کشورهای عربی به رهبری عربستان و مصر در صدد طراحی آینده ای برای غزه هستند که بسیاری از تحلیلگران این طرح را واکنشی به پیشنهاد دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو جهت کنترل بر غزه تلقی می کنند.
پیشنهاد ترامپ که به «ریویرا خاورمیانه» معروف است، با زمینه های سیاسی مثل تشکیل دولت یهودی و اخراج فلسطینی ها به کشورهای همجوار همراه است و از سوی دیگر، جنبه اقتصادی آن به تسلط ترامپ بر سواحل غزه به منظور کسب منافع مالی برای خود و دیگر سرمایه گذاران آمریکایی بازمی گردد.
اما کشورهای عربی به خوبی آگاهند که اجرای طرح ریویرا ترامپ در غزه به معنای شکل گیری یک دولت یهودی و نابودی راه حل دو دولتی به شمار می آید و این موضوع تهدیدی جدی برای کشورهای عربی شامل اردن و مصر و همچنین ثبات آینده منطقه است. با در نظر گرفتن روابط عربستان با این دو کشور و پیامدهای احتمالی هر گونه بی ثباتی در آن ها بر منافع اقتصادی و سیاسی عربستان، ریاض به فکر تغییر وضعیت فعلی افتاده است.
براساس این شرایط، رسانه ها از طرحی با نام طرح عربی رونمایی کرده اند که برخی آن را طرح مصری نیز نامیده اند، اما در حقیقت این عربستان است که با حمایت از قاهره، آن ها را به مقابله با ترامپ از طریق این پیشنهاد جدید ترغیب کرده است.
این طرح شامل این است که مسئولیت تأمین امنیت غزه به عهده مصر خواهد بود، در حالی که امور اداری به تشکیلات خودگردان اختصاص داده می شود و بازسازی توسط کشورهای شورای همکاری خلیج فارس صورت خواهد گرفت. علاوه بر این، عرب ها در این طرح قصد دارند که جنبش حماس را به حاشیه برانند و برای این منظور از طریق قطر فشار وارد می کنند.
با وجود ادعای رسانه های نزدیک به سعودی مبنی بر اینکه حماس این طرح را پذیرفته، اظهارات دو روز قبل اسامه حمدان، مسئول امور خارجه حماس در بیروت درباره اینکه “تنها مردم فلسطین حق دارند در خصوص آینده کشورشان تصمیم بگیرند”، نشان دهنده این واقعیت است که این طرح هنوز به بلوغ کافی نرسیده است.
همچنین قرار بود نشست هفته گذشته ای با حضور وزرای خارجه 5 کشور عربی درباره این طرح برگزار شود و چند روز پس از آن نیز نشستی از سران اتحادیه عرب در قاهره برگزار گردید، اما هر دو نشست به تعویق افتاد. نشست وزرای خارجه به جمعه این هفته موکول شده و کشورهای دیگر شورای همکاری، یعنی عمان، کویت و بحرین که ریاست دوره ای اتحادیه عرب را به عهده دارند، در این نشست حاضر خواهند بود.
نهایتاً، نشست سران عرب نیز برای روز سوم مارس برنامه ریزی شده است و برخی بر این باورند که تغییر تاریخ ها ناشی از نهایی نشدن و برخی اختلالات در توافق عربی به خاطر این طرح است. یکی از بارزترین مصداق های این اختلافات، اظهارات اخیر «یوسف العتیبه»، سفیر امارات در واشنگتن است که در سخنرانی در یک نشست رهبری جهانی در دبی بیان کرد: “غیر از طرح ترامپ، هیچ طرح دیگری وجود ندارد.”
اگرچه مقامات اماراتی این ادعا را تکذیب کردند، اما این اظهارات بازتاب بسیاری در افکار عمومی منطقه به وجود آورد و به نوعی نماد عقب نشینی در برابر ترامپ محسوب شد. در عین حال، آمریکا هنوز واکنشی نسبت به طرح عربی ابراز نکرده و «مارک روبیو»، وزیر خارجه آمریکا نیز توضیحاتی درباره اختلافات احتمالی با عربستان درباره این موضوع ارائه نداد. اما اظهارات بن سلمان در این دیدار که از سوی منابع رسمی در عربستان منتشر شد و در آن تأکید شده که “گفتگوهای زیادی با ترامپ داریم”، به احتمال زیاد نشان دهنده این است که سعودی ها در تلاشند تا با ارائه مشوق های مالی، ترامپ را به همراهی با طرح عربی در غزه ترغیب نمایند.