فشارخون یکی از اصلی‌ترین تهدیدات برای سلامت بشر به شمار می‌رود و می‌تواند به بسیاری از بیماری‌های غیرواگیر منجر شود.
پرفشاری خون یا فشار خون بالا به حالتی اشاره دارد که در آن فشار خون پمپاژ شده از قلب به سرخرگ‌ها به طور مداوم بالاست. سرخرگ‌ها عروق خونی هستند که خون را از قلب به سایر نواحی بدن می‌رسانند و فشار خون ناشی از نیرویی است که قلب برای پمپاژ خون به دیواره رگ‌ها اعمال می‌کند. از این رو، هرچه فشار خون بیشتر باشد، قلب نیز باید به میزان بیشتری تلاش کند.
متأسفانه پرفشاری خون معمولا هیچ‌گونه نشانه‌ای ندارد. در موارد شدید (پرفشاری خون بحرانی)، ممکن است علائمی چون سردرد، اضطراب، تنگی نفس، خونریزی بینی، حالت تهوع و استفراغ، درد شدید در ناحیه قفسه سینه و حرکات غیرقابل کنترل (تشنج) مشاهده شود.
مینا کاویانی، کارشناس آموزش همگانی در انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور، درخصوص عوامل خطر مرتبط با فشار خون بالا گفت: عواملی که کنترل آن‌ها برای فرد دشوار یا غیرممکن است شامل بیماری مزمن کلیوی، وجود سابقه خانوادگی ابتلا به پرفشاری خون و غیره هستند.
وی در ادامه به تأثیر سن در افزایش احتمال بروز فشار خون بالا اشاره کرد و افزود: با بالا رفتن سن، خطر ابتلا به پرفشاری خون نیز بیشتر می‌شود. به طوری که تا سن ۴۵ سالگی، مردان در معرض خطر بیشتری نسبت به زنان هستند، اما پس از ۶۵ سالگی، زنان بیشتر در معرض خطر قرار می‌گیرند.
کاویانی ادامه داد: از جمله عواملی که افراد می‌توانند بر آن‌ها کنترل داشته باشند، شامل مصرف دخانیات، بیماری دیابت نوع ۲، کلسترول بالا یا هر دو مورد، عدم فعالیت بدنی و چاقی و اضافه‌وزن، مصرف زیاد چربی، قند و نمک در رژیم غذایی و نوشیدن الکل است.
او در خصوص تغییرات شیوه زندگی که می‌تواند به کنترل فشار خون کمک کند، اظهار داشت: از رژیم غذایی سرشار از منابع فیبر و پتاسیم استفاده کنید و به حداقل رساندن سدیم، شکر و چربی را در نظر بگیرید.
کاویانی پیشنهاد کرد که بهتر است روزانه از مقدار مناسبی میوه و سبزی تازه مصرف کنید و تلاش کنید نیمی از بشقاب غذای هر وعده را به میوه‌ها و سبزی‌ها اختصاص دهید. همچنین استفاده از غلات کامل (سبوس‌دار) مانند پاستا ساخته شده از گندم کامل، برنج قهوه‌ای و نان غلات کامل نیز توصیه می‌شود. حدود یک چهارم بشقاب شما باید شامل چنین مواد غذایی باشد.
وی بر استفاده از لبنیات کم‌چرب نظیر شیر بدون چربی یا ماست کم‌چرب تأکید کرد.
این مسئول در انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور گفت: از مصرف بخش‌های گوشت پرچرب، گوشت‌های فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس، و گوشت مرغ با پوست پرهیز کنید و به جای آن، حدود یک چهارم بشقاب خود را با پروتئین‌های بدون چربی مانند ماهی، مرغ بدون پوست، انواع لوبیا و تخم‌مرغ پر کنید.
کاویانی ادامه داد: از مصرف غذاهای آماده و فرآوری شده بپرهیزید و میزان سدیم روزانه خود را کاهش دهید. به طور کلی، افرادی که به پرفشاری خون مبتلا هستند باید کمتر از ۱۵۰۰ میلی‌گرم سدیم در روز مصرف کنند و همچنین از نوشیدن الکل دوری کنند.
او با تأکید بر مشاوره با مراقبین بهداشتی در خصوص حفظ وزن مناسب، تصریح کرد: از آن‌ها بپرسید چه وزنی برای شما مناسب است.
کاویانی به فعالیت بدنی نیز اشاره کرد و گفت: روزانه حداقل ۳۰ دقیقه ورزش کنید و فعالیت‌هایی انجام دهید که باعث افزایش ضربان قلب شما شود. این می‌تواند شامل پیاده‌روی، شنا یا دوچرخه‌سواری باشد. همچنین در برنامه هفتگی خود، ورزش‌های مقاومتی برای تقویت عضلات مانند پیلاتس را بگنجانید و سعی کنید این تمرینات را حداقل ۳ بار در هفته و به مدت ۳۰ دقیقه انجام دهید.
وی گفت: به هیچ وجه از محصولات حاوی نیکوتین و تنباکو، مانند سیگار و قلیان استفاده نکنید. در صورت نیاز به کمک برای ترک، از مراقبین بهداشتی خود بپرسید.
کاویانی ادامه داد: فشار خون خود را در منزل به روشی که مراقبین بهداشتی به شما آموزش داده‌اند، اندازه‌گیری و پیگیری کنید و حتماً برای ویزیت، طبق برنامه‌ریزی مراقبین بهداشتی خود مراجعه کنید. این مسأله در کنترل فشار خون شما بسیار حائز اهمیت است.
او در مورد مصرف داروها نیز عنوان کرد: در صورتی که پزشک دارویی برای کنترل فشار خون شما تجویز کرده است، باید آن‌ها را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید و هیچ‌گاه دوز دارویی را فراموش نکنید. تمامی داروها باید بر اساس تعداد و زمان مشخص شده از سوی پزشک مصرف شوند. فراموشی در مصرف داروها ممکن است شما را در معرض خطر مشکلات ناشی از آن قرار دهد و می‌تواند به کاهش اثربخشی دارو منجر شود.
کاویانی تأکید کرد: درباره عوارض جانبی یا واکنش‌های ممکن بدن به داروهایی که باید مصرف کنید، از مراقبین بهداشتی خود سوال بپرسید.