اهداف کلان سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی هوش مصنوعی شامل ارتقاء توان پردازش محاسباتی پروژه‌های کلان به یک اگزافلاپس، گسترش حجم زیرساخت پردازش اشتراکی به ۵ اگزافلاپس، افزایش تعداد محصولات دانش‌بنیان در حوزه هوش مصنوعی به دو هزار محصول، توسعه فروش شرکت‌ها در این زمینه به دو هزار میلیارد تومان و قرارگیری کشور در جمع ۱۰ کشور برتر این حوزه می‌باشد. این هدف‌گذاری‌ها به‌ویژه برای حوزه‌های اولویت‌دار الف و ب در نظر گرفته شده است.
، سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران در پی تصویب ماده واحده «نهایی‌سازی و تصویب سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران» که در آبان ماه سال گذشته به‌تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و همچنین بر اساس موضوع ماده واحده «تشکیل شورای ملی راهبری و تأسیس سازمان ملی هوش مصنوعی» که در جلسه ۹۰۱ در خرداد ماه سال جاری تصویب شد، در جلسه ۴۸۳ شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب گردید.
در تعریف این سند، هوش مصنوعی به این صورت بیان شده است:
هوش مصنوعی اشاره به توانایی یک سیستم ماشینی در اجرای عملکردهای خودکار و سیستماتیک از جمله یادگیری، درک، استنتاج، حل مسائل، پیش‌بینی، تصمیم‌گیری و اقدام، با استفاده از دانش و اطلاعات و پردازش داده‌ها محسوب می‌شود. این ظرفیت تأثیرات قابل توجهی بر انسان و روابط انسانی در محیط‌های فیزیکی و مجازی و همچنین اثرات زیست‌محیطی بر جای می‌گذارد. هوش مصنوعی دارای ماهیت داده‌ای، شبکه‌ای، الگوریتمی، خوشه‌ای، لایه‌ای و یکپارچه است و بر اساس منطقهای کلاسیک و منطقهای نوین شکل می‌گیرد.
اصول و مبانی ارزشی
این سند در راستای رعایت مبانی ارزشی جمهوری اسلامی ایران که در قانون اساسی و بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی به وضوح بیان شده و همچنین بر بنیاد ارزش‌های نظام علم و فناوری که در سند نقشه جامع علمی کشور آمده، اصول و مبانی ارزشی زیر را در نظر گرفته است، با تأکید بر جهان‌بینی توحیدی اسلام، مردم‌سالاری دینی، عدالت‌محوری، کمال‌آفرینی، ثروت‌آفرینی، همخوانی با محیط‌زیست و اهمیت کرامت انسانی در تمامی ابعاد علم، فناوری و نوآوری:
| ردیف | اصول و ارزش‌ها |
| ۱ | رعایت اصول اعتقادی و ارزش‌های اخلاقی اسلام به‌منظور تقویت سبک زندگی اسلامی و حیات طیبه جاودانه |
| ۲ | توجه به ابعاد وجودی انسان بر مبنای فلسفه و معارف اسلامی در فرایند توسعه و به‌کارگیری هوش مصنوعی |
| ۳ | توسعه و بهره‌برداری از هوش مصنوعی به‌منظور تأمین آرمان‌ها و ارزش‌های مرتبط با انسان الهی و جامعه اسلامی |
| ۴ | تعهد به آرمان‌گرایی، خوداتکایی، خودباوری، درون‌زایی و برون‌گرایی در توسعه اکوسیستم هوش مصنوعی |
| ۵ | توجه به عدالت، کرامت، حقوق و سلامت جسمی، روحی و روانی انسان‌ها در فرایند آموزش و بهره‌برداری از هوش مصنوعی |
| ۶ | حفظ استقلال، امنیت، منافع و اقتدار ملی در مواجهه با پیشرفت فناوری هوش مصنوعی جهانی |
| ۷ | توسعه اکوسیستم هوش مصنوعی آینده‌نگر، آگاهی بخش، اخلاق‌مدار و تمدن ساز |
| ۸ | رعایت حریم خصوصی و حفظ امنیت اطلاعات و داده‌ها در اکوسیستم هوش مصنوعی |
| ۹ | مواجهه هوشمندانه با قدرت‌های بزرگ به‌صورت انحصارگریزی |
| ۱۰ | پیشگیری از سوءاستفاده از هوش مصنوعی جهت تسلط انسان بر انسان و تسلط هوش مصنوعی بر انسان |
| ۱۱ | توسعه هوش مصنوعی با در نظر گرفتن تقویت روابط طبیعی انسانی و اجتناب از انزوای اجتماعی افراد |
