تحقیقات انجام شده در حوزه هواشناسی نشان می‌دهد که منبع این توده ضخیم گرد و غبار، کانون‌های فعال ریزگرد در کشور عراق می‌باشد که با حرکت به سمت شرق، مناطق ایلام، مهران، ایوان و چوار را تحت تأثیر قرار داده است.
بر اساس نتایج بررسی‌های امروز ایستگاه‌های هواشناسی، میزان دید افقی در نقاط مختلف استان به طرز معناداری کاهش یافته است؛ به‌طوری که در ایلام این عدد به یک کیلومتر، در مهران و ایوان به سه کیلومتر، در لومار به پنج کیلومتر و در شهرستان‌های دره‌شهر، دهلران و چرداول به هشت کیلومتر رسیده است؛ در حالی که معیار استاندارد دید افقی در شرایط عادی برابر با ۱۰ کیلومتر است.
مدیرکل هواشناسی ایلام بیان کرد: طبق تصاویری که از ماهواره‌ها دریافت شده، این توده از عصر امروز به آسمان استان نفوذ کرده و بیشتر نواحی شمالی و مرکزی را تحت تأثیر خود قرار داده است. سیروس نادری پیش‌بینی نمود که روند کاهش غلظت گرد و غبار از ساعات اولیه بامداد جمعه شروع و تا قبل از ظهر، آسمان استان به تدریج clears خواهد شد.
این غبار سنگین امروز، میزان غلظت ذرات معلق در ایلام، ایوان، چوار و مهران را تا چهار برابر حد مجاز افزایش داده است.
قابل ذکر است میانگین استاندارد ذرات معلق در هوا ۱۵۰ میکروگرم بر متر مکعب است.
از ابتدای سال جاری، ایلام با بیش از ۴۰ روز وضعیت آلوده ناشی از طوفان‌های گرد و غبار مواجه بوده و این در حالی است که میانگین سالانه روزهای آلوده در دو دهه گذشته نیز رو به افزایش بوده و پدیده گرد و غبار به یکی از جدی‌ترین تهدیدات زیست‌محیطی و بهداشتی در این استان تبدیل گشته است.
بر اساس نظر کارشناسان محیط زیست و کارشناسان هواشناسی، حدود ۹۵ درصد از ریزگرد‌های استان ایلام منبع خارجی دارند؛ گرد و خاکی که عمدتاً از بیابان‌های خشک و خالی عراق، سوریه، اردن و عربستان سرچشمه می‌گیرد و با ورود به کشور خسارت‌های متعددی به زیرساخت‌ها، بهداشت عمومی و منابع طبیعی وارد کرده است.
در بیش از دو دهه گذشته، استان ایلام به‌طور مکرر با موج‌های گرد و غبار مواجه بوده و به دلیل موقعیت مرزی خود، یکی از نخستین استان‌هایی است که تحت تأثیر توده‌های ریزگرد قرار می‌گیرد.
ادامه این وضعیت نیاز به توجه بیشتر به همکاری‌های منطقه‌ای و تقویت دیپلماسی محیط زیست را نمایان کرده است.
ایلام با مساحت ۲۰ هزار کیلومتر مربع در دورترین منطقه جغرافیایی غرب ایران و در همسایگی کشور عراق واقع شده است.