حفاظت از سفره غذایی شهروندان در برابر «تورم» با ۲ اقدام حمایتی دولت

، طرح «مردمی‌سازی و توزیع منصفانه یارانه‌ها» از اردیبهشت‌ماه سال ۱۴۰۱ و در سال نخست دولت سیزدهم به هدف ارتقاء سطح معیشت اجرا شد؛ طرحی که به نام «کاهش وابستگی مصرف کالاهای اساسی و سفره مردم به نوسانات ارزی» و همچنین «تأمین حداقل نیازمندی‌های معیشتی برای سه دهک پایین» به عنوان یکی از وعده‌های کلیدی سید ابراهیم رئیسی در زمان انتخابات معرفی شده بود. این طرح با اقداماتی گسترده‌تر، تعداد مشمولان و جامعه هدف را گسترش داده است.

۹ دهک درآمدی تحت پوشش یارانه

جزئیات این طرح به این صورت است که خانوارهای متعلق به سه دهک اول هر یک مبلغ ۴۰۰ هزار تومان و دهک‌های چهارم تا نهم مبلغ ۳۰۰ هزار تومان به عنوان یارانه دریافت می‌کنند؛ این اقدام به عنوان یک راهبرد محوری برای اصلاح وضعیت اقتصادی کشور مطرح شده است. به منظور تعیین وضعیت خانوارها و دهک‌بندی‌های دقیق، وزارت رفاه از زمان آغاز طرح، سامانه‌ای برای ثبت اعتراضات عمومی نسبت به وضعیت دهک‌ها راه‌اندازی کرده و سازمان هدفمندی یارانه‌ها نیز امکان ثبت‌نام برای افرادی که جا مانده‌اند را فراهم کرده است.

طبق اعلام وزارت رفاه، از میان ۱۰ دهک درآمدی که هر دهک شامل ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار خانوار می‌شود، در حال حاضر ۹ دهک تحت پوشش یارانه‌ها هستند، به‌طوری که سه دهک اول، ۴۰۰ هزار تومان و دهک‌های ۴ تا ۹، ۳۲۰ هزار تومان یارانه می‌گیرند. به عبارت دیگر، حدود ۷۸ میلیون ایرانی از یارانه بهره‌مند می‌شوند.

دریافتی از ثروتمندان الزاماً کم نخواهد شد

در زمان معرفی این طرح، محمد مخبر – معاون اول رئیس‌جمهوری در توضیح ابعاد آن عنوان کرد که در سال گذشته (۱۴۰۰) به میزان ۱۵.۶ میلیارد دلار ارز ترجیحی معادل ۳۱۲ هزار میلیارد تومان از سوی دولت پرداخت شده است، اما با توجه به مصرف بیشتر طبقات بالا، این یارانه به اقشار ضعیفتر کمتر رسید. مخبر ادامه داد که هدف این طرح این است که از جیب ثروتمندان مال برداشت نخواهد شد، بلکه یارانه‌ای که متعلق به تمامی افراد جامعه است، به خود آنان برمی‌گردد. وی افزود: ایران کشوری غنی از منابع است که سالانه حدود ۴۰۰ هزار میلیارد تومان یارانه پرداخت می‌شود و این نادرست است که با وجود چنین توانمندی‌هایی، عده‌ای فقیر باقی بمانند و در مقابل عده‌ای دیگر به ثروت بیشتری دست یابند.

<img alt="محافظت سفره غذایی مردم از «تورم» با ۲ آوانس دولت” height=”453″ src=”https://cdn.isna.ir/d/2021/11/18/3/62092433.jpg” width=”681″/>

در ابتدا قرار بود یارانه‌ها به‌صورت نقدی برای مدت ۲ ماه توزیع شود و سپس در قالب کالابرگ به مردم پرداخت شود، به طوری که اشخاص با استفاده از کارت بانکیمانند فروشگاه‌ها مراجعه کرده و کالاهای مشخصی را با قیمت‌های مشخص دریافت کنند، بدین ترتیب مشکلات ناشی از تورم در سبد غذایی جبران می‌شود. در واقع، یارانه به هدف حمایت از سفره مردم تخصیص یافته بود تا از بروز مشکلات تغذیه‌ای جلوگیری کند، اما در غیاب زیرساخت‌های تهیۀ کالاها، خانوارها این وجوه را در جایی که خود دستور می‌دانستند هزینه می‌کردند.

