کارشناسان در ماه‌های اخیر از وجود شکاف‌های عمیق در اطراف نقش رستم و تخت‌جمشید خبر داده‌اند.
بر اساس گزارشی از تسنیم، گروهی متشکل از حدود ۱۵ نفر از استادان دانشگاه شیراز که در تاریخ ۲۰ اردیبهشت‌ماه سال جاری از این محوطه باستانی بازدید کردند، ارزیابی اولیه‌ای انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که «بخشی از آنچه در نقش‌رستم مشاهده شده، به دلیل فرونشست رخ داده است و همزمان با این موضوع، رانش زمین نیز اتفاق افتاده است. علاوه بر این، آثار فرونشست‌های گسترده در دشت مرودشت در این ناحیه به دلیل ضعیف بودن و سستی خاک، مشهودتر بوده است». علیرضا عسگری چاوردی، مدیر پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید، اضافه کرد: «خاک این ناحیه در محوطه نقش‌رستم سست بوده و آب به راحتی به داخل آن نفوذ می‌کند.»
در خصوص این موضوع، ایمان انتظام سلطانی، رئیس گروه آب‌زمین‌شناسی این سازمان، اظهار داشت: فرونشست معمولاً در مرکز دشت مرودشت و در جایی که سازه‌های هخامنشی قرار دارند، بیشتر است. به موازات نزدیک شدن به کوه‌ها، مقدار فرونشست کاهش می‌یابد، اما این امر منجر به به وجود آمدن شکاف‌هایی می‌شود که باعث ناهمواری در سطح زمین می‌گردد. بنابراین، در نواحی مرزی سازه‌های هخامنشی مثل تخت‌جمشید یا نقش‌رستم و بخش خاکی دشت مرودشت، شکاف‌های زیادی ایجاد شده است.
وی در ادامه توضیح داد: در دشت‌هایی که کشاورزی در آن انجام می‌شود و در مجاورت آنها رودخانه‌ای وجود ندارد، برای تأمین آب مورد نیاز کشاورزی، از آب‌های زیرزمینی برداشت می‌شود، به‌ویژه در دشت‌های ممنوعه که به دلیل کاهش سطح آب‌های زیرزمینی، حفر چاه‌های جدید ممکن نیست.
رئیس گروه آب‌زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در پاسخ به این پرسش که آیا فرونشست‌های دشت مرودشت می‌تواند به تخریب سازه‌های هخامنشی منجر شود یا خیر، توضیح داد: فرونشست در مناطق سنگی اتفاق نمی‌افتد و پیشرفت نمی‌کند. شکاف‌هایی که به وجود آمده، در نواحی خاکی دشت و در بخش‌های نزدیک به نقش‌رستم یا تخت‌جمشید قرار دارند، اما نکته مهم این است که بارش‌ها سبب می‌شود تا شکاف‌هایی بین دشت و کوه به وجود آید که به مرور زمان به شکل فرسایش خندقی بزرگ‌تر می‌شوند.
وی همچنین تأکید کرد: شست و شوی این شکاف‌ها و فرسایش خندقی ناشی از بارندگی، به قسمت‌هایی از آثار تاریخی که در اراضی خاکی واقع شده‌اند، نظیر کعبه زرتشت در نقش‌رستم آسیب می‌زند. متأسفانه، هر سال با آغاز فصل بارندگی، عمق شکاف‌ها بیشتر می‌شود.
انتظام سلطانی در رابطه با راهکارهای احتمالی برای مقابله با این پدیده بیان کرد: راهکارهای کوتاه‌مدت شامل روش‌های مهندسی مانند تزریق سیمان در شکاف‌ها یا دور کردن آب از آن‌هاست که تمامی این‌ها به عنوان راه‌حل‌های موقتی شناخته می‌شوند. اما نکته اصلی این است که دشت مرودشت باید به تعادل آبی برسد و برداشت آب از آن بیش از حد ورودی نباشد. در بازه زمانی دو ساله ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳، دشت مرودشت کاهش ارتفاعی بین ۲۱ تا ۲۵ سانتی‌متر داشته و این در حالی است که در بازه ۹ساله از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳، مجموع نشست‌ها به طور میانگین به ۱۰۰ سانتی‌متر در مرودشت رسیده است.
۲۳۳۲۱۷