جاکوب گوهین، بومشناس حیات وحش از دانشگاه وایومینگ، به بررسی این موضوع پرداخت که تخریب درختان چگونه میتواند بر سایر گونههای زیستی تأثیر بگذارد. او با اظهارنظر جالبی میگوید: «شیرها در جنگلهای انبوه قادرند طعمههای خود را با موفقیت بیشتری شکار کنند. اما سوال اینجاست آیا نواحی ساوانای کمدرختتر، شکار گورخر برای این شیرها را دشوارتر میکند؟»
منطقه حفاظتشده اُل پجتا (Ol Pejeta) در شهرستان لایکیپیا کنیا به عنوان مکانی مناسب برای یافتن پاسخ به این پرسشها انتخاب شد. در این منطقه، محققان چند ناحیه ۲۵۰۰ متر مربعی از ساوانا را برای مطالعه اختصاص دادند.
این گروه در هر یک از این نواحی به بررسی عوامل مختلفی همچون دید، تراکم جمعیت گورخر دشتی (Equus quagga)، حضور مورچههای سربزرگ و کشتار گورخرها توسط شیرها پرداختند. همچنین، پژوهشگران شش شیر ماده را به دام انداختند و به آنها قلادههای جیپیاس متصل کردند تا فعالیتهای آنها در نواحی مختلف را تحلیل کنند.
کاهش درختان در علفزارهای شرقی کنیا منجر به کاهش شکار گورخرها توسط شیرها شده است
پس از سه سال رصد، تیم گوهین به یافتههای قابل توجهی دست یافت. فیلها درختانی را که با مورچههای محلی پوشیده نشده بودند، با سرعتی هفت برابر بیشتر از درختانی که مورچههای محافظ در آنها وجود داشتند، از بین میبردند.
کاهش پوشش درختی و گیاهی به شدت مشاهده شد و این تغییرات باعث گردید که شیرها برای کمین و شکار گورخرها با چالشهای بیشتری مواجه شوند. برعکس، مناطق با حضور مورچههای مهاجم دارای پوشش خار و شاخ و برگ بودند که شیرها میتوانستند به راحتی در پشت آنها پنهان شوند. در نواحی عاری از مورچههای مهاجم، میزان کشتار گورخرها توسط شیرها تقریبا سه برابر افزایش پیدا کرد.
کیتلین گینور، بومشناس دانشگاه بریتیش کلمبیا که در این تحقیق مشارکت نداشته است، اظهار میکند که در علم بومشناسی، قضاوت درباره علت و معلول کار دشواری است، زیرا گونههای مختلف به صورت متقابل با یکدیگر در تعاملند. اما در این مورد، مقایسهی نواحی آسیبدیده و دستنخورده به وضوح نقش مورچهها را نمایان کرد.
موضوع شگفتآور این است که به رغم کاهش دسترسی به طعمههای اصلی، جمعیت شیرها در ناحیه مورد مطالعه بدون تغییر باقی مانده است.
محققان از یک پژوهش دیگر استفاده کردند و متوجه شدند که در سال ۲۰۲۰، فقط ۴۲ درصد از فعالیتهای شکار شیرها به کشتار گورخرها مربوط میشد، در حالی که این عدد در سال ۲۰۰۳ به ۶۷ درصد میرسید. در همین زمان، کشتار بوفالوهای آفریقایی (Syncerus caffer) از صفر درصد به ۴۲ درصد از کل شکارهای شیرها افزایش یافته بود.
داگلاس کامارو، نویسنده اصلی تحقیق جدید که نتایج آن در مجله ساینس منتشر شده، اظهار میدارد: «ما از آینده مطمئن نیستیم. شکار بوفالوها برای شیرها بسیار چالشبرانگیز است و در مواردی، خود بوفالوها هنگام درگیری میتوانند به شیرها آسیب برسانند.»
کارشناسان هنوز نمیدانند اگر شیرها به شکار بوفالو ادامه دهند، آیا تعداد آنها کاهش مییابد یا اینکه آیا کاهش فشار شکار بر روی گورخرها باعث تغییر در جوامع گیاهی و الگوهای آتشسوزی خواهد شد یا خیر.
برخی پژوهشگران بر این باورند که برای بررسی روند گسترش مورچههای مهاجم، که هماکنون حدود ۵۰ متر در سال است، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
