بیماری قارچ پا یکی از اختلالات پوستی رایج است که تقریباً تمامی افراد در طول حیات خود حداقل یک بار با آن مواجه میشوند. این عارضه عمدتاً در مردان جوان و بزرگسال مشاهده میگردد و تا حدودی در زنان و کودکان زیر 12 سال نیز بروز میکند.
در صورتی که نشانههایی مشابه با قارچ پا در یک کودک نمایان شود، احتمال اینکه به بیماری دیگری مبتلا شده باشد وجود دارد و نباید این امر را نادیده گرفت. هر چند درمان بیماری عموماً ساده است، اما در برخی موارد نسبت به درمان واکنش کمی نشان داده یا ممکن است پس از درمان اولیه دوباره عود کند.
عامل اصلی این بیماری میتواند در سطح پوست انسان تکثیر و گسترش یابد. ایجاد قارچ پا غالباً به شرایط مرطوب و نمناک بستگی دارد.
تعریق بیش از حد پا، عدم خشکی مطلوب پا پس از شنا یا استحمام، استفاده از کفشهای نامناسب و جورابهای تنگ، و همچنین محیطهای گرم، از عوامل مؤثر در بروز قارچ پا به شمار میروند.
قارچ پا میتواند نشانهها و جلوههای مختلفی بر روی پوست پا ایجاد کند. برخی از افراد ممکن است دچار ترک خوردن، پوسته پوسته شدن یا فراگفته شدن پوست در نواحی بین انگشتان پا (بهویژه بین انگشت کوچک و انگشت کناری آن) شوند، در حالی که در دیگران، قرمزی و پوسته پوسته شدن یا حتی تاول در کف و کنارههای پا مشاهده میشود؛ این تغییرات پوستی ممکن است همراه با خارش یا سوزش باشد.
درمان قارچ پا فقط باید به دست پزشک یک متخصص صورت گیرد. لازم است بدانیم که تمامی ضایعات پوست پا عفونت قارچی نیستند.
استفاده از داروها بدون تجویز پزشک برای درمان ضایعاتی که ممکن است قارچ پا نباشند، میتواند وضعیت را تشدید کند.
چنانچه قارچ پا بهدرستی درمان نشود، ممکن است سبب ظهور تاول یا ترکهایی در پا شود که در نهایت به عفونت باکتریایی منجر خواهد شد.
بهترین راهکارها برای پیشگیری از ابتلا به قارچ پا شامل شستشوی روزانه پاها، خشک کردن کامل پاها بهویژه نواحی بین انگشتان پس از شستن، خودداری از پوشیدن کفشهای تنگ و انتخاب جورابهای نخی است. همچنین در فضای خانه، بهتر است پاها بهصورت بدون پوشش باشند.
برای جلوگیری از تعریق بیش از حد پا، باید از پوشیدن کفشهای پلاستیکی که مانع از تبخیر عرق پا میشوند، پرهیز کرد؛ چرا که این نوع کفش شرایط ایدهآلی برای رشد باکتریها، میکروبها و قارچها فراهم میکند. توصیه میشود که از کفشهای تهیه شده از چرم طبیعی استفاده شود و همچنین در حال حاضر، مدلهایی از کفشها در بازار موجود است که امکان تنفس برای پا فراهم میکنند.
شایان ذکر است که افراد باید از طولانی ماندن پا درون کفش پرهیز کنند و همیشه از جورابهای نخی استفاده نمایند، زیرا جورابهای پلاستیکی میتوانند مشکلات جبرانناپذیری ایجاد کنند.
علاوه بر این، پس از اتمام ساعت کاری، روزانه پا با آب سرد یا ولرم و صابون شستشو شود و نکته حائز اهمیت این است که پا را با حولهای جداگانه خشک کنید. شستشوی پا بهتنهایی کافی نیست و بهویژه توجه ویژهای به نواحی بین انگشتان پا لازم است، چرا که این مناطق به علت گرما و رطوبت مستعد رشد قارچها بهویژه در کنار ناخنها هستند.
