واقعه ی “نیان” در دورانی بروز می کند که هنوز یاد “آوا” در دل ها مانده و فراموش نکرده ایم که چند سال پیش شاهد درگذشت “آرین” بوده ایم. به آسانی از این چنین فجایع عبور کرده و از یاد می بریم. این قبیل حوادث به این سه رویداد محدود نمی شوند و اگر وضع به همین شکل ادامه پیدا کند، متأسفانه ممکن است شاهد از دست رفتن کودکان دیگری به خاطر خشونت های اطرافیان باشیم.
در اینجا قصد بررسی قوانین موجود را ندارم و نمی خواهم به مراجع دینی بپردازم که آیا زندگی یک کودک باید همانند یک مال در اختیار پدرش باشد و او مجاز است از کیفر بگریزد. نمی خواهم از قوه قضائیه بپرسم که برای حل این معضلات چه اقداماتی انجام داده است. تنها می خواهم در چهارچوب قوانین موجود، برخی از نهادهای مجری حقوق را مورد خطاب قرار دهم که آیا به عملکرد خود واقفند و همچنان می خواهند خود را با توجیهات ساختگی از مسئولیت معاف کنند. بدین ترتیب به صورت سطحی به فعالیت برخی از مجریان قانون خواهم پرداخت و قضاوت نهایی را به شما واگذار می کنم.
طبق قوانین موجود در حمایت از کودکان و نوجوانان، وظایفی بر عهده نهادها و سازمان های مختلف در کشور، از جمله وزارتخانه های آموزش و پرورش، بهداشت و کشور، سازمان بهزیستی، صدا و سیما و نیروهای انتظامی به همراه مرجع ملی حقوق کودک در قوه قضاییه تعیین شده است که باید در استان های مختلف کشور اقدام به ایجاد دفاتر و پیگیری های لازم نمایند.
حال در مورد “نیان”، دخترک معصومی که به نظر می رسد در مدرسه ثبت نام نشده و پس از جدایی والدینش که به خاطر خشونت های مکرر خانگی بوده است، چطور سرپرستی وی به پدر سپرده شده و در حالی که از ملاقات های هفتگی با مادر خود بی بهره بوده، به مدت حدود شش ماه تحت انواع آزارها در این خانه قرار گرفته است. نتیجه ی این بی توجهی و عدم اجرای احکام صادره برای پدر، در نهایت به بستری اورژانسی این دختر بی گناه در شرایطی بحرانی با کاهش سطح هوشیاری، مسمومیت دارویی که باعث نارسایی شدید کلیه ها شده و وجود زخم ها و سوختگی هایی به همراه جراحات جدی و خونریزی ناشی از تجاوز منجر گردیده و در نهایت به وفات یک دختر معصوم ختم شده است.
سوالی که باقی می ماند این است: کدام نهادها و سازمان ها طبق این قانون به وظیفه خود عمل کرده اند؟
آیا آموزش و پرورش منطقه پیگیری کرده که چرا این کودک در مدرسه ثبت نام نشده و به کلاس نیامده است؟
آیا سازمان بهزیستی محلی به عنوان “کودک در معرض خطر”، در پیگیری وضعیت او اقداماتی انجام داده است؟
آیا مراجع قضایی محلی در هنگام صدور حکم جدایی، به صلاحیت پدر برای سرپرستی این دختر توجه کرده اند؟
آیا نیروهای انتظامی در پی صدور حکم ملاقات هفتگی و عدم اجرای آن از طرف پدر، نسبت به اجرای آن اقدامی کرده اند؟
آیا مراکز بهداشتی و خانه های سلامت در مورد واکسیناسیون و وضعیت سلامتی کودک مکاتباتی انجام داده اند که به آزار او مشکوک شوند؟
آیا پزشکی که برای اولین بار این کودک را در شرایط وخیم معاینه کرده و کادر بیمارستان در زمان بستری او، به موضوع آزار کودک توجه خاصی داشته اند؟
آیا جامعه و همسایگان در طی این ماه ها از حال این دختر کوچک باخبر شده بودند؟
آیا رسانه ها، به ویژه صدا و سیما، در راستای آگاهی بخشی و آموزش حقوق کودکان طبق این قانون فعالیتی کرده اند؟
آیا تمامی این نهادها و واحدها اقدام های لازم طبق قانون حمایت از اطفال و نوجوانان که در خردادماه سال ۱۳۹۹ به طور کشوری ابلاغ شده، انجام داده و وظایف خود را به موقع و به درستی اجرا کرده اند؟
و در نهایت، با توجه به امضای پیمان نامه جهانی حقوق کودک و مرجعی به نام حقوق کودک در زیرمجموعه قوه قضاییه، چه مقدار اقدام پیشگیرانه و بررسی از سوی این نهادها به منظور جلوگیری از چنین فجایعی انجام شده است تا دیگر شاهد آزار و مرگ کودکان به این شکل نباشیم؟
در سال گذشته در همین روزها مرگ “آوا”، دخترک بی گناه دیگری در این منطقه به وقوع پیوسته است و حالا به فراموشی سپرده شده و در حافظه جامعه به بایگانی رفته است. همچنین سال ها پیش دختری به نام “آرین” به خاطر آزارهای مکرر در بیمارستان جان خود را از دست داد و پرونده اش به فراموشی سپرده شد.
متأسفانه این داستان تلخ همچنان ادامه دارد!
“نیان”، این دختر معصوم، که طی ماه ها تحت انواع سوءرفتارهای (کودک آزاری) جسمی، جنسی و عاطفی و غفلت و محرومیت قرار گرفته بود، سرانجام از این زندگی پر درد رهایی یافته است! نام “نیان” در زبان کردی به معنای لطیف و دلپذیر، آرام و ساکت است و حال این دختر بچه هفت ساله در زیر خاک آرام و ساکت خوابیده است! برخی از گزارش ها از محل زندگی این کودک به شدت دلخراش و ترسناک است.
کاش سازوکار بهتری برای طلاق و نگهداری و مراقبت از فرزندان فراهم می شد.
البته به چنین فجایعی نباید به صورت تک بعدی نگاه کرد و فقط یک یا چند نفر را در آن مقصر دانست. عوامل متعددی در وقوع این قبیل حوادث مؤثر هستند. اکنون باید از این رویداد هولناک بهره برداری کرده و به قوانین موجود توجه ویژه ای شده و آن را به درستی اجرا کنیم تا جامعه و خانواده محیطی امن و ایمن برای رشد و پرورش کودکان این سرزمین فراهم کند.
این درخواست بزرگی نیست که از رئیس قوه قضائیه، مجریه، و تمام وزرا و مدیرانی که قصور آن ها و زیرمجموعه هایشان این فاجعه را به وجود آورده، بخواهیم به خود آمده و همزمان با ترویج “فرزندآوری”، آموزش “فرزندپروری” را نیز مد نظر قرار دهند.
و در آخر از درگاه خداوند متعال می طلبیم که والدین امانت داری شایسته برای این هدیه الهی، یعنی فرزند خود باشند و در صورت قصور در این امانت داری، نهادها و سازمان های مسئول در عرصه نظارت و پیگیری این بی توجهی مسئولیت پذیر باشند تا دیگر شاهد تکرار این فجایع نباشیم.
*فعال حوزه حقوق و سلامت کودکان