در حال حاضر که ایران با بحران عمیق منابع آبی مواجه است، وزارت نیرو به اجرای پروژه های مختلفی پرداخته تا بتواند منابع آبی را مدیریت و احیا نماید. این بحران که به دلیل تغییرات اقلیمی، افزایش مصرف آب و کاهش منابع آبی بروز کرده، به یکی از چالش های مهم اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی تبدیل شده است.
در راستای مقابله با تنش آبی در کشور در سال های اخیر، طرح ها و برنامه های گوناگونی در نظر گرفته شده است. مسئولان وزارت نیرو و شرکت های زیرمجموعه آن در تلاش هستند تا با بهره برداری از فناوری های نوین، مدیریت صحیح مصرف و تقویت همکاری های بین المللی، وضعیت بحرانی آب را بهبود ببخشند.
محمد جوانبخت، معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا، بر چالش های مدیریتی و اثرات تغییرات اقلیمی که بر منابع آبی کشور تأثیر گذاشته اند، تأکید کرد و اشاره نمود که عواملی نظیر تغییرات اقلیمی، خشکسالی های پی درپی و رشد جمعیت، مصرف آب را افزایش و منابع آن را کاهش داده اند.
وی همچنین به کاهش ۴۰ درصدی بارش ها در سال آبی جاری نسبت به میانگین بلندمدت اشاره کرده و پیش بینی کرد که وضعیت منابع آبی کشور در آینده نزدیک بهبود نخواهد یافت.
اقدامات وزارت نیرو برای مقابله با بحران
در پاسخ به وضعیت بحرانی موجود، وزارت نیرو طرح های متعددی را جهت مدیریت و احیای منابع آبی در حال اجرا دارد. یکی از پروژه های کلیدی در این راستا، طرح احیای منابع آب های زیرزمینی است که به ویژه در مناطق با کاهش شدید منابع آبی سطحی اهمیت فراوانی دارد. تقی عبادی، مدیرکل دفتر توسعه نظام های فنی شرکت مدیریت منابع آب ایران، از آغاز سه پروژه عملیاتی در این حوزه خبر داد که شامل نصب ابزارهای اندازه گیری بر روی چاه ها، جلوگیری از برداشت های غیرمجاز و مدیریت تراز آب های زیرزمینی می شوند. این اقدامات به خصوص در مناطق کشاورزی که برداشت آب غیرمجاز به معضلی جدی تبدیل شده، می توانند تأثیر بسزایی در حفاظت از منابع آبی داشته باشند.
صرفه جویی ۱۵ میلیارد مترمکعبی آب در بخش کشاورزی
یکی از بزرگ ترین چالش های مدیریت منابع آبی در ایران، بخش کشاورزی است که بیشترین مصرف آب را به خود اختصاص داده است. در این راستا، وزارت نیرو در نظر دارد تا در برنامه هفتم توسعه، هدف صرفه جویی ۱۵ میلیارد مترمکعبی آب در ایستگاه کشاورزی را مدنظر قرار دهد. این برنامه به منظور کاهش هدررفت آب و استفاده بهینه از منابع آب در کشاورزی، شامل مدیریت آبیاری دقیق و استفاده از تکنولوژی های روز کشاورزی در دستور کار قرار دارد.
پیگیری برای دریافت حقابه ایران
علاوه بر این، ایران در صحنه بین المللی با چالش هایی برای تأمین منابع آبی از کشورهای همسایه دست و پنجه نرم می کند. یکی از موضوعات مهم در این زمینه، حقابه هیرمند از کشور افغانستان است که فعالیت هایی در جهت پیگیری آن در حال انجام است. وزارت نیرو به همراه وزارت امور خارجه، این موضوع را از طریق مذاکرات دیپلماتیک و توافقات حقوقی دنبال می کند تا بتواند به حقابه های خود از این رودخانه دست یابد. این اقدام بخشی از تلاش های دولت برای حل معضل منابع آبی در مرزها و تأمین نیازهای آبی کشور به شمار می رود.
آینده نجات منابع آبی ایران
با توجه به پیچیدگی و دامنه وسیع بحران آب در ایران، اقدامات دولت به منظور مدیریت منابع آبی شامل استفاده از فناوری های نوین، مدیریتی بهینه برای مصرف و تقویت دیپلماسی آبی در سطح جهانی است. همچنین، جذب سرمایه گذاری های خصوصی و تقویت صندوق های حمایتی برای ارتقاء پروژه های تصفیه آب و بهبود زیرساخت های آبی کشور از اهمیت ویژه ای برخوردار است. با این حال، این فعالیت ها باید به طور پیوسته به روزرسانی و تکمیل شوند تا بتوانند از بروز بحران های آتی جلوگیری نموده و منابع آبی ایران را نجات دهند.
بحران آب در ایران صرفاً یک مسئله محیط زیستی نیست، بلکه تهدیدی جدی برای امنیت غذایی، سلامت عمومی و توسعه اقتصادی کشور نیز به شمار می آید. در این شرایط، هم افزایی میان دستگاه های دولتی، بخش خصوصی و جامعه علمی، به ویژه در زمینه بهینه سازی مصرف آب و بازچرخانی پساب، می تواند به عنوان یک وظیفه ملی برای تضمین یک آینده پایدار در نظر گرفته شود.