مغز خود را به عنوان یک کلانشهر شلوغ با شبکه‌ای از خیابان‌ها و بناهای متنوع تصور کنید؛ هر بخش از مغز وظیفه‌ای خاص دارد، درست همچون نواحی مشخص در یک شهر یا ساختمان‌های ویژه‌ای که مقاصد متفاوتی را دنبال می‌کنند. هنگامی که فکری به ذهنتان خطور می‌کند، مانند پیامی است که در سراسر شهر حرکت کرده و از محلی به محل دیگر می‌رود.
در دوره قاعدگی، ساختار مغز زنان به طور واقعی دچار تغییراتی می‌شود.
جنیفر رابینسون در این تحقیق اظهار می‌دارد: «به عنوان یک استاد در زمینه روانشناسی و علوم اعصاب، حدود دو دهه است که به مطالعه مغز مشغول هستم. متخصصان علوم اعصاب، عصب‌شناسان و جراحان مغز و اعصاب به طور مداوم در تلاشند تا مغز را بهتر بشناسند و هنوز ایده‌ها و حقایق بسیاری برای کشف کردن وجود دارد.»
تمرین و تکرار اساساً عامل فزاینده مهارت‌ها است.
نورون‌ها به عنوان عناصر کلیدی در ساختار مغز عمل می‌کنند؛ این سلول‌های میکروسکوپی سیگنال‌ها و پیام‌ها را ارسال و دریافت می‌کنند تا ارتباطات میان یکدیگر برقرار شود. مغز شما حاوی حدود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیارد نورون است. این نورون‌ها معمولاً به یکدیگر متصل می‌شوند تا مسیرهای عصبی را به وجود آورند، که به واقع مشابه خیابان‌ها و بزرگراه‌ها در یک شهر به شمار می‌روند. زمانی که فکری به ذهنتان می‌رسد، نورون‌های مغز شما به فعالیت پرداخته و تکانه‌های الکتریکی تولید می‌کنند.
این تکانه‌ها تمایل به حرکت در مسیرهای معین دارند و مواد شیمیایی کوچکی به نام انتقال‌دهنده‌های عصبی را در طول مسیر آزاد می‌سازند. این انتقال‌دهنده‌ها به نوعی مانند کارگران ساختمانی هستند که جاده‌ها را ایجاد کرده و مبادلات پیام را تسهیل می‌کنند. شما می‌توانید این را شبیه به یک جاده خاکی تصور کنید، اما با افزایش ترافیک، یعنی سیگنال‌های عصبی، این جاده به یک خیابان آسفالت تبدیل می‌گردد. اگر ترافیک همچنان برقرار بماند، آن مسیر به بزرگراهی تبدیل خواهد شد.
با یادگیری چیزهای جدید و کسب تجارب در دنیای اطراف، این ارتباطات تحکیم می‌شوند. برای مثال، وقتی که دوچرخه‌سواری را یاد می‌گیرید، ممکن است در ابتدا دچار بی‌ثباتی شوید و تنظیم ماهیچه‌ها و حفظ تعادل برای‌تان دشوار باشد. اما با تمرین‌های مکرر، نورون‌ها به کنترل عضلات شما پرداخته و توانایی‌های شما در حفظ تعادل بهبود می‌یابد. نورون‌ها به یکدیگر متصل می‌شوند و شبکه‌های عصبی را تشکیل می‌دهند.
به همین دلیل است که تمرین و تکرار برای بهبود مهارت‌های شما بسیار حائز اهمیت است، چه در نواختن پیانو و چه در یادگیری یک زبان؛ شبکه‌های عصبی با افزایش ارتباطات، به تدریج شکل می‌گیرند و تقویت می‌شوند.
