معاون وزیر نیرو اظهار داشت: در حال حاضر ظرفیت نصب شده نیروگاههای تجدیدپذیر به ۱۷۱۰ مگاوات میرسد و امیدواریم تا پایان شهریورماه با افتخار اعلام کنیم که به ۵۰۰۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر، عمدتاً از نوع خورشیدی، دست یافتهایم.
، محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس ساتبا، با اشاره به اینکه هدفگذاری برای ظرفیت ۳۰ هزار مگاوات در کشور به عنوان یک هدف حداقلی در حال دنبال شدن است، افزود: باید سهم این ظرفیت از مجموع تامین انرژی کشور از ۱.۷ درصد فعلی به حدود ۵ درصد افزایش یابد. او همچنین مقایسهای با کشورهای توسعهیافته داشت و گفت که در این کشورها، ۳۰ درصد از ظرفیت نصب شده به انرژیهای تجدیدپذیر اختصاص یافته و در چین این میزان به ۵۰ درصد میرسد. بهعلاوه، بسیاری از کشورهای جهان در حال افزایش ظرفیتهای تجدیدپذیر به شکل صعودی هستند؛ به عنوان نمونه، ۲۱ درصد از ظرفیتهای نصب شده تجدیدپذیر در آلمان مربوط به نیروگاههای خورشیدی است.
در آغاز راه، ساتبا به دنبال تحقق خواسته رئیسجمهور برای توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر به ظرفیت ۳۰ هزار مگاوات بود و در این مسیر تلاش کرد بخش خصوصی را تشویق کرده و موانع تولید را با همکاری دستگاههای مربوطه برطرف کند تا این توسعه بهطور اصلی توسط بخش خصوصی صورت گیرد. همزمان با تند شدن سرعت زمان در فصل تابستان، طرزطلب برنامهای فشرده برای ساخت نیروگاههای مقیاس کوچک تا بزرگ مقیاس در نظر گرفته است.
معاون وزیر نیرو در یک برنامه تلویزیونی به برنامه ساتبا برای تلاش در راستای رفع بخشی از ناترازی برق تا پیک سال جاری پرداخت و اظهار داشت: در حال حاضر ظرفیت نصب شده نیروگاههای تجدیدپذیر ۱۷۱۰ مگاوات است و برنامهریزی شده است که با وجود تاخیر در دریافت اعتبار و با امید به کاهش بروکراسی و رفع موانع تا خردادماه ۴۰۰ مگاوات و با همکاری پیمانکاران تا تیرماه ۱۰۰۰ مگاوات، در مردادماه ۸۰۰ مگاوات و در شهریورماه ۱۲۰۰ مگاوات به این ظرفیت افزوده شود؛ امیدواریم تا پایان شهریورماه با افتخار اعلام کنیم که به ۵۰۰۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر، عمدتاً از نوع خورشیدی دست یافتهایم.
وی همچنین از برنامهریزی برای تحقق ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر تا پایان سال خبر داد و اضافه کرد: ساتبا متعهد شده که با ۷۰۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر به رفع ناترازی کمک کند و اطمینان داریم که بخش خصوصی نیز اقدامات خوبی انجام خواهد داد و عملیات اجرایی ساخت ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر نیز آغاز خواهد شد تا این پروژهها به کشور در پیک برق سال آینده یاری رساند.
طرزطلب تأکید کرد: چالش صنعت برق هم در زمان پیک روز و هم در پیک شب وجود دارد. اگر بتوانیم در زمان پیک روز از ظرفیت نیروی خورشیدی بیشتری استفاده کنیم و از ظرفیت نیروگاههای آبی در پیک شب بهرهبرداری کنیم، میتوانیم تعادل را حفظ کنیم. این حقیقت وجود دارد که ساخت ۵۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی، یک همکاری ملی و تلاشی مشترک میان دولت و سرمایهگذاران داخلی و خارجی است برای عبور از مشکل ناترازی انرژی در فصل تابستان. با اینکه ممکن است تامین برق پایدار در تابستان امسال با چالشهایی روبهرو باشد، اما کوششهای جمعی برای ایجاد و راهاندازی هزاران مگاوات نیروگاههای پاک، نویدبخش آیندهای روشنتر خواهد بود. چراکه این پروژه صرفاً یک پروژه فنی نیست؛ بلکه «پروژه همدلی» است، داستان افرادی که با سرمایه، دانش و اراده خود برای بهبود شرایط تابستان ایران گرد هم آمدهاند.
