تقریباً تمامی افراد در طول زندگی خود با پدیده‌ای به نام کمردرد مواجه می‌شوند. این نوع درد به ناحیه‌ای از کمر که از زیر قفسه سینه به پایین می‌رسد تعلق دارد و ممکن است با شدت فراوانی بروز کند. کمردرد یکی از علل رایج غیبت از کار محسوب می‌شود. از خوش‌شانسی، این نوع درد معمولاً به مرور زمان خودبه‌خود بهبود می‌یابد، اما در صورتی که این شرایط برقرار نشود، گزینه‌های درمانی مؤثری برای تسکین و رفع آن وجود دارد.
نشانه‌های متداول
علائم مربوط به کمردرد می‌توانند شامل دردهای مبهم یا احساسات تیز و تیرکشنده باشند. شدت درد ممکن است انجام حرکات یا ایستادن راست را برای فرد دردناک و دشوار کند. کمردرد حاد به‌طور معمول با شروع ناگهانی، به دنبال آسیب ورزشی یا بلند کردن وزنه‌های سنگین، ظاهر می‌شود. دردی که بیشتر از سه ماه ادامه یابد، به عنوان کمر درد مزمن شناخته می‌شود. اگر کمردرد شما در طی ۷۲ ساعت بهبود نیابد، ضروری است تا با یک پزشک تماس بگیرید.
علائم نیازمند مراقبت‌های فوری
کمردرد شدید که ناشی از سقوط یا آسیب دیگر باشد، نیازمند بررسی و درمان فوری توسط یک پزشک است. علائم هشدار دهنده دیگر شامل بی‌اختیاری در ادرار یا مدفوع، ضعف در اندام‌های تحتانی، تب و حس درد هنگام ادرار کردن یا سرفه کردن می‌باشد. اگر هر یک از این نشانه‌ها با کمردرد همراه باشد، مراجعه سریع به پزشک الزامی است.
کشیدگی عضلانی یا درد عصب سیاتیک؟
نوعی از کمردرد که پس از بلند کردن اشیای سنگین یا تمرینات سخت بروز می‌کند، غالباً ناشی از کشیدگی عضلانی است، اما گاهی اوقات ممکن است درد به دلیل پاره شدن یا بیرون‌زدگی دیسک‌های بین‌مهره‌ای باشد. اگر دیسک آسیب‌دیدگی روی عصب سیاتیک فشار وارد کند، درد می‌تواند از یک سمت باسن تا پای همان سمت کشیده شود. این حالت به نام درد عصب سیاتیک یا سیاتیکا شناخته می‌شود.
فهرست زیر شامل چند عامل شایع است که ممکن است به بروز کمردرد شما منجر شوند:
محل کار: اگر شغل شما مستلزم بلند کردن یا کشیدن اشیای سنگین باشد یا به دلایل دیگر به انجام حرکات چرخشی ستون فقرات مشغول باشید، ممکن است شغل‌تان دلیل ایجاد کمردرد شما باشد. نشستن طولانی‌مدت پشت میز به ویژه در شرایطی که صندلی راحت نیست یا فضای نشستن نامناسب است، به خطرات خاصی منجر می‌شود، قسمت عمده این خطرات زمانی تشدید می‌شود که شما به حالت خمیده روی صندلی نشسته‌اید.
کیف: اگرچه ممکن است شما کیف یا کوله‌پشتی را بر روی شانه خود حمل کنید، اما در واقع کمر شماست که باید از بالاتنه حمایت کرده و بار اضافی را بر دوش بکشد. بنابراین کیف‌های سنگین و پر محتوا می‌توانند فشار زیادی به کمر شما وارد کنند، به خصوص اگر این وضعیت روزانه تکرار شود. اگر ناچار به حمل وسایل زیادی هستید، بهتر است از ساک‌های چرخدار بهره ببرید.
شیوه تمرین: فشار آوردن بیش از حد بر خود هنگام ورزش یکی از علل رایج کشیدگی عضلات و کمردرد به شمار می‌رود. خطر دچار شدن به کمردرد به ویژه زمانی افزایش می یابد که شما در طول هفته بی‌تحرک باشید و تنها در روزهای تعطیل به تمرینات شدید بپردازید.
وضعیت ایستاده و نشسته: مادران ما درست می‌گویند که می‌گویند: «صاف بایستید». هنگامی که شما به صورت صحیح ایستاده‌اید، کمر شما بهترین حالت را برای تحمل وزن بدن فراهم می‌کند. وضعیت غیر صحیح نشستن و ایستادن نیز یکی از علل شایع ایجاد کمردرد to be considered. بنابراین، در هنگام ایستادن، سعی کنید قامت خود را راست نگه دارید و وزن را به طور یکنواخت بر روی هر دو پای خود توزیع کنید. همچنین در هنگام نشستن، حمایت لازم برای کمر خود را فراهم کرده، شانه‌ها را به سمت عقب نگه داشته و پاهایتان را بر روی چهار پایه کوتاهی قرار دهید.