تحول طرح «کالابرگ الکترونیک» از ایده تا عمل

در نهایت برای اصلاح این رویکرد، حفاظت از تغذیه مردم و تضمین سلامت بین نسلی، طرح کالابرگ الکترونیک آغاز شد و در مرحله اول، ۱۱ قلم کالای استاندارد برای سبد غذایی سه دهک اول درآمدی تعریف گردید.

به دلیل عدم آمادگی زیرساخت‌ها، طرح توزیع کالابرگ در مرحله اول تنها در چند شهرستان به عنوان پایلوت و آزمایشی اجرا شد و پس از ایجاد زیرساخت‌های لازم، در تاریخ ۱۳ خردادماه سال جاری، مرحله جدید طرح کالابرگ الکترونیک به‌صورت سراسری آغاز گردید. در این راستا، حدود ۵۰ هزار فروشگاه تجهیز و به این طرح متصل شدند. همچنین با توجه به عدم وجود هایپرمارکت در اغلب روستاها و شهرهای کوچک، این طرح تلاش کرد تا به نسبت معقولی نقاط فاقد فروشگاه را تحت پوشش قرار دهد.

اجرا در مرحله‌ی نخست طرح

افزایش اعتبار یارانه‌ها به شرط خرید ۷۰ درصد از آن‌ها

راه‌اندازی اپلیکیشن «شما»

در اولین مرحله از اجرای طرح کالابرگ الکترونیک در نیمه اول خرداد ماه ۱۴۰۲، تصمیم بر این شد که با شرط خرید ۷۰ درصد از مبلغ یارانه توسط خانوارهای سه دهک اول (فقط برای خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی) در این مرحله، افزایش ۲۰ درصدی در یارانه‌های این خانوارها اعمال گردد.

در راستای همین طرح، اپلیکیشن و شبکه ملی اعتبار (شما) بر اساس هر کد ملی ایجاد گردید. این اپلیکیشن به سرپرستان خانواده این امکان را می‌دهد که مانده اعتبار یارانه خود را مشاهده کرده، فروشگاه‌های مرتبط با طرح را پیدا کرده و از آن‌ها خرید اعتباری انجام دهند. همچنین مشمولین می‌توانند یک ماه زودتر از موعد، یارانه ماه بعدی خود را خرج کرده و کالاهای مدنظر را خریداری کنند.

خرید بدون نیاز به کارت بانکی از طریق «شما»

تأمین مالی افزایش قیمت ۱۱ قلم کالا از سوی دولت

دولت برای تسهیل خرید مردم و رفع هرگونه نگرانی، تدابیری اتخاذ کرده تا افراد بدون نیاز به کارت بانکی و صرفاً با نصب اپلیکیشن «شما» یا وارد کردن «کد دستوری» قادر به خرید باشند. عسگریان- معاون وزارت رفاه در این باره اظهار داشت: ممکن است به فروشگاه یا سوپرمارکت بروید و کارت خرید نداشته باشید؛ در این شرایط می‌توانید از اپلیکیشن «شما» بهره ببرید. اگر به هر دلیل تلفن همراه شما همراهتان نیست یا هوشمند نیست، می‌توانید با کد دستوری #۱۴۶۳*۵۰۰* وارد شده و اطلاعات درخواستی را مشاهده کنید.

وی همچنین در خصوص اختلالات سامانه کالابرگ الکترونیک اظهار داشت: یکی از چالش‌هایی که ممکن است با آن روبرو شویم، کندی سامانه در مناطق روستایی است، که سهم این مشکل در مناطق شهری بسیار کم است و برای مناطق روستایی که زیرساخت ندارند، برنامه‌ای طراحی خواهیم کرد.

عسگریان در پاسخ به این سؤال که با توجه به افزایش ۲۰ درصدی یارانه معیشتی برای سه دهک پایین درآمدی، آیا این افزایش تا پایان سال ۱۴۰۲ ثابت است یا احتمال تغییر وجود دارد، توضیح داد که دولت به دنبال پوشش دادن تورم بر روی سبد غذایی است و در صورتی که تورم افزایش یابد، نیت دولت این است که تا جایی که در توانش باشد، این کاهش را جبران کند.

