در اعماق عمیق و اسرارآمیز اقیانوس، جایی که برخی از خطرناک‌ترین موجودات کره زمین زندگی می‌کنند، محققان با گزینه‌ای غیرمنتظره برای مقابله با دیابت و اختلالات هورمونی رو به رو شده‌اند. یافته‌های یک مطالعه جدید حاکی از آن است که یک گونه حلزون دریایی سمی، که به خاطر نیش مرگبارش شناخته می‌شود، رازی فوق‌العاده را در خود نهفته دارد؛ سمی که می‌تواند رویکردهای درمانی را برای بیماری‌های خاص به شکل قابل توجهی تغییر دهد.
حلزون دریایی مخروطی (Conus geographus) جزو شکارچیان معمول به شمار نمی‌رود. این موجود به‌جای استفاده از نیروی فیزیکی برای به دام انداختن طعمه‌اش، روشی فریبنده را به کار می‌برد که شامل ترکیبی از سموم است، این سموم عملکرد بدن قربانیانش را مختل کرده و آنها را در وضعیت ناتوانی قرار می‌دهند تا شکار آنها تسهیل شود. با این حال، در این مایع مرگبار ماده‌ای قابل توجه نهفته است که هورمونی انسانی را شبیه‌سازی کرده و به سبب این ویژگی، دارای پتانسیل برای تولید داروهای انقلابی است.
به نقل از اس‌اف، تیمی از دانشمندان در دانشگاه یوتا و همکاران بین‌المللی‌شان با انتشار نتایج تحقیقات خود در مجله Nature Communications، عنصری را در زهر این حلزون شناسایی کرده‌اند که مشابه سوماتواستاتین (somatostatin)، هورمونی انسانی که در تنظیم قند خون و سایر فرآیندهای بدن نقش اساسی دارد، عمل می‌کند. آنچه واقعاً شگفت‌آور است، این است که سم تولید شده توسط حلزون، که به نام کنسوماتین (consomatin) شناخته می‌شود، نه‌تنها هورمون را شبیه‌سازی می‌کند، بلکه از لحاظ پایداری و ویژگی‌ها از آن نیز فراتر می‌رود و به این ترتیب به گزینه‌ای فوق‌العاده برای تولید دارو تبدیل می‌شود.
چطور یک سم مرگبار می‌تواند به دارویی نجات‌دهنده تبدیل شود؟
سوماتواستاتین در بدن انسان به عنوان نوعی تنظیم‌کننده اصلی عمل کرده و تضمین می‌کند که سطوح قند خون، هورمون‌ها و دیگر مولکول‌های حیاتی از کنترل خارج نشوند. اما کنسوماتین، نسخه حلزونی این هورمون، دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است. در حالی که سوماتواستاتین انسانی با چندین پروتئین در بدن تعامل دارد، کنسوماتین تنها یک پروتئین ویژه را با دقت هدف قرار می‌دهد. این هدف‌گیری خاص به این معنی است که کنسوماتین می‌تواند برای تنظیم سطوح قند خون و هورمون با عوارض جانبی کمتر نسبت به داروهای کنونی مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر این، کنسوماتین نسبت به هورمون‌های انسانی از پایداری بیشتری برخوردار است و به دلیل وجود اسید آمینه غیرمعمول، ماندگاری بیشتری دارد که آن را در برابر تجزیه مقاوم می‌کند. برای پژوهشگران در حوزه داروسازی، این ویژگی به منزله یک خود طلا است که می‌تواند به توسعه داروهایی بینجامد که مزایای طولانی‌تری را برای بیماران فراهم آورده، تعداد دفعات مصرف داروها را کاهش دهد و بهبود نتایج درمانی را تسهیل کند.
اگرچه ممکن است به نظر برسد نگاهی به زهر برای الهام گرفتن در تولید دارو اقدامی غریب به شمار می‌رود، اما این رویکرد به‌طور شگفت‌انگیزی نتایج ارزنده‌ای را به همراه داشته است. همان‌طور که دکتر هلنا صفوی، دانشیار بیوشیمی در دانشگاه یوتا و نویسنده ارشد این تحقیق بیان می‌کند، موجودات سمی مانند حلزون دریایی مخروطی میلیون‌ها سال زمان داشته‌اند تا سموم خود را برای هدف قرار دادن مولکول‌های خاص در طعمه‌هایشان تنظیم کنند. این دقت تکاملی در واقع همان عاملی است که این سموم را در جستجو برای داروهای نوین مبدل به منابعی باارزش می‌کند.
کنسوماتین در زیستگاه طبیعی‌اش همراه با سمی دیگر در زهر حلزون مخروطی که بسیار شبیه انسولین است، عمل می‌کند تا به شدت قند خون طعمه‌اش را کاهش دهد. این عمل به ماهی‌ها حالتی نزدیک به کما می‌دهد، به‌طوری که دیگر نمی‌توانند از چنگال مرگبار حلزون فرار کنند. با مطالعه بیشتر بر روی کنسوماتین و همزاد مشابه انسولین آن، محققان امیدوارند که بتوانند روش‌های جدیدی برای کنترل سطح قند خون در انسان‌ها پیدا کنند که احتمالاً به درمان‌های موثرتر برای دیابت منجر شود.
جالب‌تر این است که این احتمال وجود دارد که سم حلزون مخروطی حاوی سموم اضافی هنوز کشف نشده‌ای باشد که بر قند خون نیز تأثیر می‌گذارد.
این مولکول‌های ناشناخته می‌توانند راهی را برای ظهور نسل جدیدی از داروهای دیابتی هموار کنند و امید را برای میلیون‌ها نفر در سرتاسر جهان به ارمغان آورند.