برای جلوگیری از انتقال قارچها در استخر و سونای عمومی، باید از پوشیدن دمپایی و کفشهای مشترک که میتوانند پلی برای انتقال قارچها به یکدیگر باشند، خودداری شود. از علائم رشد باکتریها در پا میتوان به فرورفتگی در کف پا و همچنین پوستهریز، قرمزی، خارش، تغییر رنگ و فرم ناخنها و بوی بد پا اشاره کرد.
در ادامه، تحقیقی جالب در مورد تعداد گونههای قارچ موجود در پاها ارائه میشود.
وجود ۱۸۰ گونه قارچ مختلف در پاها
کمترین و بیشترین تعداد گونههای قارچ در نواحی پاشنه و انگشتان پا موجود است.
محققان کشف کردهاند که تقریباً ۴۰ گونه قارچ روی ناخنهای پا، ۶۰ گونه در بین انگشتان و ۸۰ گونه در قسمت انتهایی پاشنه پا به صورت متراکم زندگی میکنند.
جولی سگر، متخصص ژنتیک و یکی از اعضای این تحقیق از موسسه ملی تحقیقات ژنوم انسانی در مریلند بیان میکند که این موجودات میکروسکوپی نشان دادهاند که در سراسر پوست انسان حضور دارند، اما پاها قابلیت حمل چنین تنوع وسیع از مهاجران را دارند.
این پژوهش، بهعنوان اولین سرشماری از گونههای قارچی موجود بر روی پوست قلمداد میشود.
از طریق شناسایی تفاوتهای بین قارچهای سالم و بیماریزا، ممکن است در آینده درمانهای مناسبی برای مشکلاتی از قبیل عفونتهای ناشی از پاهای ورزشی یا عفونتهای ناخن ارائه شود.
مارتین بلسر، پزشک و میکروبیولوژیست از دانشکده پزشکی نیویورک، میگوید: این تحقیق توجه عمومی را جلب کرده است، چرا که محققان بیشتر بر روی همزیستی باکتریایی ما تمرکز کردهاند و نه روی همزیستی قارچی.
هایدی کنگ، متخصص پوست از مرکز ملی سرطان در مریلند و یکی از اعضای این گروه تحقیقاتی، بیان میکند که برخلاف باکتریها، رشد قارچها در آزمایشگاه کار دشواری است. کشت قارچ از یک ناخن عفونی ممکن است هفتهها زمان ببرد.
کنگ، سگر و سایر همکاران آنها به جای افزایش میکروبهای مختلف پوست از طریق کشت در آزمایشگاه، به سراغ دیانای قارچی رفتهاند.
به نقل از تارنمای انجمن فیزیک، این گروه از ۱۳ قسمت پوست (بهعلاوه ناخنهای پا) ۱۰ داوطلب سالم با استفاده از سنبه جراحی نمونهبرداری کرده و دیانای بهدست آمده را مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند تا گونههای قارچی ساکن آن نواحی را شناسایی کنند.
این پژوهشگران با استفاده از برچسبهای مولکولی که خاص دیانای قارچی هستند، توانستند نمونه مورد نظر را از سایر موجودات زنده از جمله باکتریها و ویروسها جدا نمایند.
در سایر نواحی به جز پاها، گونهای از قارچ به نام مالاسزیا (Malassezia) معمولاً بر گونههای متفاوت دیگر که در نواحی مانند پیشانی، چین پشت گوش یا ساعد وجود دارند، غالب است.
با این حال، پاها دارای بیشترین تنوع قارچی هستند، زیرا این ناحیه از سایر قسمتهای بدن خنکتر است و قارچها نیز از گرما دوری میگزینند.
قارچها همچنین از طریق سطوح قابل میکروب زایی، نظیر جورابهای مرطوب و کفهای اتاقهای رختکن، منتقل میشوند.
