بر اساس طرحهای دولت سیزدهم، پیشبینی میشود که تا پایان سال ۱۴۰۳ تمام گازهای مشعل جمعآوری شوند و در حال حاضر، پروژه مذکور ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی را به ثبت رسانده است.
هرچند به صفر رساندن سوزاندن گازهای مشعل امکانپذیر نیست، چراکه فرایندهای پالایشی و پتروشیمی طبق استانداردهای کنونی بهگونهای تنظیم شدهاند که مشعل نقش سوپاپ اطمینان را ایفا میکند و در صورت عدم خروج گاز مشعل، خطر انفجار وجود دارد. لذا برخی از فرایندها بهطور طبیعی گاز مشعل تولید میکنند. اما در مورد برخی دیگر از فرایندها که بهطور مستمر گاز مشعل تولید میشود، لازم است تدابیری اتخاذ گردد.
این گازها در دو دسته کلی دستهبندی میشوند؛ گازهای همراه با نفت و گازهای مربوط به پالایشگاههای گازی. در قسمت نخست، به گازهای همراه نفت اشاره میشود که در یک سال و نیم گذشته، اقدامات موثری برای آنها صورت گرفته و پروژههای پیشین نیز تسریع یافتهاند.
بر اساس اظهارات موجود، پروژههای جمعآوری گازهای همراه ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشتهاند. از جمله طرحهای به بهرهبرداری رسیده میتوان به کارخانه گاز و گاز مایع ۳۲۰۰ (پالایشگاه گاز هویزه خلیج فارس) و پالایشگاه بیدبلند خلیج فارس اشاره کرد. همچنین، کارخانه گاز و گاز مایع ۳۱۰۰ (دهلران) نیز در حال تکمیل است. در مجموع، ۵ میلیارد دلار پروژه برای جمعآوری گازهای همراه برنامهریزی شده و پیشبینی میشود که تا پایان سال ۱۴۰۴، تمامی گازهای مشعل جمعآوری شوند که این اقدام درآمدی معادل ۲ میلیارد دلار برای کشور به همراه خواهد داشت.
برای جمعآوری کل گازهای همراه و مشعل، ظرفیت لازم برای جمعآوری و فرآورش این گازها به حدود ۲ میلیارد فوتمکعب، معادل ۵۷ میلیون مترمکعب در روز میرسد که در قالب ۵ طرح بلندمدت و ۱۴ مزایده فروش طراحی شده است.
در سال ۱۴۰۱ بهطور متوسط، روزانه حدود ۱۱۳.۶ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت تولید شد که از این حجم، تقریباً ۶۵ درصد معادل ۷۴.۶ میلیون مترمکعب در روز از طریق ایستگاههای تقویت فشار گاز و کارخانههای موجود جمعآوری گردید. همچنین، حدود ۵ درصد معادل ۵ میلیون مترمکعب در روز از طریق پروژههای کوتاهمدت و بلندمدت جمعآوری شد.
میزان ارسال به مشعل حدود ۳۰ درصد از کل گازهای تولیدی، معادل ۳۴ میلیون مترمکعب در روز بود که انتظار میرود تا پایان سال ۱۴۰۴ این مقدار نیز جمعآوری گردد. پروژههای جمعآوری گازهای مشعل به دو بخش اصلی تقسیمبندی شده و بهصورت پروژههای بلندمدت و کوتاهمدت در حال پیگیری هستند. پروژههای بلندمدت، شامل احداث کارخانههای گاز و گاز مایع و ایستگاههای جمعآوری گازهای مشعل و همراه، بهطور برنامهریزی شده تا پایان سال ۱۴۰۴ با تکمیل ظرفیت به بهرهبرداری كامل خواهند رسید.
