترمیمی، برای درمان دامنه وسیعی از بیماری‌های بحرانی به‌کار می‌روند که از جمله آن‌ها می‌توان به آسیب مغزی، سکته مغزی، آلزایمر، پارکینسون، صدمات نخاعی، ناشنوایی، طاسی، نابینایی، بهبود زخم، سکته قلبی، آرتریت روماتوئید، آرتروز استخوانی، دیستروفی عضلانی و دیابت اشاره کرد. فناوری سلول‌های بنیادی پرتوان که به تازگی توسعه یافته، یک پیشرفت چشمگیر به شمار می‌آید، زیرا امکان تولید سلول‌های بنیادی پرتوان را از سلول‌های خون یا پوست خود بیماران فراهم می‌سازد. سلول‌های بنیادی پرتوان القایی پس از این می‌توانند تحت برنامه‌ریزی مجدد قرار گرفته و به تولید سلول‌های بالغ با کیفیت بالا برای درمان‌های سلولی دست یابند.

چه اندام‌هایی ساخته می‌شود؟

با ادغام دو فناوری نوآورانه مهندسی بافت و سلول‌های بنیادی، اندام‌هایی برای ترمیم برخی اعضا تولید می‌گردند.

ریه تلاش‌ها برای ایجاد ریه مصنوعی از طریق کشت سلول‌های بنیادی در داربست‌های زیستی در حال پیشرفت است
قلب ساخت بافت‌های قلبی برای بیمارانی با نارسایی قلبی
کبد و روده کوشش برای بازسازی بافت‌های گوارشی از دست رفته
چشم جهت درمان نابینایی و بیماری‌هایی نظیر مشکلات شبکیه
غضروف و استخوان برای بیماران مبتلا به آرتروز یا صدمات اسکلتی
پوست تولید پوست مصنوعی برای درمان زخم‌های ناشی از سوختگی

چالش‌ها

این روش نوآورانه، همانند سایر تکنیک‌های پیشرفته، در ابتدای مسیر با چالش‌هایی مواجه است. یکی از مهم‌ترین موانع، پس زدن بافت توسط سیستم ایمنی بدن است. همچنین، فرآیند طولانی‌مدت پرورش اندام‌ها که در آزمایشگاه به‌صورت پیچیده‌ای رشد می‌کنند می‌تواند چالش‌زا باشد. افزون بر این، هزینه‌های مربوط به این تکنیک نیز بسیار بالا است. برخی اندام‌ها نظیر ریه و مغز به دلیل پیچیدگی بالا در ساختار، هنوز به‌طور کامل قابلیت بازسازی ندارند.