کانابیس: این واژه به تمامی محصولاتی که از گیاه شاهدانه به دست می‌آیند، اطلاق می‌شود؛ از جمله گل‌ها، برگ‌ها، ساقه‌ها و دانه‌های خشک‌شده این گیاه. در واقع، این گیاه حامل بیش از ۵۰۰ نوع ماده شیمیایی می‌باشد که یکی از آنها کانابیدیول (CBD) نام دارد.
ماری‌جوانا: این واژه به بخش‌ها و محصولات گیاه شاهدانه اختصاص دارد که میزان قابل توجهی تتراهیدروکانابینول (THC) در خود دارند. این ماده یکی از اصلی‌ترین کانابینوئیدها است که موجب تغییرات ذهنی می‌شود.
بنابراین، ماری‌جوانا یکی از اشکال شاهدانه است، در حالی که تمامی انواع شاهدانه لزوماً ماری‌جوانا نیستند (از نظر THC).
به لحاظ علمی، هنوز سؤالات فراوانی درباره ماری‌جوانا وجود دارد. محققان همچنان در حال مطالعه اثرات بلندمدت و کوتاه‌مدت استفاده از این ماده هستند.
آیا ماری‌جوانا توهم‌زا است؟
دانشمندان ماری‌جوانا را به‌عنوان یک ماده توهم‌زا دسته‌بندی کرده‌اند. با این حال، همه مقادیر مصرفی ماری‌جوانا اثرات توهم‌زایی ایجاد نمی‌کنند.
افرادی که آثار توهمی حاصل از مصرف ماری‌جوانا را تجربه می‌کنند، عموماً حواس مختلفی از قبیل بینایی و شنوایی را به شکلی متفاوت از سایر مواد توهم‌زا مثل ال‌اس‌دی، سیلوسایبین و اکستازی احساس می‌کنند. این نکته به این معناست که آثار توهم‌زای ماری‌جوانا ممکن است با اثرات سایر مواد توهم‌زا مغایرت داشته باشد.
سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA)، ماری‌جوانا را به‌عنوان یک ماده روان‌گردان معرفی می‌کند. به عبارتی، این ماده در حال حاضر هیچ کاربرد پزشکی تایید شده‌ای ندارد و احتمال اعتیاد به آن نسبتاً زیاد است. از این رو، متخصصان بهداشتی مجاز به تجویز ماری‌جوانا نیستند.
عوارض ماری‌جوانا چیست؟
ماری‌جوانا تأثیرات متفاوتی بر روی هر فرد دارد که به چندین عامل بستگی دارد، از جمله:
ژنتیک
سن
جنسیت
میزان و قدرت ماری‌جوانا
روش مصرف ماری‌جوانا
مدت زمان و تکرار مصرف
مصرف سایر داروها یا مواد
تجربیات فردی از مصرف ماری‌جوانا همیشه با احساسات دیگران یکسان نیست و همچنین روش‌های مختلف مصرف ماری‌جوانا می‌تواند اثرات متفاوتی روی هر فرد بگذارد.
تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف ماری‌جوانا اثرات خاصی در کوتاه‌مدت و بلندمدت دارد. با این حال، در مورد این آثار، به‌ویژه اثرات طولانی‌مدت، محققان همچنان در حال کار هستند.
اثرات کوتاه‌مدت ماری‌جوانا
زمانی که فردی ماری‌جوانا را مصرف می‌کند، THC به سرعت وارد جریان خون می‌شود. خون THC را به مغز و سایر اندام‌ها منتقل می‌کند.
THC به‌آشکاری مشابه ماده شیمیایی طبیعی بدن به نام آناندامید عمل می‌کند. این ماده می‌تواند به گیرنده‌های آناندامید در نواحی خاصی از مغز متصل شود و در نتیجه، THC در ماری‌جوانا بیش از حد قسمت‌هایی از مغز را فعال می‌کند که گیرنده‌های بیشتری دارند و بدین ترتیب یک سری اثرات را ایجاد می‌کند.
اثرات کوتاه‌مدت مرتبط با عملکرد مغز ناشی از ماری‌جوانا می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
تغییر در حواس، نظیر دیدن رنگ‌ها با وضوح بیشتر یا بوییدن عطرها با شدت بیشتر
تغییر در درک زمان و مکان
احساس سرخوشی و تغییرات خلق و خو
تأثیر بر تفکر و حل مسائل
ضعف در حافظه
سرگردانی و بلا ظهور
احساس خواب‌آلودگی و خستگی
سرگیجه
اختلال در هماهنگی حرکتی
تغییر زمان واکنش
تجربه حمله پانیک
در مصرف ماری‌جوانا در دوزهای بالا ممکن است فرد موارد زیر را تجربه کند:
توهم (یک برداشت نادرست از اشیاء یا وقایعی که حواس را تحت تأثیر قرار می‌دهد).