فاز نخست کارخانه گاز و گاز مایع ۳۲۰۰ در منطقه غرب کارون به بهرهبرداری رسیده و جهت تأمین خوراک این کارخانه، پروژه خط لوله انتقال گازهای مازاد دارخوین و ایستگاه جمعآوری گازهای واحد غرب کارون با ظرفیت تقریبی ۱۰۰ میلیون فوتمکعب در روز در مرحله اول و به مبلغ ۷۲ میلیون یورو بهصورت بیع متقابل به هلدینگ خلیج فارس واگذار شده است.
کارخانه گاز و گاز مایع ۳۱۰۰ با ظرفیت ۲۴۰ میلیون فوتمکعب در روز در حوزه جغرافیایی دهلران و دزفول شمالی، هماکنون ۸۵.۳۸ درصد پیشرفت داشته و انتظار میرود تا پایان امسال به بهرهبرداری کامل برسد. برای تأمین پایدار خوراک این کارخانه، پروژه احداث ایستگاه تقویت فشار گاز دهلران با ظرفیت ۸۵ میلیون فوتمکعب در روز و هزینهای معادل ۱۲۸ میلیون یورو در نظر گرفته شده است. همچنین خط لوله دهلران به مبلغ ۸۵ میلیون یورو به سرمایهگذار واگذار شده که آن نیز تا پایان امسال به بهرهبرداری خواهد رسید. به علاوه، پروژه تکمیل ایستگاه تقویت فشار گاز چشمهخوش و پایدار غرب نیز بهصورت EPCF و با مبلغ ۵۳ میلیون یورو به سرمایهگذار محول شده است.
کارخانه گاز و گاز مایع خارک با ظرفیت ۳۰۰ میلیون فوتمکعب در روز در جزیره خارک، هماکنون ۶۷.۱ درصد پیشرفت داشته و تا پایان سال ۱۴۰۴ بهطور کامل راهاندازی خواهد شد. طرح جمعآوری گازهای مشعل در شرق کارون، در ناحیه آغاجاری، گچساران با ظرفیت ۵۹۳ میلیون فوتمکعب در روز و مارون با ظرفیت ۲۴۹ میلیون فوتمکعب در روز مطابق دو قرارداد با هلدینگ خلیج فارس و پتروشیمی مارون تا پایان سال ۱۴۰۴ راهاندازی خواهد گردید.
تا پایان امسال، ۲۱ مشعل از ۵۲ مشعل گازهای مشعل جمعآوری خواهد شد
وزیر نفت، جواد اوجی، در این رابطه بیان داشت: اقدامات مثبتی در دولت برای جمعآوری گازهای مشعل در میادین نفتی غرب و شرق کارون انجام شده است. گازهای مشعل میادین نفتی غرب کارون به خوبی جمعآوری شده و پیگیری برای جمعآوری گازهای مشعل میادین شرق کارون نیز در حال انجام است. تا پایان امسال پیشبینی میشود که ۲۱ مشعل از ۵۲ مشعل موجود جمعآوری گردد.
وی ادامه داد: این مشعلها به پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس منتقل میشوند و با جمعآوری کامل این مشاغل، گازی معادل یک فاز پارس جنوبی، یعنی نزدیک به ۲۰ میلیون مترمکعب به حجم گاز کشور افزوده خواهد شد.
وزیر نفت تصریح کرد: در پالایشگاه گاز بیدبلند این گازهای سمی، آلوده و در عین حال غنی فرآوری میشوند و اتان آن برای پتروشیمیها ارسال خواهد شد. جمعآوری این مشعلها با تأکید رهبری و رئیسجمهوری انجام میشود و در دولت قبل به این مقوله توجه نشده بود، اما ما در این دولت، برنامهریزی کردیم که این مشعلهای گازی بهطور کامل جمعآوری شوند.
جمعآوری گازهای مشعل نهتنها منافع اقتصادی مستقیم دارد بلکه منافع غیرمستقیم بسیاری نظیر کاهش آلودگیهای محیط زیستی نیز بهدنبال خواهد داشت و در برنامه ششم توسعه نیز اهمیت ویژهای برای جمعآوری این گازها قائل شدهاند. وزارت نفت با جدیت و سرعت بیشتری در این مسیر گام برمیدارد.
