شانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی گردشگری، به همراه سی‌وششمین نمایشگاه صنایع دستی، درحالی کار خود را در تهران آغاز کرد که انتظار دارد رکود سفر شکسته شود.
واقعیت آن است که سفر در سه ماه اخیر با رکود و افت مواجه شده است، علت آن را توراپراتورها و آژانس‌های مسافرتی؛ سوای تحولات داخل کشور، افزایش هزینه‌های معیشت و خروج اولویت سفر از سبد خانوار ایرانی اعلام کرده‌اند.
با این وجود بسیاری از آژانس‌های مسافرتی و کشورهای خارجی با حضور در نمایشگاه گردشگری تهران، شانس خود را برای نوروز ۱۴۰۲ محک می‌زنند. برخی از توراپراتورها می‌گویند: امید و انتظار دارند سفر در نوروز ۱۴۰۲ بهبود پیدا کند. برخی کشورها، از جمله روسیه با معرفی ویژه سن‌پترزبورگ، قطر و مالزی خیلی جدی وارد عمل شده‌اند و امید دارند آمار سفر ایرانی‌ها را به دوران پیش از همه‌گیری کرونا برگردانند.
سفارتخانه ژاپن نیز برای نخستین‌بار در نمایشگاه گردشگری تهران حضور دارد و با استفاده از بازی و ماسک‌های انیمه‌های ژاپنی، محتاطانه وارد میدان رقابت با کشورهای دیگر برای جذب گردشگر ایرانی شده است. سفارتخانه‌ها و غرفه‌های کشورهای خارجی در سالن ۴۱ نمایشگاه بین‌المللی تهران گردهم آمده‌اند.
نمایشگاه امسال با ۱۵ سالن، فضای گسترده‌ای را در اختیار گرفته و دسته‌بندی استان‌ها براساس ویژگی‌های مشترک آن‌ها صورت گرفته است؛ کاسپین، خلیج فارس، پرشیا (پارس)، شمال غرب و غرب و خراسان، از جمله محورهای تعیین شده هستند که استان‌ها به فراخور نزدیکی‌هایی که با موضوع آن دارند، در یک سالن کنار هم گردآمده‌اند. هرچند، پیدا کردن استان‌ها در سالن‌های نمایشگاه کار دشواری است و نقشه کاغذی و یا نرم‌افزاری که مشخص کند هر استان در چه سالنی قرار گرفته تا بازدیدکننده براساس آن برنامه‌ریزی کند، در دسترس نیست و در روز نخست هم بسیاری از بازدیدکنندگان بدون هدف و برنامه در سالن‌ها گشت می‌زدند و سرگردان بودند. البته در بیرون هر سالن، نام شرکت‌کنندگان روی بنر مشخص شده است، اما این بنرها چندان مورد مراجعه و توجه بازدیدکنندگان عمومی نیست.
حضور کمرنگ بومگردی‌ها در نمایشگاه امسال نیز مشهود است، که گفته می‌شود مشکلات اقتصادی و سفرهای از رونق افتاده از زمان همه‌گیری کرونا که اقتصاد بیشتر این اقامتگاه‌ها را تحت تاثیر قرار داده، بسیاری را از حضور در این نمایشگاه ناتوان کرده است. با این حال در غرفه هر استان مشخصات تعدادی از بومگردی‌ها، در کنار سوغات، خوراک و صنایع دستی مختص به آن استان، معرفی و عرضه شده است. ضمن اینکه، نقشه راه‌ها، اطلاعات جاذبه‌ها، تفرح و سرگرمی، هتل‌ها و تورهای هر استان به ویژه برای نوروز را می‌توان از غرفه‌های استان‌ها به دست آورد و در عین حال، از نوای سازهای نوازندگان و گروهای رقص محلی بهره برد، هرچند که گاه صدای این سازها، گاه به قدری بلند است که اعتراض فعالان گردشگری و مردم را که درحال مذاکره و رایزنی با یکدیگر هستند، را بلند می‌کند.
ساز و رقص محلی همواره یکی از جذابیت‌های نمایشگاه گردشگری تهران بوده که در دوره‌هایی، روزهای پرازدحامی را برای این نمایشگاه رقم زده، همان‌طور که بخش خوراک و سوغات جذاب و مردمی بوده است، اما امسال مسؤولان نمایشگاه با حذف غرفه‌های پرتعداد کباب و دیگ‌های آش، که دود و بوی آن‌ها گاه تمام محوطه را فرا می‌گرفت، تا حدی که گاه شائبه آتش‌سوزی پیش می‌آورد، این فضا را در اختیار خودروهای تاریخی و کلاسیک و ون‌های مسافرتی قرار داده‌اند تا نمایشگاه گردشگری تهران مانند نمونه‌های بین‌المللی، چهره‌ای تخصصی‌تر پیدا کند.
