ایسنا/خراسان رضوی قهوه در بیداری جهان نقشی انکارناپذیر ایفا می‌کند و بیان اینکه این نوشیدنی توانسته است سطح آگاهی بشر را افزایش دهد، بهترين توصیف برای آن خواهد بود. از دانه‌های ریز و سبز رنگ درختی در آفریقا، نوشیدنی‌ای شکل گرفته که به سرعت در گوشه و کنار زمین پخش شده و به یکی از عناصر برجسته و جدایی‌ناپذیر فرهنگ و زندگی روزمره ما تبدیل گشته است.
شکل‌گیری قهوه داستان یک دانه است که از جنگل‌های اتیوپی تا نوشیدنی‌های میلیون‌ها نفر در اقصی نقاط جهان سفر می‌کند. این سفر سرشار از پستی و بلندی‌ها، داستان‌گوی فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و دگرگونی‌های تاریخی است. این نوشیدنی محبوب از دیرباز تا به امروز دگرگونی‌های شگرفی در شیوه‌های تهیه و سرو خود پشت سر گذاشته است.
کشفی تصادفی در اتیوپی
قصه قهوه به افسانه‌ای در سرزمین اتیوپی برمی‌گردد؛ چوپانی از این دیار به این نکته پی برد که بزهایش پس از چشیدن میوه‌های درختی خاص، از انرژی فوق‌العاده‌ای بهره‌مند می‌شوند و سپس، راهبان محلی به اقتباس از این میوه‌ها، نوشیدنی‌ای ساختند که به آن‌ها نیرو و تیزهوشی می‌بخشید. این نوشیدنی به تدریج در میان مردم رواج یافت و به عنوان یک نوشیدنی مقدس به رسمیت شناخته شد.
رشد قهوه در جهان اسلام
پس از کشف خصوصیات شگفت‌آور دانه‌های قهوه در آفریقا، این نوشیدنی به سرعت در شبه‌جزیره عربستان و نقاط دیگر تحت تأثیر فرهنگ اسلامی منتشر شد. صوفیان و درویشان که شب‌های طولانی را به عبادت و مطالعه می‌پرداختند، برای حفظ هوشیاری و تمرکز از قهوه بهره می‌بردند، به همین خاطر، قهوه‌خانه‌ها در مدت کوتاهی به مراکز اجتماعی و فرهنگی تاثیرگذار در دنیای اسلام تبدیل شدند.
این نوشیدنی نه تنها به عنوان یک نوشیدنی مطبوع، بلکه به عنوان نمادی از فرهنگ و اجتماع در جهان اسلام تلقی می‌شد. قهوه‌خانه‌ها به قلب تپنده این جوامع تبدیل شده و تأثیر بسزایی در شکل‌گیری هویت فرهنگی و اجتماعی آن داشتند.
ورود قهوه به ایران
قهوه در قرن‌های ۹ و ۱۰ هجری به ایران از سرزمین‌های اسلامی وارد شد و در دوره صفویه به طور وسیع کشت و مصرف می‌گردید.
آغاز کشت قهوه در ایران به شکل محدود و عمدتاً در نواحی جنوبی کشور بود. به تدریج قهوه‌خانه‌های کوچک در برخی شهرهای بزرگ، به ویژه در اصفهان و شیراز، بر پا شدند. این نوشیدنی در ابتدا بیشتر بین اشراف و طبقات مرفه جامعه رواج داشت و به عنوان نوشیدنی خاص و گران‌قیمت شناخته می‌شد، اما با روی کار آمدن سلسله قاجار و افزایش ارتباطات با کشورهای اروپایی، قهوه‌خانه‌ها به سرعت در سایر نقاط ایران نیز گسترش یافتند.
در آینده، فرهنگ قهوه‌خانه‌ای به شدت در ایران ریشه دواند و بر ادبیات، موسیقی و سایر ابعاد فرهنگی تأثیری شگرف گذاشت.
این نوشیدنی با گذر زمان به طور طبیعی خود را با تنوع ذائقه‌ها و سبک‌های زندگی وفق داده است. تغییرات قابل توجهی در فرایند تهیه و سرو آن در نتیجه یکسری عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی به وقوع پیوسته است.
با در نظر گرفتن تحولات اخیر در دنیای قهوه، می‌توان به این نتیجه رسید که این نوشیدنی تمامی آن چیزی نیست که به عنوان یک کالای مصرفی تصور می‌شود، بلکه به یک فرهنگ، شیوه زندگی و صنعت جهانی مبدل شده است. بر اساس این دگرگونی‌ها می‌توان انتظار داشت در آینده نیز بدون شک نوآوری‌های بیشتری در عرصه قهوه روی دهد.
می‌توان تصور کرد که در آینده قهوه‌هایی کاملاً شخصی‌سازی شده و متناسب با سلیقه هر فرد تولید خواهد شد. همچنین، قهوه‌های پایدار نیز از جمله مواردی‌اند که می‌توان در آینده در برنامه‌ریزی‌های خود لحاظ کرد، چرا که می‌توان انتظار داشت تقاضا برای قهوه‌های حاصل از روش‌های پایدار در آینده افزایش یابد. به‌طور کلی، آینده قهوه به شدت امیدوارکننده به نظر می‌رسد. با توجه به پیشرفت‌های فناوری و تغییر در سبک زندگی، احتمال دارد که قهوه در آینده به نوشیدنی‌ای کاملاً شخصی، پایدار و مدرن تبدیل شود.
در پایان، قهوه به‌عنوان فرآیندی تحولی از یک نوشیدنی ساده و محلی به فرهنگ جهانی ظهور یافته است. این نوشیدنی نه تنها به عنوان منبع انرژی تلقی می‌شود، بلکه به‌عنوان نشانه‌ای از فرهنگ و اجتماع نیز شناخته می‌شود.