اما پیشرفت پروژههای نیروگاههای تجدیدپذیر چگونه محقق شد؟
به گفته طرزطلب، ساتبا میتوانست تنها در نقش تسهیلگر فعالیت کند، اما به دلیل اجبار و به دستور رئیسجمهور، وارد عرصه ساخت نیروگاههای تجدیدپذیر شد و تصمیم بر این شد که بعد از اتمام این پروژهها، آنها را به بخش خصوصی واگذار کند، اما دلیل چه بود؟
دولت چهارده نمیتوانست در برابر رنج مردم بیتفاوت باشد، چراکه قطع برق در استانهایی نظیر خوزستان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان تحملناپذیر است. بنابراین ساتبا به عنوان مجری این پروژه، تلاش کرد بهجای انتظار برای بخش خصوصی، خود شروع به کار کند.
معاون وزیر نیرو تشریح کرد: برای توسعه نیروگاههای خورشیدی که قابلیت ساخت آنها با هزینه کمتر و در زمان کوتاهتری امکانپذیر بود، نقاط مناسبی شناسایی شد که نیازی به خطوط انتقال و پستهای توزیع و فوق توزیع نداشتند. با تأمین مالی برای سرمایهگذاران، امکان راهاندازی سریع نیروگاه خورشیدی فراهم آمد. در نتیجه، شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای مأمور شدند تا این نقاط را به ساتبا معرفی کنند و حدود ۱۴۰۰ نقطه شناسایی شد و از بین آنها، ۱۰۰۰ نقطه برای ساخت نیروگاههای خورشیدی ۳ مگاواتی انتخاب گردید. به این منظور، تجهیزات نیروگاهی به صورت مدولار (ضخیم و قابل جابجایی) خریداری و زیر فیدرها نصب شد تا بخشی از ناترازی برق جبران شود و این ایده از سوی دولت حمایت شد.
طبق اعلام وزارت نیرو، پیمانکاران در ۳۱ استان و ۷ کلانشهر ۸۵۶ نقطه نهایی را شناسایی کردند و عملیات اجرایی ساخت ۳۰۰۰ مگاوات نیروگاههای خورشیدی ۳ مگاواتی کلید خورد. همچنین برای ساخت مزرعههای بزرگ خورشیدی تصمیمگیری شد و دولت منابعی را برای این موضوع اختصاص داد که به تأکید رئیسجمهور، از یک ماه و نیم پیش، منابعی در اختیار ساتبا قرار داده شده است.
با توجه به اینکه ظرفیت تولید تجهیزاتی نظیر پنل و اینورتر در کشور به بیش از ۱۲۰۰ مگاوات نمیرسد، ساتبا با اجازه رئیسجمهور و مراجع مربوطه مجبور به واردات تجهیزات نیروگاهی شد تا در کوتاهمدت ناترازی را رفع کند. بنابراین برای تسریع در این کار، برخی از تجهیزات نظیر سازههای فلزی از طریق ریلی و با هزینه بیشتر وارد شده و مسیر ریلی چین به ایران نیز به زودی به خاطر توسعه تجدیدپذیرها مدرنسازی خواهد شد.
معاون وزیر نیرو خاطرنشان کرد: طبق وعدهای که به رئیسجمهور داده شده و در صورت تخصیص به موقع منابع مالی به میزان ۱.۵ میلیارد __ENCODED_PGEgaHJlZj0iaHR0cHM6Ly9kb2xhdG5ld3MuY29tL3RhZy8lYWYlZDklODQlZDglYTclZDglYjEvIj7Yr9mE2KfYsTwvYT4=__، تمامی تجهیزات مورد نیاز برای ۷۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی شامل ۵۰۰۰ مگاوات در حال ساخت و ۲۰۰۰ مگاوات دستگاههای نیروگاهی تا اوایل مردادماه وارد کشور خواهند شد.
طرزطلب به نقل از رئیسجمهور بیان کرد که اگر برق موجود نباشد، درآمد صادراتی نیز حاصل نخواهد شد، بنابراین هرگونه اعتباری که لازم باشد باید به وزارت نیرو تعلق گیرد. برای تخصیص منابع ارزی، نیاز به فراهم کردن شرایط وجود دارد و خوشبختانه ۲۰ درصد از ۱.۵ میلیارد دلار مورد نیاز به ساتبا اختصاص یافته است.
رئیس ساتبا پیشبینی کرد که در حدود ۲۰ هزار کانتینر ۴۰ فوتی به کشور وارد شده و به ۸۵۶ نقطه در ۳۱ استان و در سایتهای نیروگاههای خورشیدی منتقل خواهند شد.
