پژوهشگران به این نتیجه رسیده‌اند که با کاهش طول روز، متابولیسم بدن ما نیز به همان نسبت کاهش می‌یابد. آنها به‌طور دقیق به بررسی این موضوع پرداخته‌اند که چطور فصول مختلف و نور طبیعی در طول روز بر نرخ سوخت‌وساز کالری‌های ما تاثیر می‌گذارد. نتایجی که به‌دست آمده نشان می‌دهد که با تغییرات در طول روز در طول سال، میزان متابولیسم بدن ما نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد و تغییر می‌کند.
هر چه مدت زمان کمتری در معرض نور روز قرار بگیریم، متابولیسم ما کندتر عمل کرده و به‌جای آنکه کالری‌ها را مصرف کند، به ذخیره آنها می‌پردازد. اما در روزهای بلند تابستان، بدن ما به طرز موثرتری به سوخت‌وساز پرداخته و کالری‌ها را به سرعت سوزاند.
نکته جالب این تحقیق این است که تعداد ساعات روشنایی در روز چگونه بر عادات غذایی ما و مقدار کالری‌سوزی‌مان تأثیر می‌گذارد. ما مدت‌ها به‌عنوان بهترین فصل سال به تابستان نگاه می‌کردیم، به‌واسطه نور زیاد خورشید و ویتامین D که می‌توانیم تولید کنیم. اما مطالعه جدیدی که روی موش‌ها به انجام رسید، نشان‌دهنده این است که زمستان شاید بتواند متابولیسم ما را تقویت کند (یا حداقل برای برخی از انسان‌ها اینگونه است!).
در این تحقیق، محققان موش‌های آزمایشگاهی را برای مدت‌های گوناگون در معرض نور قرار دادند و شرایط روزهای تابستان و زمستان را شبیه‌سازی کردند. در این فاصله، نرخ متابولیسم و تغییرات وزنی موش‌ها در روزهای زمستانی با ساعات روشن کمتر، با روزهای تابستانی که دارای ساعات روشن بیشتری بودند، به‌دقت مورد بررسی قرار گرفت.
یافته‌های دانشمندان شگفت‌آور بود. سرپرست این تحقیق اذعان داشت: «ما تفاوت‌های چشمگیری در متابولیسم، وزن بدن و ذخایر چربی موش‌ها در روزهای بلند و کوتاه مشاهده کردیم. حتی چربی کبد موش‌ها نیز تحت تأثیر این تفاوت‌ها قرار گرفت».
بنابراین، هرچند تابستان را به‌عنوان فصلی شاداب می‌شناسیم؛ اما نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که ماه‌های زمستان الزاماً تأثیرات نامطلوبی بر سلامتی ما ندارند. تغییرات فصلی در نور روز می‌توانند تأثیرات متابولیکی مشابهی، نظیر مواردی که در موش‌ها مشاهده شد، ایجاد کنند.
بررسی تفاوت‌های فصلی
به‌طور طبیعی این تغییرات در ساعات روز در تابستان و زمستان بسته به محل زندگی ما متفاوت است. محققان به‌دنبال یافتن تأثیر تعداد ساعات روشنایی روز بر متابولیسم ما بودند و به‌همین دلیل آزمایش‌هایی را روی موش‌ها انجام داده و روزهای کوتاه و بلند سال را برای آنها شبیه‌سازی کردند.
نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهنده واقعیتی جالب بود؛ موش‌ها همانند انسان‌ها به خواب زمستانی نمی‌روند، با این‌حال تغییرات در ساعات روز تأثیرات شگرفی بر متابولیسم آنها گذاشته است. متغیرهایی مثل وزن بدن، ذخایر چربی و چربی کبد در نوسانات مربوط به روزهای تابستان یا زمستان تغییر کرده‌اند.
در نتیجه، اگرچه تصور نمی‌کنیم موش‌ها ریتم بیولوژیکی فصلی داشته باشند، اما آنچه مشاهده شد، نشان‌دهنده این است که نور به‌تنهایی تأثیر قابل‌توجهی بر متابولیسم آنها می‌گذارد؛ به این معنا که بدن انسان نیز نسبت به تغییرات طول روز در طول سال حساس‌تر است.
