شواهد علمی نشان میدهند که ورزش منظم میتواند به مقابله با سرطان کمک کند، و یک پژوهش جدید نشان داده است که تنها ۱۰ دقیقه دوچرخهسواری پرفشار میتواند تغییرات زیستیِ ضدسرطانی مهمی را در بدن فعال کند.
بهگزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ به گفتهی تیم بینالمللی پژوهشگران این مطالعه، همین فعالیت کوتاه اما شدید کافی است تا مولکولهای مفیدی وارد جریان خون شوند؛ مولکولهایی که ترمیم DNA را تسریع میکنند و فعالیت ژنهای مرتبط با رشد سرطان را کاهش میدهند.
این تغییر در ترکیب شیمیایی خون — که مستقیماً توسط ورزش ایجاد میشود — میتواند بهطور بالقوه رشد و گسترش سرطان را کندتر کند. پژوهشگران معتقدند شاید بتوان از این سازوکار برای توسعهی درمانهای جدید استفاده کرد؛ در این مورد خاص، برای سرطان رودهی بزرگ.
پیامهایی که ورزش به سلولهای سرطانی میفرستد
«نکتهی شگفتانگیز این است که ورزش فقط به بافتهای سالم سود نمیرساند، بلکه از طریق جریان خون، سیگنالهای قدرتمندی ارسال میکند که میتوانند مستقیماً بر هزاران ژن در سلولهای سرطانی اثر بگذارند»،
این را «سم اورنج»، فیزیولوژیست بالینی ورزش از دانشگاه نیوکاسل بریتانیا، میگوید.
او اضافه میکند:
«این یافته هیجانانگیز است، چون راه را برای یافتن روشهایی باز میکند که بتوانند اثرات زیستی ورزش را تقلید یا تقویت کنند؛ چیزی که میتواند درمان سرطان و — از همه مهمتر — پیامدهای بیماران را بهبود ببخشد.»
چه اتفاقی در این مطالعه رخ داد؟
در این پژوهش، سرم خونِ نمونههایی که پس از ورزش گرفته شده بودند، روی سلولهای سرطان روده بزرگِ رشدیافته در آزمایشگاه آزمایش شد. نتایج نشان داد که بیان ژنها تغییر کرده و نشانههایی از افزایش ترمیم DNA دیده میشود.
برای این مطالعه، ۳۰ داوطلب دارای اضافهوزن یا چاقی، در بازهی سنی ۵۰ تا ۷۸ سال، انتخاب شدند (اضافهوزن با افزایش خطر سرطان مرتبط است). پس از یک گرمکردن کوتاه، آنها حدود ۱۰ دقیقه دوچرخهسواری شدید را روی دوچرخهی ثابت انجام دادند.
پژوهشگران با مقایسهی نمونههای سرم خون قبل و بعد از ورزش، تغییرات مولکولی ایجادشده را شناسایی کردند. سپس این نمونهها را روی سلولهای سرطانی روده بزرگ در محیط آزمایشگاهی اعمال کردند و اثرات بالقوهی ضدسرطانی را مشاهده کردند.
گامی فراتر از دانستههای قبلی
پیش از این نیز مشخص شده بود که ورزش میتواند رشد سرطان روده بزرگ را کند کند و حتی به پیشگیری از بازگشت آن پس از جراحی کمک کند. اما این مطالعه، نگاه دقیقتری به مسیرهای زیستیِ درگیر ارائه میدهد — مسیری که میتواند در آینده به درمانهای جدید منجر شود.
در عین حال، این یافتهها بار دیگر بر اهمیت ورزش برای سلامت کلی بدن تأکید میکنند. حتی اگر فقط بتوانید چند دقیقه در روز ورزش کنید، احتمال زیادی وجود دارد که همین مقدار هم تأثیر مثبتی بر وضعیت جسمی و روانی شما بگذارد.
«حتی یک جلسه تمرین هم میتواند تفاوت ایجاد کند»، اورنج میگوید.
«یک نوبت ورزش، فقط به مدت ۱۰ دقیقه، پیامهای بسیار قدرتمندی به بدن میفرستد. این یادآوری مهمی است که هر قدم و هر جلسه تمرین، در محافظت از سلامت شما اهمیت دارد.»
محدودیتها و چشمانداز آینده
البته این پژوهش محدودیتهایی هم دارد: اثرات سرم خون فقط روی سلولهای سرطانیِ آزمایشگاهی بررسی شده، نه در بدن انسان، و تنها پیامدهای کوتاهمدتِ یک جلسه ورزش اندازهگیری شده است.
با این حال، نشانههای امیدوارکنندهی کافی وجود دارد که نشان میدهد دورههای کوتاه اما پرفشار ورزش — یا حتی داروهایی که بتوانند همین اثرات را در بدن شبیهسازی کنند — میتوانند به رویکردی نوین برای کند کردن روند سرطان روده بزرگ تبدیل شوند.
تنها در ایالات متحده، هر سال بیش از ۱۰۰ هزار مورد جدید سرطان روده بزرگ تشخیص داده میشود و بیش از ۵۰ هزار نفر جان خود را از دست میدهند. سرطان کولورکتال (شامل سرطانهای روده بزرگ و راستروده) در حال حاضر دومین علت شایع مرگ ناشی از سرطان در این کشور است.
«در آینده، این یافتهها میتوانند به درمانهای تازهای منجر شوند که اثرات مفید ورزش را بر ترمیم DNA آسیبدیده و نحوهی مصرف انرژی در سلولها تقلید میکنند»، اورنج میگوید.