طرزطلب امیدواری کرد که وعدههایش تا پایان شهریور تحقق یابد و یادآور شد: هموطنان در روزهای آینده فرزندان خود را در حال نصب نیروگاههایی خواهند دید که به رفع ناترازی برق کمک میکند. آنچه مشخص است حرکت به سمت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر از آغاز فعالیت دولت چهارده و با حمایتهای مستمر رئیسجمهور تقویت شده و باعث جذب سرمایهگذاران به این حوزه گردید. به همین منظور، ساتبا برای تشویق بیشتر سرمایهگذاران، بستهای حدود ۱۴ بندی تهیه و در آذرماه سال گذشته به تصویب دولت رسید که به فعالیت در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر تسهیل میبخشد.
معاون وزیر نیرو اقدامات موثر ساتبا در حمایت از بخش خصوصی و پروژههای مردمی را توضیح داده و تاکید کرد: ما توانستیم منابع اختصاصیافته را به عنوان اهرمی برای توسعه در اختیار بانکها قرار دهیم و تسهیلاتی برای پروژههای سامانههای خورشیدی کیلوواتی و نیروگاههای یک مگاواتی و دو مگاواتی فراهم کنیم. همچنین تسهیلاتی از ردیف اشتغالزایی تبصره ۱۸ بودجه سال قبل نیز به ساتبا اختصاص یافت که امروز در حال بهرهبرداری است.
وی محل تأمین منابع مالی برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی اعلام نموده و افزود: اعتباراتی نیز باید از منابع ارزی کشور تامین شود، چرا که در بودجه پیشبینی نشده است.
طرزطلب به نقل از رئیسجمهور گفت که در صورت نبود برق، درآمد صادراتی نیز وجود نخواهد داشت، بنابراین تمامی اعتبارات لازم باید به وزارت نیرو تخصیص یابد. در این راستا، برای تخصیص منابع ارزی نیاز به تأمین شرایط لازم است و طی این منظره خوشبختانه از این محل، تسهیلات ارزی به ما اختصاص یافته است.
بر اساس گفتههای معاون وزیر نیرو، بخش خصوصی میتواند از منابع صندوق توسعه ملی بهرهبرداری کند، اما مشکل اینجاست که وقتی سرمایهگذاران میخواهند تسهیلاتی دریافت کنند، باید این مسیر را از طریق بانکهای عامل طی کنند و آنها نیز به دنبال وثایق مطمئنی هستند تا اصل و فرع وام اعطا شده به سرمایهگذار بازگردانده شود. به عنوان مثال، بانکها از سرمایهگذاران میخواهند که به ازای ۱۰۰ میلیون دلار سرمایهگذاری، ۸۰ میلیون دلار وثیقه بگذارند، که چنین دستوری در هیچیک از کشورهای دیگر وجود ندارد. به عبارتی دیگر، اگر بانکها وثایقی فراتر از قراردادهای بین سرمایهگذار و ساتبا درخواست کنند، کار سرمایهگذاران برای ادامه فعالیت در این حوزه سخت و دشوار خواهد شد؛ وثیقه درخواست شده بانکها شامل ملک و چیزهایی از این دست است که عملاً غیرممکن است.
طرزطلب پیشنهاد کرد: بانکهای عامل قرارداد را به عنوان وثیقه بپذیرند و راهکار این است که با همکاری بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه، رئیسجمهور و وزارت نیرو، برنامهای عملیاتی ارائه گردد که برق تولیدشده از نیروگاههای جدید در اختیار صندوق توسعه ملی قرار گیرد و صندوق مطمئن شود که میتواند برق را در بازار بفروشد.
بر اساس اعلام وزارت نیرو، ساتبا در حال تلاش برای حل این مشکل است؛ اخیراً نامهای به رئیسجمهور ارسال شده و ایشان با این موضوع موافق است و در حال تلاش برای کسب اجازه رهبری هستند تا در صورت تأیید، صندوق توسعه ملی مالک برق تولیدی گردد و متقاضیان متعهد شوند که برق را به فروش برسانند و وجوه آن را به صندوق پرداخت کنند، در غیر این صورت، مالکیت برق به صندوق خواهد رسید.
همزمان بازارهای مطمئن برای توسعه سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر در حال شکلگیری است تا سرمایهگذاران بیشتری با اطمینان خاطر شمارهگیری کنند؛ بهقدر کافی که معامله برق در تابلوی برق سبز بورس انرژی به هر کیلووات ۶۷۰۰ تومان رسیده و پیشبینی میشود که با توجه به افزایش تقاضا، قیمت آن تا یک ماه آینده به بیش از ۱۰ هزار تومان خواهد رسید.