معاون سیاستگذاری و توسعه در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری با اشاره به اینکه هنوز اکوسیستم نوآوری در کشور به شکل یک شبکه همگرا نشده، ابراز امیدواری کرد که شرکت های دانش بنیان با سابقه به شرکت های تازه وارد در این اکوسیستم خوشامد گفته و آنها را به رسمیت بشناسند.
دکتر مهدی الیاسی در مراسم رونمایی از پنجمین گزارش زیست بوم شرکت های دانش بنیان عنوان کرد: در طول سه سال اخیر، به ویژه پس از مصوب شدن قانون جهش تولید دانش بنیان، تحولات جدید و قابل توجهی در زیست بوم نوآوری کشور به وقوع پیوسته که نتیجه تلاش های بی وقفه فعالان این عرصه بوده و شایسته تقدیر است.
وی با تأکید بر تهیه گزارش زیست بوم دانش بنیان کشور از سوی یکی از شرکت های دانش بنیان توضیح داد: معاونت علمی در استفاده از این گزارش اهتمام ویژه ای دارد چرا که این سند به عنوان یکی از مراجع اساسی در معاونت تعریف شده است و توضیحات کامل و جامعی در خصوص شرایط ایجاد شده توسط قانون دانش بنیان ارائه می دهد.
الیاسی در ادامه افزود: پس از ارائه قانون جدید جهش دانش بنیان، نخستین تغییری که شاهد آن بودیم، ورود تعداد زیادی بازیگر جدید به اکوسیستم بود. به طوری که نسبت به سال گذشته در نوع بازیگران، تفاوت های مشهودی را تجربه کرده ایم که این امر برای اعضای قدیمی زیست بوم فرصت های نوینی برای فعالیت و همکاری به ارمغان آورده است.
معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی در بخش دیگری اشاره کرد که در سال های اخیر، تعداد زیادی ازفعالان حقیقی و حقوقی به این اکوسیستم افزوده شده اند و تصریح کرد: در گذشته ابزار لازم برای برقراری ارتباط با بنگاه های بزرگ دستیابی نمی یافت، اما اکنون با ظهور دو رویداد قابل توجه، یعنی موفقیت قانون جهش تولید دانش بنیان و ورود مدیران توانمند، برقراری گفت وگو با بنگاه های بزرگ امکان پذیر شده است.
وی تأکید کرد که در حال حاضر واقعاً ۱۰ هزار شرکت دانش بنیان در کشور تأسیس شده و افزود: این ۱۰ هزار بازیگر در ابعاد و زمینه های متفاوتی فعالیت می کنند و هر یک از آنها با موفقیت ها و چالش های خاص خود مواجه هستند که نشان می دهد تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد از این شرکت ها به موفقیت های شگرف دست یافته اند.
الناسی وجود ۱۰ هزار شرکت و ۱۰ هزار بازیگر را زائیده تحولی فرهنگی در کشور دانسته و یادآور شد: در حال حاضر در اقتصاد ایران، تقریباً به تعداد ۱۰۰ بازیگر بزرگ وجود دارند که به عنوان عناصر کلیدی در این اکوسیستم شناخته می شوند. بسیاری از این بازیگران بزرگ شامل هلدینگ های پتروشیمی، فولادی و غذایی به طور جدی وارد مذاکرات این اکوسیستم شده اند.
وی در ادامه به نقش این شرکت های بزرگ در اقتصاد اشاره کرد و گفت: این شرکت ها اکنون به عنوان اعضای این زیست بوم شناخته می شوند اما نباید آنها را با زیست بوم استارتاپ ها و شرکت های نوپا در یک ردیف قرار داد، چرا که این ها بازیگران جدیدی هستند که به صحنه آمده اند.
