«قهوه ترک»؛ برقراری ارتباط از منظری زنانه

عشق همچنان که می‌تواند نیرویی مثبت، قدرتمند، تسخیر ناپذیر و انگیزه بخش باشد، به همان اندازه نیز، قادر است انسان را به ورطه غم و خشم سوق داده یا به نیرویی ویرانگر و مخرب بدل شود. این تفسیر که تا کنون در دراماتورژی آثار ادبی و سینمایی ایران و جهان، دستمایه بسیاری از نویسندگان و هنرمندان این عرصه بوده، می‌تواند بستری آشنا و پر افت و خیز برای نمونه‌های موفق درام پردازانه فراهم کند.

مجموعه قهوه ترک در دوازده قسمت پخش شده، ضمن حرکت بر مدار حادثه، هیجان و معما از چنین اندوخته‌ای برای استخراج درام بهره می‌برد. با وجود تمامی کمداشت‌ها و حفره‌های داستانی ملموس، در پرداخت و شکل گیری درام در این مجموعه، توجه به چند نکته مهم، ضروری به نظر می‌رسد.

نکته اول، فراهم آوردن فرصتی برای همکاری یک تیم حرفه ای، سینمایی داخلی با عوامل تولید در سینما و تلویزیون کشور دیگر (ترکیه) است؛ به این ترتیب ضمن ایجاد ارتباطات فرهنگی و هنری بین دو کشور، امکان تبادل نیروی انسانی و ایجاد فرصت‌های شغلی مشابه در هنر-صنعت هر دو فراهم می‌شود.

موضوعاتی همچون مهاجرت و چالش‌های پیش روی مهاجران، دلایلی که ممکن است فرد را مجبور به ترک وطن کند، همراه با نمایش دشواری‌های مهاجرت‌های غیرقانونی و نامطمئن، به ویژه در مورد زنان و کودکان، دیدنی و کمتر کلیشه انداگرچه نداشتن شناخت کافی از ظرفیت‌ها و محدودیت‌های هر دو طرف، خطر مخدوش شدن بازتابش واقعیت‌های اجتماعی و فرهنگی کشور‌ها را دوچندان می‌کند، اما امید است تا با توسعه چنین گفتمانی، عرصه برای حقیقت نمایی و توسعه فعالیت‌های فرامرزی سینمای ایران در جهان هموارتر شود.

نکته بعدی در این مجموعه، پرداختن به داستانک‌های جذاب دیگری است که همراه با پیرنگ اصلی قصه پیش می‌روند. موضوعاتی همچون مهاجرت و چالش‌های پیش روی مهاجران، دلایلی که ممکن است فرد را مجبور به ترک وطن کند، همراه با نمایش دشواری‌های مهاجرت‌های غیرقانونی و نامطمئن، به ویژه در مورد زنان و کودکان، دیدنی و کمتر کلیشه اند.

به نظر می‌رسد که برای خالقین مجموعه قهوه ترک، توجه به احساسات درونی و قابل تعمیم برای کنش مندی بین افراد غیر هم زبان نیز، در قصه پردازی مهم بوده چرا که تکیه بر احساسات و عواطف انسانی در روند برقراری ارتباط، وقتی زبان قابل فهمی بین آدم‌ها وجود ندارد یا راه‌های گفتگو برایشان بسته و دچار لکنت است، تنها وجه مشترکی است که می‌تواند، حتی در شرایط بحرانی، راهی در دسترس و مطمن و به مثابه یک زبان یکسان برای افراد عمل کند.

نکته مهم دیگر، تکیه بر زوایای مختلف زنانه در شخصیت پردازی خواهران دوقلو و دیگر زنان مجموعه است. همانطور که قدرت تاب آوری، عشق، مهربانی، همدردی، ترس، سرسختی، شجاعت و … در دنیای زنانه، همان زبان و احساس مشترک را می‌آفریند، همچنین، سبب می‌شود تا اغلب زنان دنیا به شکلی عجیب و خارق العاده به هم شبیه باشند.

طنین و ترانه با انرژی و حس و حالِ هم نوسان، اما دارای ویژگی‌هایی متفاوت و گاه متضاد هستند. اما همین دو، در مخاطرات پیش رو، حسی مشترک را تجربه می‌کنند و حتی جسارت قدم برداشتن در دنیای آن دیگری را دارند.
حتی ایپک تن الجای – هنرپیشه زن ترک که برای مخاطب ایرانی چهره‌ای آشناست- در نقش طلعت، صاحب یک مسافرخانه دنج، به ترانه کمک می‌کند تا اقامتی دلپذیر و آسان‌تر را در غربت تجربه کند. او در معاشرت با ترانه و بعدتر حتی با طنین، بی آنکه زبان آن‌ها را بفهمد، در جهانی زنانه با آن‌ها گفتگو می‌کنند.

در گفتگو با بسیاری از مخاطبان مجموعه، اینطور استنباط می‌شود که در برخی فصل ها، نوع روایت گری و تدوین برای مخاطب عام گیج کننده و مغشوش است و به همین دلیل، گاهی جرعه‌های این فنجان تلخ، همچون آینده مبهمش، به سختی مزمزه و هضم می‌شود.

با این توصیف، اما، پازل درام در حال کامل شدن است و در کنار فلاش بک‌های روایی، جدا از تله پاتی میان دو قلوها، پارانویا، حس انتقام، پشیمانی، پنهان کاری و سردرگمی، بخش مهم دیگری از روند تغییر و تحول کاراکتر‌های اصلی در قسمت‌های نهم تا دوازدهم را شکل می‌دهد و انتظار را برای به پایان رسیدن و کشف حقیقت دشوارتر می‌سازد.

قهوه ترک یک درام ماجرایی به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه‌کنندگی محمد شایسته است که هر چهارشنبه ساعت هشت صبح توسط پلتفرم (سکو) فیلم‌نت منتشر می‌شود.

حامد بهداد، سارا رسول‌زاده، امیر جعفری، مجتبی پیرزاده، محمد ولیزادگان، امیر نوروزی، بهاره کیان‌افشار، شاهرخ فروتنیان، عرفان ناصری، فرید سجادی‌حسینی، پیام احمدی‌نیا، ایپک تن الجای، سلطان ساروهان و مهمت پولات در سریال قهوه ترک نقش‌آفرینی کرده‌اند.