ژانویه سال ۱۹۴۰ بود و بریتانیا با یک مشکل جدی روبهرو شده بود. حملات آلمان به کشتیهای حامل کالاهای وارداتی، خطر کمبود شدید مواد غذایی را افزایش داده بود؛ بحرانی که میتوانست با گرسنگی دادن به مردم، کشور را به تسلیم وادار کند.
به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ در پی این شرایط، سهمیهبندی سختگیرانه مواد غذایی بهطور ناگهانی اجرا شد و مقدار خرید برخی مواد غذایی، از جمله اقلام پرمصرفی مانند شکر، محدود شد.
اکنون، چندین دهه و حتی یک عمر بعد، به نظر میرسد کاهش اجباری مصرف قند در دوران جنگ جهانی دوم تأثیر قابلتوجهی بر سلامت نسلی از کودکانی داشته که در آن دوران به دنیا آمدند.
پژوهش جدیدی که در مجله PNAS منتشر شده، دادههای سلامت ۶۴ هزار و ۷۶۱ نفر را بررسی کرده است؛ افرادی که بین سالهای ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۶ در بریتانیا متولد شده بودند و اطلاعات آنها از مطالعه UK Biobank به دست آمده است.
سهمیهبندی شکر در سپتامبر ۱۹۵۳ بهطور ناگهانی پایان یافت و پس از آن، میانگین مصرف شکر بهسرعت دو برابر شد.
پژوهشگران با بررسی متولدین سالهای ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۶ که در دو سوی این نقطه زمانی قرار داشتند، توانستند سلامت بزرگسالی افرادی را مقایسه کنند که هزار روز نخست زندگی خود، یعنی از زمان لقاح تا دو سالگی، تحت سهمیهبندی شکر قرار داشتند با نوزادانی که کمی دیرتر به دنیا آمدند و این محدودیتها را تجربه نکردند.
آنها همچنین میزان مواجهه نوزادان با دوره سهمیهبندی را با یکدیگر مقایسه کردند؛ یعنی افرادی که مدت بیشتری از محدودیتهای غذایی را تجربه کرده بودند، در برابر کسانی که کمی دیرتر اما همچنان پیش از پایان سهمیهبندی متولد شده بودند.
کاهش خطر ابتلا به چند نوع سرطان
این نخستین بار نیست که پژوهشگران از این دوره تاریخی و شرایط منحصربهفرد آن برای بررسی تأثیر تغذیه در دوران ابتدایی زندگی استفاده میکنند.
مطالعات قبلی نشان دادهاند کودکانی که در دوران سهمیهبندی شکر به دنیا آمدند، در بزرگسالی با خطر پایینتر ابتلا به بیماریهای مزمن و همچنین احتمال کمتر ابتلا به آلزایمر مواجه بودند و ظاهراً از سلامت قلب و عروق بهتری نیز برخوردار شدند.
اما آیا این محدودیت مصرف شکر میتوانست بر خطر سرطان نیز تأثیر بگذارد؟
پژوهش جدید که توسط چن ژو از دانشگاه کشاورزی چین و ویلونگ ژانگ از دانشگاه کمبریج انجام شده، به این پرسش پرداخته است. نتایج نشان میدهد محدود شدن مصرف قند در سالهای ابتدایی زندگی با کاهش قابلتوجه بروز برخی سرطانها در بزرگسالی همراه بوده است.
در مقایسه با افرادی که دوران نوزادی خود را بدون سهمیهبندی شکر سپری کرده بودند، کسانی که در هزار روز نخست زندگی تحت محدودیت مصرف شکر قرار داشتند:
* ۶۹ درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان کبد قرار گرفتند.
* خطر ابتلا به سرطان پروستات ۵۲ درصد کمتر بود.
* خطر سرطان ریه ۴۱ درصد کمتر بود.
* بروز سرطان راستروده ۴۰ درصد کمتر گزارش شد.
* خطر ابتلا به سرطان پستان ۳۶ درصد کمتر بود.
پژوهشگران همچنین دریافتند افرادی که در دوران کودکی تحت سهمیهبندی شکر بودند، بهطور معمول تلومرهای بلندتری داشتند.
تلومرها بخشهایی در انتهای کروموزومها هستند که از ماده ژنتیکی محافظت میکنند و طول آنها با روند پیری و طول عمر ارتباط دارد.
بر اساس محاسبات پژوهشگران، طول تلومر در گروهی که دوران ابتدایی زندگی خود را با محدودیت شکر سپری کرده بودند، معادل حدود ۲.۲ سال پیری زیستی کمتر بود. این یافته میتواند نشان دهد که روند پیری در این افراد در طول زندگی تا حدی آهستهتر بوده است.
تأثیر محدودیت شکر حتی تا بزرگسالی ادامه داشت
یکی دیگر از یافتههای جالب مطالعه این بود که عادات غذایی شکلگرفته در دوران سهمیهبندی ظاهراً تا بزرگسالی نیز ادامه پیدا کرده بود.
پژوهشگران دریافتند افرادی که در دوران کودکی با محدودیت شکر مواجه بودند، حتی پنج دهه پس از پایان سهمیهبندی نیز شکر کمتری مصرف میکردند، مقدار غذای مصرفیشان کمتر بود و رژیم غذایی متنوعتر و سالمتری داشتند.
اما چرا چنین تأثیری میتواند تا این اندازه طولانیمدت باشد؟
پژوهشگران دو احتمال را مطرح میکنند.
نخست، مکانیسمهای زیستی؛ یعنی تغذیه در سالهای ابتدایی زندگی ممکن است بر نحوه رشد و تکامل متابولیسم، اندامها و سیستم ایمنی تأثیر بگذارد.
دوم، مکانیسمهای رفتاری؛ به این معنا که قرار گرفتن در معرض طعم شیرین کمتر در سالهای نخست زندگی ممکن است ذائقه فرد را برای مدت طولانی تغییر دهد و باعث شود در بزرگسالی نیز تمایل کمتری به غذاهای شیرین داشته باشد.
آیا این مطالعه ثابت میکند شکر باعث سرطان میشود؟
البته باید در تفسیر نتایج احتیاط کرد.
این پژوهش مطالعهای مشاهدهای است و نمیتواند بهتنهایی ثابت کند که کاهش مصرف شکر مستقیماً باعث کاهش سرطان شده است.
با این حال، پژوهشگران معتقدند پایان ناگهانی سهمیهبندی شکر در سال ۱۹۵۳ شرایطی شبیه یک آزمایش طبیعی ایجاد کرده است؛ زیرا گروهی از نوزادان پیش از پایان سهمیهبندی و گروهی دیگر بلافاصله پس از آن متولد شدند و بنابراین میزان مواجهه متفاوتی با محدودیت شکر داشتند.
به گفته پژوهشگران، این شرایط میتواند شواهدی از رابطه علّی میان مصرف قند در سالهای ابتدایی زندگی و خطر ابتلا به سرطان در بزرگسالی ارائه کند، هرچند این برداشت همچنان میتواند محل بحث باشد.
در مجموع، یافتههای این مطالعه قابلتوجهاند: نسلی از کودکان در دوران جنگ، به دلیل شرایط آن زمان مجبور بودند مصرف شکر خود را تا سطوحی محدود کنند که امروزه سازمان جهانی بهداشت آن را برای عموم مردم توصیه میکند.
و به نظر میرسد این محدودیت غذایی ممکن است دههها بعد نیز با سلامت بهتر، پیری زیستی آهستهتر و خطر کمتر ابتلا به برخی سرطانها همراه بوده باشد.
نتایج این پژوهش در مجله PNAS منتشر شده است.