همه ما به سلامت قلب، مغز و حتی پوست خود توجهی ویژه داریم. زیرا به‌خوبی می‌دانیم که این اعضای بدن از اهمیت حیاتی برخوردار هستند و هرگونه بیماری در این حوزه‌ها می‌تواند جان ما را تهدید کند. اما نسبت به سایر اندام‌های کمتر شناخته‌شده بدن چطور؟ مثلاً کیسه صفرا، شما درباره آن چه اطلاعاتی دارید؟
در این مقاله قصد داریم علائم و نشانه‌های اختلالات و ناراحتی‌های کیسه صفرا را مورد بررسی قرار بدهیم، اما پیش از آن، در ابتدا با این عضو مهم آشنا می‌شویم و نقش آن در بدن را بهتر می‌شناسیم.
وظیفه کیسه صفرا چیست؟
کیسه صفرا مانند یک ظرف کوچک عمل می‌کند که صفرا تولیدی کبد را در خود ذخیره می‌کند. این کیسه در زیر کبد قرار دارد و در پاسخ به مصرف غذا، به‌ویژه غذاهای پرچرب، مقداری صفرا را از طریق مجاری صفراوی به روده کوچک رها می‌سازد (تصویر بالا) و در فرآیند هضم و جذب چربی‌ها نقش کلیدی ایفا می‌کند.
عموماً، کیسه صفرا یک عضو کوچک و بی‌ضرر است که معمولاً باعث بروز درد یا بیماری خاصی نمی‌شود، مگر آنکه عاملی خاص موجب اختلال در آزادسازی صفرا یا انسداد مجاری صفراوی شود. عوامل مختلفی وجود دارند که می‌توانند به بروز این مشکلات در کیسه صفرا منجر شوند.
برخی از عواملی که می‌توانند به ایجاد اختلالات کیسه صفرا منجر شوند شامل موارد زیر هستند:
۱- سنگ‌های صفراوی
این وضعیت به تشکیل سنگ‌های کوچک یا گاهی یک سنگ بزرگ در داخل کیسه صفرا اشاره دارد.
در برخی موارد، سنگ‌های صفراوی می‌توانند باعث بروز دردی شدید شوند، اما حدود ۹۰ درصد از افرادی که سنگ صفرا دارند، هیچگونه علامتی ندارند.
بسیاری از سنگ‌های صفراوی به مدت طولانی، حتی بیش از ۱۰ سال، با فرد می‌مانند بدون آنکه علامتی از خود بروز دهند.
۲- کولیک صفراوی
کولیک صفراوی به شرایطی اطلاق می‌شود که سنگ صفرا در مجرای صفراوی انسدادی ایجاد کند. در این حالت، کیسه صفرا برای رفع این انسداد به شدت منقبض می‌شود و فرد احساس درد شدیدی خواهد کرد. این انقباضات و دردهای مرتبط با کولیک صفراوی معمولاً بین یک تا دو ساعت طول می‌کشد. با این حال، از آنجایی که این حملات مکرر و برگشت‌پذیر هستند، ممکن است فرد به تأخیر در درمان اقدام کند.
۳- التهاب کیسه صفرا
التهاب کیسه صفرا می‌تواند ناشی از وجود سنگ‌های صفراوی، مصرف الکل، عفونت‌ها و حتی تومورهایی باشد که ترشح صفرا را افزایش می‌دهند. با این حال، شایع‌ترین علت ایجاد این عارضه، سنگ‌های صفراوی هستند. التهاب کیسه صفرا ممکن است به‌صورتی موقت و دوره‌ای باشد و تب معمولاً در این وضعیت شایع نیست.
در ۲۰ درصد از موارد، ممکن است کیسه صفرا به‌دلیل عفونت باکتریایی ملتهب شود. در برهه‌هایی از زمان، امکان دارد که کیسه صفرا دچار پارگی شود که در این صورت نیاز به جراحی فوری دارد.
به یاد داشته باشید که حملات مکرر درد در این بیماری، مراجعه به پزشک را الزامی می‌سازد، به‌ویژه اگر این دردها با تب همراه باشد.
حال به علائم بیماری‌های کیسه صفرا می‌پردازیم
در این بخش، به بررسی شایع‌ترین علائم و نشانه‌های اختلالات کیسه صفرا خواهیم پرداخت. اگرچه نشانه‌های خاص هر یک از این بیماری‌ها ممکن است متفاوت باشد، با این حال علائم کلی وجود دارند که نشان‌دهنده وجود مشکل و اختلال در کیسه صفرا هستند.
شایع‌ترین علائم و نشانه‌های بیماری‌های کیسه صفرا به شرح زیر است:
– بروز درد شدید در ناحیه شکم
– دردی که به شانه راست انتشار می‌یابد و ممکن است کمر را نیز درگیر کند.
– دردی که بعد از مصرف غذا، به ویژه غذاهای چرب، شدت می‌گیرد.
– دردی تیز و کرامپی
– دردی که هنگام تنفس عمیق به شدت افزایش می‌یابد.
– درد در ناحیه قفسه سینه
– احساس سوزش سر دل، سوء هاضمه و گاز معده
– حس پری در ناحیه شکم
– بروز تهوع، استفراغ و تب
– لرز
– احساس درد با لمس شکم، به خصوص در قسمت فوقانی سمت راست آن
– زردی (در پوست و چشم‌ها)
– تغییر رنگ غیرطبیعی مدفوع (به ویژه به رنگ روشن‌تر و خاکستری)
برخی از شرایط کیسه صفرا، مانند سنگ‌های صفراوی کوچک که مجرای صفراوی را مسدود نمی‌کنند، معمولاً علائمی از خود نشان نمی‌دهند.
این نوع سنگ‌ها غالباً در جریان عکسبرداری با اشعه ایکس به منظور تشخیص بیماری دیگر یا هنگام انجام جراحی در ناحیه شکم به‌طور تصادفی شناسایی می‌شوند.