بیرون‌زدگی دیسک: دیسک‌ها ستون فقرات را تشکیل می‌دهند و به عنوان لایه‌های ژله‌ای بین مهره‌ها عمل می‌کنند. این دیسک‌ها در معرض آسیب و فرسودگی ناشی از پیری یا صدمات هستند. یک دیسک آسیب‌دیده می‌تواند پاره شود یا از محل خود خارج شود و به ریشه‌های عصبی فشار وارد کند. درد ناشی از این وضعیت می‌تواند شدید و غیرقابل تحمل باشد.
بیماری‌های مزمن: تعداد زیادی از مشکلات مزمن می‌توانند مسبب بروز کمردرد در افراد باشند. در زیر به تعدادی از این بیماری‌ها اشاره می‌شود:
تنگی کانال نخاع: در این وضعیت، دالانی که حاوی نخاع است باریک می‌شود و این تنگی ممکن است موجب فشردگی نخاع شود.
التهاب مفاصل بین‌مهره‌ای یا اسپوندیلیت: این بیماری منجر به التهاب شدید در مفاصل بین مهره‌ها و در نتیجه خشکی و درد مزمن در ناحیه کمر می‌گردد.
فیبرومیالژی: این نوع بیماری باعث ایجاد دردهای عضلانی عمومی، از جمله کمر درد می‌شود.
کسانی که ممکن است بیشتر در معرض کمردرد باشند
اکثریت افراد کمردرد را معمولاً برای اولین بار در سال‌های دهه سوم عمر خود تجربه می‌کنند و با افزایش سن، احتمال بروز حملات دیگر نیز افزایش می‌یابد. از جمله عواملی که خطر ابتلا به کمردرد را افزایش می‌دهد، می‌توان به اضافه وزن، سبک زندگی کم‌تحرک و مشاغلی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین دارند، اشاره کرد.
شناسایی علت کمردرد
برای کمک به پزشک‌تان در شناخت علت کمردرد، بهتر است که به شکل دقیقی از نوع درد، زمان شروع آن و علائم جانبی مرتبط با آن توضیح دهید و نیز سابقه بیماری‌های مزمن خود را با او در میان بگذارید. پزشک معمولاً برای تشخیص نیازی به عکسبرداری یا سی‌تی اسکن نخواهد داشت و درمان مناسب را طبق انطباق شرح حال و معاینه بالینی تجویز خواهد کرد.
مراقبت‌های خانگی برای کمردرد
کمردرد ناشی از کشیدگی عضلانی عموماً به‌تدریج بهبود می‌یابد، اما شما می‌توانید با انجام برخی روش‌ها، مانند استفاده از تشک‌های برقی یا استحمام در آب گرم، به صورت موقت درد خود را تسکین داده و راحتی بیشتری برای خود فراهم کنید.
استراحت مطلق، آری یا خیر؟
ممکن است در زمان بروز کمردرد، تمایل به ماندن در رختخواب داشته باشید، اما باید بدانید که در صورتی که کمردرد شما ناشی از کشیدگی عضلانی باشد، پزشکان توصیه می‌کنند که هر چه سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره خود بازگشت کنید. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که استراحت در تخت برای بیش از یک یا دو روز می‌تواند منجر به وخیم‌تر شدن وضعیت کمردرد و کاهش انعطاف‌پذیری و قدرت عضلانی گردد.
یوگا
تحقیقات مشخص کرده که اگر کمردرد شما بیش از سه ماه طول بکشد، انجام تمرینات یوگا ممکن است به بهبود وضعیت شما کمک کند. در یک مطالعه، بیمارانی که به مدت ۱۲ هفته به تمرینات یوگا پرداختند، نسبت به گروهی که فقط اطلاعاتی در مورد مراقبت‌های مناسب کمردرد دریافت کرده بودند، علامت‌های کمتری را تجربه کردند. مزایای یوگا تا مدت‌ها پس از پایان کلاس‌ها نیز ادامه پیدا کرد. مطالعات نشان می‌دهد که ورزش‌های کششی عمومی نیز به‌همین میزان مفید هستند. البته قبل از شروع این تمرین‌ها، اطمینان حاصل کنید که مربی شما با کار کردن با بیماران مبتلا به کمردرد آشناست تا حرکات را طوری تنظیم کند که فشاری به کمر شما وارد نشود.