از موش‌ها تا انسان‌ها
اگرچه این مطالعه تنها بر روی موش‌ها انجام شده است، اما به کشفی حیاتی دست یافته است. تفاوت‌های ساعات روز روشن می‌توانند تأثیری مستقیم بر سوخت‌وساز بدن ما داشته باشند؛ به‌این معنای که تأثیرات مشاهدشده در موش‌ها شامل حال انسان‌ها نیز می‌شود.
پژوهش‌های بیشتر بر روی انسان‌ها احتمالاً تأسیس‌کننده تغییراتی در مدت زمان قرارگیری ما در معرض نور مصنوعی یا طبیعی خواهد بود که می‌تواند به ظرفیت متابولیسم ما برای بهبود سلامت کمک کند؛ بنابراین وقتی در خانه هستیم و چراغ‌ها را روشن می‌کنیم یا در روزهای کوتاه زمستان تلاش می‌کنیم تا از ساعات روشن بیشتری استفاده کنیم، عملاً متابولیسم خودمان را به سمت عملکرد بهینه‌تری هدایت می‌نماییم.
به‌نظر می‌رسد نورهای مصنوعی که در شب در معرض آن هستیم، فشار بیشتری به سیستم متابولیسم ما می‌آورند؛ زیرا شب زمانی است که باید خواب برویم و نرخ متابولیسم باید کاهش یابد. این وضعیت به مرور می‌تواند توانایی بدن ما را در تنظیم قند خون محدود کرده و ما را در معرض دیابت قرار دهد.
یافته‌های حاصل از این مطالعه بر روی موش‌ها مؤید این نکته است که ما انسان‌ها نسبت به تغییرات نور روز بسیار حساس‌تر هستیم، حتی اگر به خواب زمستانی فرو نرویم! بدن ما به چرخه‌های طبیعی خود در سطحی بیشتر از آنچه که فکر می‌کنیم، هماهنگ است! از این‌رو، باید توجه داشته باشیم که چطور در فصول مختلف خود را در معرض نور قرار می‌دهیم.
اگرچه به مطالعات گسترده‌تری نیاز است، اما نتیجه این تحقیق ما را به سمت استفاده از نور به‌منظور تقویت سلامت سوق می‌دهد.
کاملاً مشخص است که قرارگیری در معرض نور در شب تأثیرات منفی بر روی سلامت سوخت‌وساز بدن ما دارد. هر شب که خورشید غروب می‌کند، بسیاری از ما به سراغ نورهای مصنوعی می‌رویم تا شب خود را روشن کنیم. اما با توجه به یافته‌های علمی، این نورهای مصنوعی در شب، سلامت متابولیسم ما را به خطر می‌اندازند.
دانشمندان دریافته‌اند که نور در شب می‌تواند سیستم حساس بدن را به طریقی که انتظار نمی‌رود مختل کند. قرارگیری در معرض نور در شب، چه هنگام بیداری و تماشای تلویزیون باشد و چه در اتاقی با چراغ روشن به خواب برویم، می‌تواند پردازش قند در بدن و واکنش به انسولین را دچار اختلال کند.
در آینده
این یافته‌ها به روشنی نشان می‌دهند که اگر بتوانیم مدت زمان قرارگیری‌مان در معرض نور طبیعی و مصنوعی را بهینه‌سازی کنیم، می‌توانیم به کنترل وزن بدن‌مان کمک کنیم.
تغییرات در ساعت‌های روز در طول سال می‌تواند بر سیگنال‌های گرسنگی ما نیز اثر بگذارد؛ بنابراین این مطالعه می‌تواند به‌عنوان راهنمایی اساسی برای الگوهای استفاده از نور به‌کار گرفته شود تا ریتم بدنی خود را با تغییرات فصلی هماهنگ‌تر نگه‌داریم.
با درک این واقعیت‌ها، ما می‌توانیم بهتر متوجه شویم که عواملی در سبک زندگی، نظیر قرارگیری در معرض نور طبیعی، می‌تواند ساعت بیولوژیکی ما را تنظیم کرده و تأثیرات مثبتی بر سلامتی‌مان داشته باشد.