هذیان (باور غیرواقعی و محکم به چیزی غیر واقعی)
روان‌پریشی. افرادی که به طور مرتب از ماری‌جوانا استفاده می‌کنند، در معرض خطر بیشتری برای این مورد قرار دارند.
سایر عوارض رایج کوتاه‌مدت ماری‌جوانا می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
خشکی دهان
حالت تهوع
افزایش ضربان قلب (تا ۳ ساعت بعد از مصرف)
افزایش اشتها
اثرات بلندمدت مصرف ماری‌جوانا
محققان همچنان به بررسی آثار بلندمدت مصرف ماری‌جوانا ادامه می‌دهند. تا اینجای کار مطالعات نشان می‌دهد:
مصرف ماری‌جوانا در دوران نوجوانی یا اوایل جوانی – زمانی که مغز هنوز به طور کامل رشد نکرده – ممکن است بر ارتباطات مغزی در عملکردهایی مانند توجه، یادآوری و یادگیری تأثیر منفی بگذارد. این آثار ممکن است اپیدمی و حتی دائمی شوند.
ماری‌جوانا همانند سایر مواد دخانی می‌تواند به ریه آسیب برساند و خطر برونشیت را افزایش دهد و به رگ‌های خونی کوچک آسیب برساند. همچنین، ماری‌جوانا می‌تواند خطر سکته مغزی، بیماری قلبی و دیگر بیماری‌های عروقی را نیز به دنبال داشته باشد. به واقع، دود کردن محصولات حاوی THC با آسیب به ریه و حتی مرگ ارتباط دارد.
استفاده مکرر از ماری‌جوانا با خطر افزایش ابتلا به اسکیزوفرنی یا سایر روان‌پریشی‌ها در افرادی که زمینه ژنتیکی دارند، مرتبط است.
علاوه بر موارد فوق، مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت دوزهای بالای THC در معرض ابتلا به استفراغ مزمن و شدید (سندرم هیپرهمیس کانابینوئید) هستند.
تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف مداوم ماری‌جوانا با موارد زیر نیز مرتبط است:
بیماری‌های پریودنتال (مرتبط با لثه)
بحران‌های درد مکرر در بیماران مبتلا به بیماری سلول داسی‌شکل
اختلال در تولید اسپرم که می‌تواند بر باروری تأثیر گذاشته و مشکلاتی ایجاد کند.
خطرات ناشی از مصرف ماری‌جوانا چیست؟
در کنار آثار فوری و بلندمدت مصرف ماری‌جوانا برای سلامت، خطرات دیگری نیز وجود دارد؛ از جمله:
مصرف ماری‌جوانا با خطر تصادف در وسایل نقلیه موتوری در ارتباط است.
مصرف ماری‌جوانا نیز با افزایش خطر آسیب در بزرگسالان بالای ۶۵ سال مرتبط می‌باشد.
برخی از محصولات ماری‌جوانا ممکن است به میکروارگانیسم‌ها، آفت‌کش‌ها یا سایر مواد مضری آغشته شوند.
اعتیاد به حشیش
تقریباً از هر ۱۰ مصرف‌کننده بزرگسال ماری‌جوانا، ۱ نفر به اختلال مصرف حشیش مبتلا می‌شود. این اختلال یکی از انواع اختلالات مصرف مواد (SUD) می‌باشد. SUD یک وضعیت روانی است که در آن فرد الگوی مصرف مواد را به‌طرز مشکل‌ساز دنبال می‌کند که موجب ناراحتی و/یا اختلال در زندگی‌اش می‌شود. SUDهای حاد به‌عنوان اعتیاد شناخته می‌شوند.
نوجوانان مصرف‌کننده، چهار تا هفت‌برابر بیشتر از بزرگسالان در معرض ابتلا به اختلال مصرف حشیش یا اعتیاد به آن هستند.
این اختلال می‌تواند تأثیر به‌سزایی بر سلامت، روابط و کیفیت کلی زندگی فرد بگذارد. بسیار مهم است که به محض بروز علائم به دنبال کمک باشید.
ماری‌جوانا و بارداری
FDA به شدت استفاده از CBD، THC و ماری‌جوانا به هر شکلی را در دوران بارداری یا شیردهی نهی می‌کند.
مصرف ماری‌جوانا در دوران بارداری:
اثرات منفی بر روی رشد مغز جنین دارد و THC می‌تواند از خون مادر به مغز جنین منتقل شود. تحقیقات نشان می‌دهد که این موضوع می‌تواند توانایی‌های توجه، یادآوری و حل مسئله را مختل کند.