در فضای باز نمایشگاه امسال مثل هر سال چادرهای عشایری برپا شده که زنان و مردان با پوشش عشایر، روح نمایشگاه را زنده کرده‌اند، هرچند که بیشتر آن‌ها مشغول فروش سوغات و محصولات خود هستند و درباره شناسنامه چادرهای عشایر و اقوامی که آن‌ها را برپا می‌کنند تا پرسیده نشود، اطلاعاتی در دسترس قرار نمی‌گیرد.
حضور دانشگاه‌ها در نمایشگاه امسال نیز قابل توجه است، دانشجویان رشته‌های مرتبط با گردشگری در غرفه‌های کوچکی به صورت پراکنده حضور دارند و طرح‌ها و پروژه‌های خود را معرفی می‌کنند که برای نمونه دانشجویان دانشگاه اصفهان طرحی برای تور خانوادگی با اتومبیل شخصی رونمایی کرده‌اند و برخی هم در حوزه گردشگری در بستر متاورس پروژه‌های خود را به نمایش گذاشته‌اند. علاوه‌بر این، در روز نخست گروه‌های دانش‌آموزی رشته‌های هتلداری نیز به عنوان بازدیدکننده در نمایشگاه حضور داشتند.
در حاشیه این نمایشگاه قرار است ۱۴ میزگرد تخصصی و ۱۹ دوره آموزشی تخصصی برگزار شود، که پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری از چهارشنبه ۱۹ بهمن‌ماه در سالن ۳۵، نشست‌های تخصصی «نوسانات تراز آب دریا، اقلیم آسایش و گردشگری»، «مدل قیاسی اجرا پژوهشی ژئوتوریسم با مدل‌های موفق در صنایع» و «تجربه کشورهای مختلف در مقابله با کووید در صنعت گردشگری» برگزار می‌کند.
همچنین در روز نخست نیز میزگرد «بازار گردشگری روسیه و اثرات لغو روادید بر توسعه گردشگری» برگزار شد و در روز چهارشنبه ۱۹ بهمن‌ماه نیز میزگردی به گردشگری سلامت اختصاص داده شده و روز پنج‌شنبه ساعت ۱۱ در سالن ۳۸ و در غرفه‌های ۳۱ و ۳۲ نیز میزگرد دیگری با عنوان «تجربیات بازاریابی و جذب گردشگر خارجی و چگونگی تاب‌آوری در شرایط رکود» برگزار می‌شود.
نمایشگاه گردشگری همیشه فرصتی بوده برای معرفی پروژه‌ها، برندها، تخفیف‌ها و برنامه‌ریزی برای سفر، هرچند که در نمایشگاه امسال فعلا از تخفیف قیمت‌ها و طرح‌های تخفیف و کمک هزینه‌هایی که پیش‌تر وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی وعده آن را داده بود، خبری نیست، اما کانون جهانگردی و اتومبیلرانی به انگیزه ۸۸ سالگی خود و حضور در این نمایشگاه، تخفیف ۵۰ درصد برای صدور گواهی‌نامه بین‌المللی و صدور کارت اشتراک امداد خودرو درنظر گرفته است.
در نمایشگاه امسال که با وسعت ۶۷ هزار متر، فضایی گسترده‌تر از هر سال در اختیار دارد، چهار سالن هم به صنایع‌دستی اختصاص داده شده که دسترسی به آن‌ها از درب جنوبی نمایشگاه و از خیابان سئول آسان‌تر است. محصولات و آثار صنایع‌دستی استان‌ها در سالن‌های ۶، ۷، ۸ و ۹ عرضه شده‌اند.
حضور گروه‌های کم‌توان و ناتوان جسمی نیز در این نمایشگاه تا کنون قابل ملاحظه بوده است. برخی استان‌ها از جمله گلستان نیز میزی را به گردشگران نابینا اختصاص داده که درباره چگونگی سفر و جاذبه‌های گردشگری توضیح می‌دهد.
این نمایشگاه رسما از روز سه‌شنبه ۱۸ بهمن‌ماه با افتتاحیه‌ای متفاوت از سال‌های گذشته آغاز شد؛ برخلاف سال‌های گذشته مراسم افتتاحیه با سخنرانی‌های طولانی همراه نبود و عزت‌الله ضرغامی به همراه تعدادی از سفیران کشورهای خارجی مقیم در تهران روبان نمایشگاه را برید و بعد به همراه آن‌ها در میان ازدحام جمعیت، چندین ساعت وقت برای بازدید گذاشت و درحالی‌که فقط به چند سوال محدود رسانه‌های تصویری پاسخ داد، از مواجهه با دیگر خبرنگاران خودداری کرد و پاسخ‌گویی به آن‌ها را به زمان دیگری موکول کرد. جمعیت همراه وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هنگام بازدید از غرفه‌ها به حدی زیاد بود، که فرصت گفت‌وگو را از بسیاری از غرفه‌داران و شرکت‌کنندگان با ضرغامی، گرفت.
نمایشگاه گردشگری و صنایع دستی تا جمعه ۲۱ بهمن‌ماه در محل نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران ادامه دارد و ساعت بازدیدِ آن از هشت صبح تا ۱۷ اعلام شده است.