به تازگی دیده‌ایم که رسانه ملی تبلیغ کرم جوان‌ساز جذابی را به نمایش می‌گذارد که در آن، دختر داستان به دلیل چین و چین و چروک‌های صورت خواستگار جوانش، حاضر به پذیرش او نیست. حتماً شما نیز در حین تماشای یک برنامه تلویزیونی ناگهان با قطع آن و پخش آگهی‌ها مواجه شده‌اید؛ تبلیغاتی که این روزها به معضلی در رسانه ملی تبدیل شده و به‌طور چشمگیری از اصول و ضوابط تعیین‌شده برای تولید آگهی‌های رادیویی و تلویزیونی فاصله گرفته است. این نوع تبلیغات، که غالباً بی‌محتوا، کمال‌گرایانه و حتی افراطی هستند، هرگونه نشانه‌ای از بازبینی و کیفیت را از خود بی‌بهره گذاشته‌اند.
طبق بند ۱۱ مجموع مقررات تولید آگهی‌های رادیویی و تلویزیونی، آگهی‌های تبلیغاتی نباید شامل هرگونه فریب باشد و نباید کالای مورد نظر را با ادعای نادرست به تصویر بکشند. همچنین باید از هر نوع اغراق پرهیز شود.
طبق بند ۱۲ این آیین‌نامه، به‌کارگیری عبارات و جملات تکراری نظیر اطلاعیه، توجه توجه، مژده، مژده، اطمینان‌بخش، کاملاً سالم، کاملاً بهداشتی و استفاده از صفت‌های افراطی نیز در تبلیغات مجاز نیست.
بند ۳۰ این دستورالعمل همچنین تصریح می‌کند که نمایش تأثیر فوری استفاده از مواد درمانی نظیر لاغر شدن سریع یا به تصویر کشیدن فرآیند اثرگذاری داروها، شامپوها، مواد شوینده و روغن‌ها به هر شکلی، از جمله با استفاده از انیمیشن، مجاز نیست.
وعده جوانی با یک کرم جادویی.
با این حال، در میان این نمایش‌های چشمگیر و اغراق‌آمیز، به تازگی آگهی کرم جوان‌ساز جدیدی به چشم می‌خورد که در آن، دختری به خاطر چروک‌های صورت خواستگار جوانش، به او جواب منفی می‌دهد. در ادامه، زنی با میکاپ سینمایی و چهره‌ی رتوش شده در یک قاب جادویی ظاهر می‌شود و به عنوان یک فرشته‌ی مهربان به روايت قصه سیندرلا، با معرفی کرم جوان‌ساز، قول می‌دهد که به زودی تمام چین و چروک‌ها از بین خواهند رفت.
این تبلیغ علاوه بر زیر پا گذاشتن ضوابط تولید آگهی، حس ناخوشایندی را در جوانان القا می‌کند که آنها از هویت واقعی خود دور شوند و این فکر را در سر بپرورانند که سرنوشت‌شان به از بین رفتن چین و چروک‌های صورتشان وابسته است!
ایجاد حس حقارت و عدم اعتماد به نفس در جوانان با تبلیغات غیر واقعی
یک روانشناس و مشاور خانواده در مورد چنین تبلیغات گفت: زمانی که تبلیغات به صورت مناسب و علمی ارائه نشود، به شدت مضر خواهد بود.
او تاکید کرد که افراد به دلایل مختلف از جمله انجام کارهای سخت، ماندن در زیر آفتاب، فشار زندگی یا پیری طبیعی، دچار چین و چروک می‌شوند که این امر نادرست نیست. اما تبلیغات اغراق‌آمیزی که وعده جوانی با کرم‌های شرکت‌های مختلف را می‌دهند، نگاه جامعه را به سمت ظاهر معطوف می‌کند.
این روانشناس با اشاره به اینکه رسانه ملی با پخش چنین آگهی‌هایی احساس نیاز کاذب را در افراد ایجاد می‌کند، توضیح داد: واقعاً صدا و سیما با این تبلیغات موهومی، نیازهای کاذب را در افراد ایجاد می‌کند. این موضوع به عنوان یکی از تکنیک‌های سرمایه‌داری برای افزایش تولید و تسخیر بازار عمل می‌کند و در عین حال حس حقارت، نقص اعتماد به نفس و احساس نداشتن خوشبختی را در افراد، به ویژه جوانان، تولید می‌کند.
فرهنگ‌سازی غلط با تبلیغات تلویزیونی
شریفی یزدی ادامه داد: این نیازسازی در حالی که مردم با مشکلات اقتصادی مواجه‌اند، جامعه را به شدت تضعیف می‌کند. به همین دلیل این روزها شاهد افرادی هستیم که به جای مراجعه به دندانپزشکی برای درمان دندان‌های خراب خود، ترجیح می‌دهند هزینه‌های گزافی برای ژل و بوتاکس انجام دهند تا برای مدتی کوتاه احساس جوانی کنند.
او همچنین فرهنگ‌سازی نادرست و سوق دادن جوانان به معیارهای اشتباه برای انتخاب همسر را از معایب دیگر این نوع تبلیغات اعلام کرد و افزود: وقتی معیارهای ظاهری در تبلیغات به عنوان اصل مهم جلوه داده شوند، به تدریج این امر به فرهنگ تبدیل می‌شود و جوانان به جای تمرکز بر ویژگی‌هایی همچون التزام، مسئولیت‌پذیری و سلامت روان، به ظاهر اهمیت بیشتری می‌دهند.
این روانشناس با اشاره به اینکه ایران رکورد کلینیک‌های زیبایی را در سطح دنیا شکسته است، تصریح کرد: ما مخالف زیبایی نیستیم، اما زمانی که تبلیغات به طرز افراطی جلوه داده می‌شوند و صدا و سیما نیز به این جریان ملحق می‌شود، اوضاع تغییر می‌کند.
وی در پایان گفت: ای کاش رسانه ملی به جای تولید تبلیغات گمراه‌کننده، باور درستی را در ذهن جوانان نهادینه می‌کرد که زیبایی و جوانی وابسته به تغذیه مناسب، ورزش و خواب کافی است، اما متأسفانه کاهش تعداد کارشناسان و متخصصان با سواد در حوزه تبلیغات به این وضعیت دامن زده و نتیجه‌اش، ظهور تبلیغات گمراه‌کننده و افراطی بوده است.