سید حسین موسویان، که پیشتر رئیس کمیته روابط خارجی شورای عالی امنیت ملی ایران بوده و هماکنون پژوهشگر ارشد در دانشگاه پرینستون است، در مصاحبهای مفصل با نشریه «الوطن» در مصر، به بازتعریف سیاستهای دیپلماتیک و منازعه ایران و ایالات متحده پرداخته است. وی بر این عقیده است که دوران توافقهای موقتی به پایان رسیده و تنها یک «توافق جامع» میتواند زمینهساز ثبات پایدار باشد.
ضرورت ترسیم «نقطه پایان» برای عبور از استراتژیهای کوچک
به نقل از عصر ایران، موسویان در این مصاحبه تأکید کرد که بحران فعلی تنها محدود به مسئله هستهای نیست، بلکه به درهمتنیدگیای از تنشهای امنیتی و ژئوپلیتیک منجر شده است. او بیان داشت: «تجربههای دهههای اخیر به وضوح نشان دادهاند که توافقهای جزئی تحت فشارهای منطقهای و تغییرات سیاسی ناپایدار میشوند. هر نوع توافق موفق باید بر پایه یک تصویر روشن از وضعیت نهایی (End State) بنا شود.» پیشنهاد کلیدی او بازگشت تدریجی به روابط دو کشور در دوران پس از انقلاب ۱۹۷۹ ولی پیش از بحران گروگانگیری سفارت آمریکا است، که او آن را «تراز تاریخی» برای عادیسازی روابط مینامد.
نقشهراه ۵ گام برای صلح پایدار
موسویان پنج اصل اساسی را برای خروج از بنبست کنونی به شرح زیر توضیح داد:
پرونده هستهای: به رسمیت شناختن حق غنیسازی ایران تحت معاهده NPT (همچون ژاپن و آرژانتین) در مقابل شفافیت کامل، همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و محدود کردن ذخایر اورانیوم به زیر ۵ درصد.
ابعاد منطقهای: احترام متقابل به منافع یکدیگر و خاتمه دادن به مداخلات و مناقشات نیابتی.
تنشهای ایران و اسرائیل: موسویان اسرائیل را «فیلِ درون اتاق» روابط ایران و آمریکا دانسته و از واشینگتن خواسته است که برای متوقف ساختن تهدیدات وجودی متقابل میانجیگری کند.
امنیت خلیج فارس: ایجاد یک چارچوب امنیتی جمعی شامل ایران و متحدان عرب آمریکا به منظور تضمین ثبات بدون وابستگی به نیروهای خارجی.
توازن و حفظ اعتبار: توافق باید به گونهای طراحی شود که عزتنفس و اعتبار سیاسی همه طرفها حفظ گردد.
تغییر موازنه بازدارندگی و نفوذ اسرائیل
این دیپلمات پیشین با اشاره به اینکه جنگهای اخیر در منطقه به نفع استراتژی «اسرائیل بزرگ» پیش رفته، اشاره کرد که حملات اخیر موشکی و پهپادی ایران به شدت تصویر «هاله شکستناپذیری» اسرائیل و توان بازدارندگی آن را تضعیف کرده است. وی همچنین به کشورهای حاشیه خلیج فارس یادآور شد که وابستگی به پایگاههای آمریکایی امنیت دائمی به ارمغان نمیآورد و الگوی امنیت منطقهای باید بومیسازی شود.
اقتصاد؛ اولویت راهبردی نظام
در پاسخ به پرسشی در خصوص تأثیر تحریمها بر فکر رهبری ایران، موسویان اظهار داشت: «فشار اقتصادی طولانیمدت، نگرشهای جدیدی در برخی از اقشار حاکمیت ایجاد کرده که دیگر نمیتوان هزینه انزوای مطلق را برای همیشه تحمل کرد. در حال حاضر، رفع تحریمها نه به عنوان یک گزینه، بلکه به عنوان یک اولویت راهبردی مرکزی در نظر گرفته میشود و توافق جامع با واشینگتن، واقعبینانهترین مسیر برای پایداری مالی و اجتماعی ایران محسوب میشود.»
هشدار در خصوص «رادیکالیسم هستهای» و اهرم هرمز
او همچنین به تهدیدات اخیر دونالد ترامپ در خصوص «نابود کردن تمدن ایران» اشاره کرده و هشدار داد که چنین اظهاراتی هر کشوری را به سمت یافتن «بازدارنده هستهای» سوق میدهد. موسویان تأکید کرد که درگیریهای اخیر، تهران را وادار کرده تا به احتمال بازدارندگی «تنگه هرمز» به عنوان ابزاری برای تأثیرگذاری بر بازارهای جهانی انرژی و مالی بیشتر توجه کند.
شکست استراتژی «تغییر رژیم»
در نهایت، موسویان با تأکید بر استقامت ساختار سیاسی ایران در برابر فشارهای نظامی آمریکا بیان کرد که این فشارها نه تنها موجب فروپاشی نشده، بلکه سبب افزایش اعتمادبهنفس نظام در استفاده از ابزارهای قدرت خود در میز مذاکره گشته است.
310310