موشک‌های بالستیک قاره‌پیما چه هستند و عملکرد آن‌ها به چه شکل است؟

رویداد 24 گزارش داده است: موشک‌های بالستیک قاره پیما (ICBM) به عنوان قوی‌ترین و مرگبارترین سلاح‌های حاضر در جهان شناخته می‌شوند. این نوع موشک قادر است در کمتر از یک ساعت تقریباً به تمامی نقاط کره زمین، بدون در نظر گرفتن محل پرتاب، با دقتی شگفت‌انگیز و سرعتی تقریباً غیرقابل مهار، هدف‌های خود را با چندین کلاهک هسته‌ای منهدم کند.

تاریخچه موشک‌های قاره پیما

مفهوم موشک قاره‌پیما اولیه از آلمان نازی نشأت گرفت. پروژه جاه‌طلبانه A9/10 آنها قابلیت هدف قرار دادن نقاطی در ایالات متحده را داشت اما هرگز به پایان نرسید. با فرارسیدن پس از جنگ جهانی دوم، روسیه و ایالات متحده هردو به صورت مستقل برای ساخت چنین موشکی اقدام کردند. روسیه اولین موشک قاره پیما به نام R-7 Semyorka را طراحی و ارائه نمود.

این موشک که به صورت یک برجسته بزرگ محسوب می‌شود، در سال 1957 در یک آزمایش موفق به پیمودن 6000 کیلومتر شد و در سال 1959 به خدمت گرفته شد. به طور همزمان، ایالات متحده نیز نخستین موشک قاره‌پیمای خود به نام اطلس SM-65 را عملیاتی کرد.

طراحی و قابلیت موشک‌های قاره پیما

فناوری موشک‌های قاره پیما از زمان آزمایش نخستین مدل‌ها به طور مداوم پیشرفت کرده است. موشک‌های اولیه دارای خطای دایره‌ای (CEP) چند کیلومتری بودند، به این معنا که قادر بودند به اندازه چند کیلومتر به هدف نزدیک شوند. این موشک‌ها تنها یک کلاهک داشتند و معمولاً در سیلوهای بزرگ ذخیره می‌شدند. حداکثر برد این موشک‌ها تنها حدود 6000 کیلومتر بود.

در حال حاضر، ICBM ها دارای خطای دایره‌ای 200 متر یا کمتر و بردی فراتر از 10000 کیلومتر هستند. نکته مهم‌تر این است که این موشک‌ها تقریباً غیرقابل توقف محسوب می‌شوند. پس از پرتاب، موتور موشک (چه از نوع سوخت جامد و چه از نوع مایع) به مدت 3 تا 5 دقیقه روشن مانده و موشک را تا ارتفاع چند صد کیلومتری به پیش می‌راند.

سپس موشک بین یک تا ده وسیله نقلیه بازگشتی با قابلیت هدف‌گیری مستقل چندگانه (MIRV) پرتاب می‌شود. هر یک از این وسایل دارای کلاهک‌های هسته‌ای هستند. در مرحله نهایی، MIRV ها به سمت اهداف خود حرکت کرده و به سرعتی بالغ بر 25 ماخ (معادل 30870 کیلومتر در ساعت) می‌رسند. این سرعت، به ویژه زمانی که با “روش‌های نفوذ” (مانند بالن‌های فلزی) ترکیب شود، عملاً هیچ فرصتی برای پاسخگویی به هدف باقی نمی‌گذارد، به‌طوری که موفقیت در پرتاب تقریباً حتمی خواهد بود. برای درک بهتر این موضوع، این موشک‌ها قادرند مسافت 4500 کیلومتر را تنها در مدت 20 دقیقه طی کنند.

مهار موشک‌های بالستیک

احتمال متوقف کردن موشک‌های تیتان (موشک بالستیک قاره‌پیما چندمرحله‌ای آمریکا) وجود دارد. سایر موشک‌ها یا نیروهای ویژه ممکن است بتوانند سکوهای پرتاب را پیش از پرتاب نابود کنند، در حالی که برخی موشک‌های ضد موشکی ممکن است قادر به انهدام موشک‌های بالستیک قبل از انتشار MIRV های خود باشند. با این حال، مقدار تأثیر و قابل اعتماد بودن این اقدامات متقابل هنوز مورد تردید است.

