اخیراً خبری منتشر شده مبنی بر اینکه ریاست خبرگزاری ایرنا به آقای محمد مهاجری، که به عنوان یک منتقد موفق شناخته میشود، پیشنهاد شده است. خوشبختانه ایشان در حال حاضر این پیشنهاد را رد کردهاند. بهجز این مورد، باید اذعان کرد که محمد مهاجری در عرصه نقد به قدری قوی عمل کرده که از دایره اصولگرایی به سوی اصلاح طلبی گام نهاده و اکنون به عنوان یک اصولگرای اصلاحطلب شناخته میشود؛ این امر خود دلیلی بر روشنفکری اوست. در این راستا پیشنهاد میشود دولت از تبدیل منتقدان به مسئولان وظیفهگرا با پیشنهادهای موقت خودداری کند.
همانطور که ادوارد سعید «مهمترین مسؤولیت روشنفکران را نقد سلطه، حاکمیت و قدرت میداند»، از دولت خواهشمندیم که با اعطای اینگونه سمتها، شعور و خودآگاهی روشنفکران را به وابستگی و تملق تبدیل نکند. زیرا تعداد این منتقدان آزاده در کشور بسیار محدود است و در مقابل، میلیونها نفری که به تملقگویی (مانند مجاهدین شنبه) تمایل دارند، همواره آمادهاند تا هر پست و مقامی را بدون داشتن تجارب و شایستگی قبلی بپذیرند. لذا بسیار نادرست است که بخواهیم این تعداد محدود نقدگر را به تملق گویی وادار کنیم.
تعداد افرادی چون محمود سریعالقلم، صادق زیبا کلام، محمد قوچانی، سعید لیلاز، وحید اشتری، یاشار سلطانی و امیر محبیان که به بیان حقایق میپردازند، چقدر کم است که دولت بخواهد آنها را نیز به تملق کشاند؟
در absence نقد و انتقاد، کشور، دولت و نظام حاکم به سادگی در معرض فساد قرار میگیرد و این یک حقیقت تاریخی است.
تفاوت میان سخنگویان، روابط عمومیها و مسئولان خبرگزاریهای دولتی با روشنفکران در یک واژه، یعنی نقد، خلاصه میشود و بس. چه تضمینی وجود دارد که دولتی که در حال حاضر محبوب است و امید مردم خستهای به آن دوخته شده، در آینده به فساد و انحراف کشیده نشود؟
نقد، ارائه تفکر خلاق به جای تفکر کورکورانه و تبعیت محض است.
اگر قرار باشد این منتقدان در کشور با پیشنهادات فریبنده و ظاهراً محترم، به تملق و مجیزگویی آلوده شوند، باید امیدمان را به رسانههای خارج از این لینک و جناحهای تندرو افراطی که دلسوزی برای کشور ندارند، ببندیم. زیرا این گروهها تنها به انتقادهای سرسری مشغولند و حقیقت را به خاطر منافع جناحی خود فدای میکنند.
اجازه دهید روشنفکران نقاد ما در مقام نقد باقی بمانند و مسئولیتهای ظاهراً با ارزش را به افرادی که مفهوم نقد و انتقاد را درک نکردهاند، واگذار کنید؛ به خصوص آنهایی که حتی در مواقعی که دیگر نمیتوانند ادامه دهند، حاضر به استعفا نیستند.
استعفا و عدم پذیرش مسئولیتهایی که با دیدگاه روشنفکری همخوانی ندارد، یکی از روشهای مبارزه با روند تملقگویی است و این نوعی نقد محسوب میشود که کمتر در فرآیند واگذاری سمتها قابل مشاهده است.
به ارزش نقدگران روشنفکر آسیب نزنید و جایگاه آنها را با مسؤولیتهای اجرایی و تعارفات تضعیف نکنید. بگذارید آنها در کنار شما به عنوان منتقد باقی بمانند تا در زمانهایی که دولت به اشتباه میرود، این دلسوزان نخستین کسانی باشند که به شما هشدار میدهند.