الیاسی خاطر نشان کرد: ما شاهد دو دسته از بازیگران اقتصادی به صورت مشخص هستیم: یکی هلدینگ های تأثیرگذار و دیگری شرکت های نوآور که هرچند به اندازه شرکت های بزرگ مانند فولاد مبارکه و پتروشیمی خلیج فارس نیستند، اما از خود نوآوری هایی به نمایش گذاشته اند. این شرکت ها مدیران حرفه ای را جذب کرده و با مفاهیم توسعه و رقابت پذیری آشنا هستند.
وی در ادامه افزود: هرچند این شرکت های نوظهور به اکوسیستم دانش بنیان کشور پیوسته اند، اما متأسفانه هنوز به شبکه زیست بوم متصل نشده اند و شرکت ها و بنگاه های بزرگ به آنها خوشامد نگفته اند.
وی با تأکید بر لزوم شناخت و پذیرش شرکت های فناور قدیمی تر از سوی شرکت های دانش بنیان در حال شکل گیری، تصریح کرد: به رسمیت شناختن این اکوسیستم بزرگ از سوی شما بسیار ضروری است و می بایست تلاشی در این راستا صورت گیرد.
معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی در بخشی دیگر به ابزار اعتبار مالیاتی اشاره کرد و گفت: در اعتبار مالیاتی سال ۱۴۰۲، حدود ۳۰ درصد از کل درخواست ها مربوط به شرکت های بزرگ غیر دانش بنیان است که این موضوع برای ما جذاب است.
وی همچنین به ظهور نسل جدیدی از شرکت های دانش بنیان اشاره کرد و ادامه داد: در زمینه عمر تکنولوژی ها، نسل های جدید فناوری مانند متاورس و دیگر تکنولوژی های نوین در حال شکل گیری هستند و ما به عنوان شهروندان در تعامل با این فناوری ها و در حال تجربه تغییرات سریع آن ها هستیم. شرکت هایی که حدود یک دهه پیش در حوزه زیست فناوری فعالیت می کردند، اکنون به مرحله بلوغ رسیده اند و از طرفی در حوزه فناوری سلول های بنیادی، حدود ۱۷۰ تا ۲۰۰ شرکت جدید به وجود آمده اند که به اکوسیستم پیوسته اند.
وی اضافه کرد که یکی از اولویت های معاونت علمی، جذب بازیگران جدید در حوزه فناوری های نوین است و ادامه داد: هوش مصنوعی نیز از این قاعده مستثنی نیست. نسل های مختلفی که در گذشته و حال درباره هوش مصنوعی بحث می شود، تفاوت های زیادی دارد و ما به شدت به حضور بازیگران جدید در این بخش نیازمندیم.
الیاسی در پایان ابراز داشت: از صندوق های پژوهش و فناوری و بازیگران قدیمی اکوسیستم دانش بنیان به شدت خواهش می کنم که نسبت به ورود و استقبال از بازیگران جدید احساس مسئولیت کنند و آن ها را با آغوش باز بپذیرند.
وی ادامه داد: شرکت های بزرگ به شدت نیازمند شکل گیری سیستم های جدید و ظهور شرکت های تازه وارد در فضاهای مختلف هستند. در گذشته حوزه های زیست فناوری به طور نسبی از بازیگران کمی برخوردار بود، اما اکنون تعداد زیادی از شرکت ها در زمینه های مرتبط با واکسن و دارو فعال شده اند. یکی از نیازهای اساسی این اکوسیستم، کمک به ورود شرکت های جدید به عنوان بازیگران و عناصر جدید است.
الیاسی در خصوص نقش بانک ها در اکوسیستم نوآوری کشور توضیح داد: در قانون جهش تولید دانش بنیان، بانک ها به عنوان سرمایه گذاران جدید وارد شده اند. در حال حاضر چهار بانک بزرگ کشور هلدینگ هایی را در حیطه پژوهش و فناوری تشکیل داده اند و سرمایه های قابل توجهی را به این حوزه تخصیص داده اند، به طوری که تقریباً ۲ درصد از سرمایه های این چهار هلدینگ جدید به این زمینه اختصاص یافته است.