موشک‌های بالستیک مدرن نیز به‌طور قابل توجهی کوچکتر از مدل‌های قبلی خود هستند. به عنوان مثال، موشک R-7 تا حدود 34 متر طول داشت، در حالی که موشک M51 که از زیردریایی پرتاب می‌شود، تنها 12 متر طول دارد. این ابعاد کوچک به کشورهای مختلف اجازه می‌دهد که ICBM ها را هم از سیلوها و هم از کامیون‌ها و زیردریایی‌ها پرتاب کنند. این پلت‌فرم‌های متحرک این امکان را دارند که به اهداف نزدیک‌تر منتقل شوند و از هدف قرار گرفتن یا انهدام در مقایسه با سکوهای سیلوی ثابت مصون بمانند.

موشک‌های بالستیک زیردریایی (SLBM) توسط زیردریایی‌ها حمل می‌شوند و شناسایی و رهگیری آن‌ها به مراتب سخت‌تر از تأسیسات پرتاب زمینی است. در حالی که مواضع موشک‌های بالستیک ثابت و مبتنی بر سیلو کاملاً معین هستند و می‌توانند مورد حمله موشک‌های هسته‌ای دشمن قرار بگیرند، شناسایی موشک‌های پرتاب از زیر دریا چالش‌برانگیزتر است. پس از حمله به کشوری، موشک‌های مستقر در زیر دریا شانس بیشتری برای زنده ماندن در حمله اول دارند. به دلیل کلاهک‌های هسته‌ای، قیمت‌های هنگفت و مؤلفه‌های سیاسی، موشک‌های بالستیک قاره‌پیما هرگز در میدان نبرد استفاده نشده‌اند و امید می‌رود که هرگز استفاده نشوند.

کشورهای دارنده موشک بالستیک

تنها تعداد کمی از کشورها به موشک‌های قاره‌پیما مجهز هستند: چین، فرانسه، هند، اسرائیل، کره شمالی، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده. دلایل کمی بودن این تعداد شامل هزینه‌های بالا، نیاز به نیروی کار و مهارت‌های تخصصی برای توسعه موشک‌ها و کلاهک‌های هسته‌ای است. به عنوان مثال، یک موشک Trident II تکمیل شده دارای هزینه‌ای در حدود 37 میلیون دلار است.

مهمترین موشک‌های بالستیک جهان

LGM-30 Minuteman: یک مجموعه از موشک‌های بالستیک قاره‌پیما متعلق به ایالات متحده: Minuteman I (1962)، Minuteman II (1965) و Minuteman III (1970). این کلاس نخستین کلاسی بود که با قابلیت MIRV معرفی شد. Minuteman III همچنان در خدمت است و به‌عنوان تنها موشک بالستیک قاره‌پیما از نوع زمینی در ایالات متحده شناخته می‌شود. این موشک دارای 3 MIRV (با کلاهک‌های بین 300 تا 500 کیلوتن)، بُردی حدود 13000 کیلومتر و خطای دایره‌ای 120 متری است که آن را به یک بازدارنده قوی تبدیل می‌کند.

SS-18 Satan: این موشک که به نام R-36 نیز شناخته می‌شود، یکی از موشک‌های قاره‌پیما روسی است که در سال 1988 به خدمت گرفته شد. این موشک با 10 MIRV که هر یک دارای کلاهک‌هایی به ظرفیت 1 مگاتون هستند و بُردی معادل 11000 کیلومتر، از بهترین‌های موجود به حساب می‌آید.

تست موشک قاره پیما توسط زیردریایی روسی

Trident II: این موشک بالستیک قابل پرتاب از زیردریایی متعلق به ایالات متحده (SLBM) یکی از مرگبارترین موشک‌های جهان به شمار می‌آید. Trident II به لطف وجود 8 موشک MIRV که هر یک با کلاهک‌هایی به ظرفیت 475 کیلوتن تجهیز شده‌اند، دارای بُرد 12000 کیلومتر و پلت‌فرم فرار قابل توجه و دقت بسیار بالا با خطای دایره‌ای 90 متری، یکی از بهترین‌ها در این حوزه محسوب می‌شود. این موشک از سال 1990 به خدمت گرفته شده است.