به طور جالبی، تنها درصد ناچیزی از اطلاعاتی که مغز شما دریافت می‌کند، قابل آگاهی است. مغز به طور مداوم ورودی‌هایی از حواس شما، شامل دیدن، شنیدن، چشیدن و بوییدن، را دریافت می‌کند. هنگام مشاهده یک توله‌سگ بامزه یا شنیدن آهنگ محبوب‌تان، حواس شما سیگنال‌هایی به مغز ارسال کرده و یک زنجیره‌ای از افکار و احساسات به وجود می‌آورد.
مغز همچنین خاطرات را ذخیره می‌کند، که به آنان همچون فایل‌های رایانه‌ای نگاه می‌شود که می‌توانید در هر زمان به آن‌ها دسترسی پیدا کنید. این خاطرات در شکل‌دهی افکار شما مؤثر واقع می‌شوند و دیدگاه شما نسبت به جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
اگر به یاد یک روز شاد در ساحل بیفتید، ممکن است احساس شادی و آرامش در شما به وجود آید. همچنین، اگر بوی پای سیب به مشامتان برسد، ممکن است یاد پخت مادربزرگ‌تان بیفتید. این افکار به این دلیل برانگیخته می‌شوند که تداعی‌های خوشایند به تدریج در مغز شما شکل گرفته و با گذر زمان تقویت شده‌اند.
خلاقیت یکی دیگر از قابلیت‌های بی‌نظیر مغز بشمار می‌آید. زمانی که به تخیل خود آزادی می‌دهید، مغز شما می‌تواند ایده‌ها، داستان‌ها و اختراعات نوآورانه‌ای را تولید کند. هنرمندان، نویسندگان و دانشمندان همگی از توانایی خلاق مغز خود بهره می‌برند تا به کشف راه‌های نوین و حل مسائل بپردازند.
آیا تا به حال لحظه‌ای “اوریکا” را تجربه کرده‌اید که یک ایده ناب به ناگاه به ذهنتان برسد؟ این روشی است که مغز شما برای برقراری ارتباط میان نقاط مختلف و ارائه راه‌حل‌های نوین کار می‌کند.
نگهداری از سلامت مغز
اکثر پژوهشگران بر این نکته تأکید دارند که خواب برای مغز به منظور پردازش اطلاعات دریافتی روزانه و فراهم آوردن فرصتی برای استراحت و ایجاد ارتباطات جدید بسیار حیاتی است. بسیاری از افراد بعد از یک خواب خوب متوجه می‌شوند ایده‌ها یا افکار تازه‌ای در ذهنشان شکل گرفته است. برعکس، کمبود خواب نیز ممکن است باعث شود احساس کنید توانایی فکر کردن به درستی را ندارید.
علاوه بر خواب کافی، تغذیه سالم و ورزش نیز اهمیت زیادی دارد. همان‌طور که یک ماشین به سوخت برای عملکرد مناسب نیاز دارد، مغز شما نیز برای بهبود کارایی و قوه تفکر به مواد مغذی و اکسیژن نیازمند است.
فعالیت‌هایی که شما را به چالش می‌کشند نیز بررسی‌های فوق‌العاده‌ای را ایجاد می‌کنند؛ همچون خواندن، حل معما، نواختن موسیقی، ساخت‌وساز، فعالیت‌های ریاضی، نوشتن مقاله و گزار‌ش‌نویسی. تفکر مثبت نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد. به خاطر داشته باشید که هر چیزی که می‌خورید، تماشا می‌کنید، گوش می‌دهید یا می‌خوانید، این قدرت را دارد که بر مغز شما تأثیر بگذارد.
در مقابل، استعمال سیگار و مصرف مواد مخدر می‌تواند به سلول‌های مغز آسیب برساند. مغز یک اندام جذاب است که به صورت بی‌وقفه برای تولید افکار، خاطرات و ایده‌ها فعالیت می‌کند. با پیشرفت مداوم فناوری، دانشمندان به شناخت عمیق‌تری از چگونگی فرآیندهای زیستی و تأثیر آن‌ها بر تجارب آگاهانه ما دست خواهند یافت.