دست‌کاری ستون فقرات یا کایروپرکتیس
متخصصان کایروپرکتور با وارد کردن فشار به بدن به بهبود کمردرد می‌پردازند. بدون شک این نوع درمان برای تمام بیماران مناسب نیست و فقط برخی افراد از این روش بهره‌مند خواهند شد.
ماساژ درمانی
ماساژ می‌تواند به بهبود کمر درد مزمن کمک کند، به ویژه اگر با تمرینات ورزشی و حرکات کششی همراه شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهند بیمارانی که به تمرین، کشش و ماساژ روی می‌آورند، حرکات بهتری داشته و درد کم‌تر و کمتری را دراز مدت تجربه می‌کنند.
طب سوزنی
شواهد موجود در مورد کارایی طب سوزنی در درمان کمردرد، متضاد است. یک تحقیق که بر روی صدها بیمار دچار کمردرد مزمن انجام شد، نتایج مشابهی را در بیماران گروهی که به جای طب سوزنی از تحریک پوست برای شبیه‌سازی این درمان استفاده کرده بودند، نشان داد. پس از ۸ هفته، درد در هر دو گروه نسبت به گروهی که هیچ درمانی دریافت نکرده بودند، به طور قابل توجهی کاهش یافته بود.
درمان دارویی
کمردرد خفیف معمولاً با مصرف مسکن‌های غیر نسخه‌ای که می‌توانید از داروخانه تهیه کنید، مانند استامینوفن یا ایبوپروفن یا ناپروکسن بهبود می‌یابد. کرم‌های موضعی ضد درد نیز می‌توانند در کاهش دردهای عضلانی مؤثر واقع شوند. در صورت بروز دردهای شدید یا مزمن، ممکن است پزشک شما معالجه با مسکن‌ها و داروهای قوی‌تر را توصیه کند.
تزریق
اگر روش‌های ساده‌تر از قبیل ورزش یا درمان‌های دارویی مؤثر واقع نشوند، پزشک ممکن است تزریق‌هایی را در ناحیه کمر به شما پیشنهاد کند. یکی از این فرایندها که به آن بلوک ریشه عصبی می‌گویند، شامل بی‌اثر کردن اعصابی است که دچار آسیب یا فشار شده‌اند. مواد تزریقی معمولاً شامل استروئیدها هستند.
عمل جراحی
اگر کمردرد دائمی شما در زندگی روزمره اختلال ایجاد کند و سایر روش‌های درمانی برای شما کارآمد نبوده باشند، عمل جراحی می‌تواند مطرح باشد. بسته به دلیل بروز کمردرد، جراح ممکن است در حین عمل یک دیسک بیرون‌زده را حذف کند، فضای اطراف نخاع را بازتر کند یا دو مهره را به یکدیگر جوش دهد و ثابت کند.
فیزیوتراپی
اگر به دلیل کمردرد مدت زمان زیادی بی‌تحرک بوده‌اید، یک برنامه توانبخشی مناسب می‌تواند به شما در بازگرداندن قدرت و انعطاف پذیری عضلات کمک کند تا به انجام مجدد فعالیت‌های روزمره خود بازگردید. طی این دوره، یک فیزیوتراپ به شما کمک می‌کند تا عضلات خود را تقویت کرده و بدون وارد کردن فشار اضافی به کمر، کارایی بدنی و تناسب اندام خود را افزایش دهید.
تقویت کمر و ناحیه پشت
دو نوع حرکتی که می‌توانند به تقویت عضلات کمر و پشت شما کمک کنند، تمرین‌های خم کردن و راست شدن کمر هستند. در تمرین‌های خم کردن به جلو خم می‌شوید تا کشش مناسبی برای ماهیچه‌های پشت و لگن خود فراهم کنید، اما در ورزش‌های راست شدن، به جهت عقب خم می‌شوید تا عضلات پشتیبان ستون فقرات تقویت شوند. به عنوان مثال، بالا آوردن پاها در حالتی که به شکم روی زمین دراز کشیده‌اید، یکی از این حرکات است. بسته به دلیلی که موجب کمردرد شما شده، ممکن است برخی از حرکات برای شما نامناسب باشند. لذا پیش از آغاز هر نوع ورزشی، با پزشک خود در مورد مناسب بودن آن مشورت نمایید.
پیشگیری از کمردرد
هیچ روش قطعی برای جلوگیری از کمردرد وجود ندارد، اما برخی اقدام‌ها می‌توانند احتمال بروز این مشکل را در شما کاهش دهند:
کاهش وزن و حفظ وزن مناسب.
فعالیت بدنی منظم.
اجسام سنگین را با تکیه بر پاها و نه کمر خود بلند نمایید.
مطمئن شوید که وضعیت نشستن و ایستادن شما به زمینه‌سازی برای کمردرد نمی‌انجامد.