کوارتز، یکی از معمولترین و مقاومترین کانیهای موجود در کره زمین، در دوران باستان برای ساخت ابزارهای سنگی و تیغههای تیز بهطور گستردهای مورد استفاده قرار میگرفته است.
تحقیقات نشان میدهد که این فرد بلافاصله جان نباخته است. در استخوانهای گردنی او نشانههایی از ترمیم بافت و عفونت وجود دارد که به احتمال قوی موجب مرگ تدریجی او شده است. بر اساس نظر پژوهشگران، بهنظر میرسد این مرد ماهها پس از آسیب دیدن زنده مانده و در نهایت در غاری به نام «تونگبینه ۱»، واقع در منطقه «ترانگ آن»، که امروزه در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، دفن گشته است.
شواهدی از نخستین درگیریهای انسانی
محققان معتقدند این کشف میتواند قدیمیترین نشانه از خشونت یا رویارویی میان گروههای شکارچی گردآورنده در جنوب شرق آسیا باشد. هیوگو ریس-سنتنو، استاد انسانشناسی در دانشگاه کنتاکی که در این تحقیق مشارکت نداشته، تصریح میکند: «نمونههای باقیمانده از اسکلتهای انسانی از اواخر پلیستوسن در این منطقه بهندرت یافت میشود. این یافته به مجموعه محدود شواهدی اضافه میکند که از درگیریهای میانفردی در دوره شکارگری حکایت دارد.»
کشفی غیرمنتظره
اسکلت که محققان آن را «TBH1» نامگذاری کردهاند، در دسامبر ۲۰۱۷ کشف شد. جمجمه او بهطرز قابل توجهی خرد و صاف شده بود، اما اکثر قطعات و تمام دندانها سالم باقی مانده بودند. لگن و مهرهها نیز به شدت شکسته شده بودند. بهدلیل شرایط نامساعد غار و رسوبات زیاد و چسبنده، استخراج بقایا زمانبر بوده و روند بازسازی استخوانها در آزمایشگاه تا سال ۲۰۱۸ ادامه یافته است.
کربنسنجی قطعات زغال موجود در اطراف محل دفن، قدمت اسکلت را حدود ۱۲ تا ۱۲.۵ هزار سال تخمین زد. تجزیه و تحلیلهای ژنتیکی نیز تأیید کرد که این فرد مرد بوده و به تبار شکارچیان بومی آن منطقه متعلق دارد؛ انسانهایی که از نخستین مهاجران به جنوب شرق آسیا به شمار میآیند.
ابزار ناشناخته
در حین بررسی استخوانهای گردنی، محققان موفق به یافتن تکهای کوارتز با اندازه ۱۸ میلیمتر شدند که دارای نشانههای تراشکاری بود. این قطعه احتمالاً نوک یک پرتابه محسوب میشود. حائز اهمیت است که هیچ ابزار کوارتزی دیگری در آن غار یافت نشده و پژوهشگران حدس میزنند این پرتابه ممکن است از منطقهای دیگر آمده باشد. این تفاوت میتواند وقوع درگیری میان گروههای غیرمحلی را تقویت کند.
با توجه به شکل و موقعیت این قطعه، دانشمندان بر این باورند که پرتابه کوچک و سریع از سمت راست به گردن وارد شده و موجب شکستگی استخوان گردنی شده است. در صورت بزرگتر بودن این جسم، احتمالاً آسیب بیشتری وارد میشد و سبب مرگ فوری میگردید. اما این جراحت کوچکتر باعث عفونتی شد که در نهایت سبب مرگ او گردید.
زندگی و مرگ در جوامع شکارگر
بررسی دقیق اسکلت نشان میدهد که این مرد به جز آسیب گردنی و زخمی جزئی در مچ پا، از سلامت نسبتا خوبی برخوردار بوده است. این امر گواهی بر آن دارد که او احتمالاً از حمایت اجتماعی برخوردار بوده و پس از آسیب دیدن، مورد مراقبت اطرافیانش قرار گرفته است. کریس استیمپسون، سرپرست این تحقیق از موزه تاریخ طبیعی دانشگاه آکسفورد اظهار میکند: «اینکه او چند ماه پس از جراحت زنده مانده و بهطرز منظم دفن شده، نشان میدهد که تنها رها نشده و افرادی در کنار او بودهاند.»
اهمیت تاریخی
این کشف برای باستانشناسان از اهمیت ویژهای برخوردار است، چرا که بررسی بقایای انسانی سالم از اواخر پلیستوسن در جنوب شرق آسیا بسیار نادر است. علاوه بر این، شواهدی از درگیریهای خشونتآمیز در این دوران موجود نیست و این یافته میتواند نگاهی تازه به نحوه تعاملات انسانی در آن زمان ارائه دهد.
محققان تأکید میکنند که نیاز به انجام تحقیقات بیشتر برای روشن شدن شرایط دقیق مرگ این مرد وجود دارد، اما یافتهها نشان میدهند که خشونت میان جوامع انسانی پیش از ظهور کشاورزی نیز واقعیت داشته است.