اجرای مرحله دوم طرح کالابرگ

افزایش ۱۲۰ هزار تومانی اعتبار به شرط خرید حداقل ۲۰۰ هزار تومان از یارانه

از تاریخ ۳۱ تیرماه با آغاز مرحله جدید طرح کالابرگ، شرط دریافت افزایش اعتبار برای خانوارها، خرید حداقل ۲۰۰ هزار تومان از اعتبار یارانه تعیین گردید. به این ترتیب، سرپرستان خانوار با خرید ۲۰۰ هزار تومان از اعتبار ۴۰۰ هزار تومانی (حدود ۵۰ درصد) خواهند توانست بدون سقف از اعتبار افزایشی بهره‌مند شوند.

علیرضا عسگریان- معاون رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در کنفرانس خبری اخیر خود که به‌منظور شفاف‌سازی درباره تغییرات جدید از اجرای این طرح برگزار شده بود، عنوان کرد که این طرح اکنون در آخرین مرحله آزمایشی قرار دارد و مبنای قیمت سبد غذایی مشابه سال ۱۴۰۱ است. وی تأکید کرد که مشارکت در این طرح اختیاری است و هر کسی می‌تواند ۴۰۰ هزار تومان را به‌صورت نقدی دریافت کرده و کالای دیگری خریداری کند، اما اگر ۲۰۰ هزار تومان بخرد، دو امتیاز دریافت خواهد کرد: اول اینکه دولت فاصله تورمی را جبران خواهد کرد و دوم اینکه ۱۲۰ هزار تومان اضافی نیز به وی تعلق می‌گیرد.

مرحله سوم اجرای طرح کالا برگ

یارانه دهک‌های ۴ و ۵ نیز اضافه شد

در عین حال، روز گذشته (اول شهریورماه) سید صولت مرتضوی، وزیر رفاه از گسترش یارانه تشویقی به دهک‌های ۴ و ۵ در قالب کالابرگ خبر داد و بیان کرد: در نشستی با دکتر مخبر و مسؤولان اقتصادی دولت توافق شد که یارانه تشویقی که به سه دهک اول ارائه می‌شد، به ۵ دهک توسعه یابد. یعنی اینکه اکنون دهک‌های ۴ و ۵ نیز از این یارانه‌ها بهره‌مند خواهند شد؛ به این معنا که اگر پنج دهک اولیه، ۵۰ درصد از یارانه خود را از طریق کالابرگ (۱۱ قلم کالا) خریداری و مصرف کنند، از ۱۲۰ هزار تومان یارانه تشویقی نیز برخوردار خواهند شد.

امکان خرید با اعتبار یارانه یک ماه پیش از زمان واریز آن

سه دهک اول می‌توانند ۱۱ قلم کالا را به قیمت سال ۱۴۰۱ خریداری کنند

در طرح کالابرگ الکترونیک، خرید اعتباری ۱۱ قلم کالای اساسی شامل گوشت منجمد گوساله، برنج ایرانی، حبوبات، شیر کم‌چرب، پنیر UF، ماست کم‌چرب، مرغ، تخم‌مرغ، روغن مایع، ماکارونی و قند و شکر برای خانوارهای جزء دهک‌های اول تا سوم یک ماه زودتر از واریز نقدی فراهم شده است.

همچنین قیمت تمام ۱۱ قلم کالاها تا پایان سال ثابت خواهد ماند و در صورت بروز تورم یا نوسان قیمت، تغییری نخواهد کرد، بدین ترتیب خانوارها قادر خواهند بود برنج، مرغ، تخم‌مرغ و هر کالایی که نیاز دارند را تا پایان سال با قیمت ثابت تهیه کنند.

براساس آخرین اعلام وزارت رفاه، اکنون تعداد فروشگاه‌های مرتبط با طرح کالابرگ الکترونیک به ۹۰ هزار مورد افزایش یافته و فاصله میان فروشگاه‌ها به طور متوسط در شهرهای بزرگ بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر برآورد می‌شود.