به‌علاوه، مصرف ماری‌جوانا خطر تولد نوزاد با وزن کم و احتمال زایمان زودرس و مرده‌زایی را افزایش می‌دهد.
شیر مادر می‌تواند تا شش روز بعد از مصرف حاوی THC باشد؛ بنابراین باید از مصرف ماری‌جوانا در دوران شیردهی خودداری کرد. THC ممکن است بر رشد مغز کودک تأثیر بگذارد.
دود ماری‌جوانا همانند دود تنباکو حاوی مواد شیمیایی مضر بسیاری است. لذا باید از استعمال ماری‌جوانا در اطراف نوزادان یا کودکان خودداری شود.
تأثیر ماری‌جوانا بر مغز
یک مطالعه معتبر در سال ۲۰۱۲ در نیوزلند، مصرف ماری‌جوانا و توانایی شناختی را در بیش از ۱۰۰۰ نفر در مدت ۳۸ سال ارزیابی کرد. محققان پیوندی بین مصرف مداوم ماری‌جوانا و زوال شناختی یافتند.
این محققان به‌ویژه دریافتند که:
افرادی که در دوران نوجوانی به مصرف ماری‌جوانا روی آوردند و در بزرگسالی نیز ادامه دادند، به طور میانگین ۶ تا ۸ امتیاز IQ خود را از دست می‌دهند.
افرادی که در دوران بزرگسالی، مصرف ماری‌جوانا را متوقف کردند، به امتیاز IQ ازدست‌رفته خود بازنگشتند!
افرادی که مصرف ماری‌جوانا را در بزرگسالی آغاز کردند، افت IQ نداشتند.
این مطالعه از چند جنبه حائز اهمیت بود. نخست، این یکی از نخستین مطالعات وسیع برای بررسی ارتباط بین مصرف ماری‌جوانا و عملکرد شناختی به شمار می‌رفت. به‌علاوه، نتایج حاکی از آن است که آغاز مصرف ماری‌جوانا در دوران نوجوانی می‌تواند تأثیرات غیرقابل برگشتی بر رشد مغز جوانان داشته باشد. برخی پژوهش‌های دیگر این نظر را تأیید می‌کنند.
با این وجود، مطالعه نیوزلند محدودیت‌های قابل توجهی دارد. به‌عنوان مثال، تنها بر اساس این مطالعه نمی‌توان به‌طور قطع نتیجه‌گیری کرد که مصرف ماری‌جوانا باعث کاهش IQ می‌شود. در حالی که محققان تفاوت‌ها را در سطوح تحصیلات شرکت‌کنندگان مد نظر قرار دادند، عوامل دیگری که ممکن است بر کاهش تابعیت شناختی تأثیر داشته باشد به‌طور کامل مد نظر قرار نگرفته است.
یک پاسخ به مطالعه نیوزلند در سال ۲۰۱۳ اشاره می‌کند که عوامل شخصیتی ممکن است هم در فرآیند مصرف ماری‌جوانا و هم در زوال شناختی دخالت داشته باشند. مؤلف به‌عنوان مثال به وظیفه‌شناسی اشاره کرده است؛ شخصیت‌ها با سطح وظیفه‌شناسی پایین ممکن است هم در استفاده از مواد مخدر و هم در آزمون‌های شناختی دچار افت عملکرد شوند.
همان‌طور که در یک مطالعه در سال ۲۰۱۶ پیشنهاد شده است، عوامل ژنتیکی نیز ممکن است به زوال شناختی کمک نمایند. در این مورد، محققان تفاوت‌های IQ را در میان دوقلوهایی که ماری‌جوانا مصرف می‌کردند و دیگر خواهر و برادرهای آنها مقایسه کردند و هیچ تفاوت معنی‌داری در کاهش IQ میان این دو گروه پیدا نکردند.
به‌طور خاص، یک منبع معتبر در سال ۲۰۱۵ اشاره کرد که مصرف ماری‌جوانا در نوجوانان با نقص‌های دائمی ممکن در توجه و حافظه، تغییرات ساختاری مغز و عملکرد عصبی غیرطبیعی ارتباط دارد.
علاوه بر آن، یک مطالعه طولی در سال ۲۰۱۷ گزارش کرد که مصرف بالای ماری‌جوانا در دوره ۱۸ماهه مطالعه با کاهش ضریب هوشی و عملکرد شناختی مرتبط است.
بررسی دیگری در سال ۲۰۱۶ نیز نشان داد که مصرف‌کنندگان سنگین ماری‌جوانا نسبت به افرادی که این ماده را مصرف نمی‌کنند، در آزمایش‌های عملکرد عصبی – روان‌شناختی عملکردی نامناسب‌تر داشتند.