شاخص‌های ارزیابی کلان
با وجود دوران ۱۰ ساله سند و در نظر گرفتن تحولات سریع در حوزه هوش مصنوعی، مقادیر مطلوب شاخص‌های ارزیابی کلان برای دوره پنج ساله به شکل زیر تعیین شده است:
سایر شاخص‌های ارزیابی کلان به صورت زیر قابل بیان است:
| شاخص | وضع موجود | وضع مطلوب ۱۴۰۷ |
| تعداد محصولات دانش‌بنیان تأیید شده در حوزه هوش مصنوعی | ۳۶۳ | ۲۰۰۰ |
| تعداد اختراعات در زمینه هوش مصنوعی | – | – |
| تعداد شرکت‌های بزرگ فعال در این حوزه | کمتر از ۵ | ۱۰ |
| تعداد کارکنان در شرکت‌های دانش‌بنیان هوش مصنوعی | ۸۴۶۶ | ۲۰۰۰۰ |
| میزان فروش شرکت‌ها بر اساس مالیات بر ارزش افزوده گزارش شده | حدود ۳۰۰ میلیارد تومان | ۲۰۰۰ میلیارد تومان |
| تعداد سکوها و خدمات اینترنتی ایرانی استفاده‌کننده از هوش مصنوعی با بیش از ۲۰۰ میلیون کاربر | – | ۳ |
| مکان کشور در شاخص آمادگی هوش مصنوعی دولت | ۹۴ | ۳۰ |
سیاست‌های راهبردی این سند به صورت زیر ارائه می‌شود:
| ردیف | سیاست‌های راهبردی در حوزه هوش مصنوعی |
| ۱ | اعتبار و اهمیت فعالیت بنگاه‌های اقتصادی خصوصی و دانش‌بنیان به‌عنوان مزیت‌آفرین ملی و فرامنلی در زمینه هوش مصنوعی |
| ۲ | فراهم آوردن زنجیره کامل، متوازن، رقابتی و توانمند در چرخه ایده تا ثروت (مصرف) هوش مصنوعی |
| ۳ | استفاده از مزایای هوش مصنوعی به‌منظور تحریک رشد اقتصادی، اشتغال و نوآوری |
| ۴ | تقویت روحیه مردم‌محوری و تعاون در توسعه و بهره‌برداری از فناوری هوش مصنوعی |
| ۵ | هدایت هوش مصنوعی در مسیری متناسب با ارزش‌های اسلامی ایرانی با توجه به اولویت‌های مربوط به نیازهای اساسی جامعه |
| ۶ | لزوم نظارت و مراقبت بر تصمیم‌گیری‌ها و خودمختاری هوش مصنوعی، به‌ویژه در جلوگیری از ایجاد مشکلات اجتماعی و تأیید اعتبار اجتماعی بدون رعایت حقوق افراد و قوانین کشور |
| ۷ | توجه به توسعه محصولات و کاربست هوش مصنوعی به‌صورت مسئولانه |
| ۸ | التزام به توسعه فناوری هوش مصنوعی با توجه به اصول اخلاقی، کرامت انسانی و حفاظت از حریم خصوصی |
| ۹ | تمرکز بر به‌کارگیری هوش مصنوعی به‌منظور گسترش عدالت فراگیر و حکمرانی هوشمند، نظام‌مند و واکنش‌گرای در راستای ارتقای قدرت ملی |
| ۱۰ | اولویت‌دهی به طرح‌ها و کاربست‌های هوش مصنوعی با دامنه فراگیر و تأثیرگذاری بالا |
| ۱۱ | فراهم آوردن تسهیلات برای به‌کارگیری هوش مصنوعی به‌منظور حل چالش‌های ملی |
| ۱۲ | استفاده از مزایا و فرصت‌های هوش مصنوعی برای بهبود خدمات عمومی و مأموریت‌های دولتی |
| ۱۳ | توجه به چالش‌های هوش مصنوعی و حفظ سلامت ارکان سرمایه انسانی شامل حافظه انسانی، اعتماد به نفس، یادگیری و خلاقیت در مواجهه با این فناوری |
| ۱۴ | توجه به گسترش روابط انسانی و اجتناب از کاهش تعاملات اجتماعی طبیعی و رفتارهای کلیشه‌ای در فرایند توسعه هوش مصنوعی |
| ۱۵ | ایجاد فرصت‌ها و پیشرفت‌های لازم برای اکوسیستم هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران در عرصه تعاملات بین‌المللی |
اولویت‌های سند
در این سند، در بخش‌های مختلف شامل “آموزش و پژوهش”، “بهداشت و درمان”، “حکمرانی دولتی و خدمات عمومی”، “دفاعی و امنیتی”، “صنایع و انرژی”، “محیط زیست و کشاورزی هوشمند”، “زبان و ادبیات فارسی”، “فرهنگ، تمدن و سبک زندگی اسلامی ایرانی”، “حقوقی و قضایی” و “رسانه و فضای مجازی”، اولویت‌های الف و ب مشخص شده است. اولویت‌ها در برخی از این حوزه‌ها به شرح زیر تعریف شده‌اند:
| محور | اولویت الف | اولویت ب |
| بهداشت و درمان | دستیار هوشمند پزشک و پزشکی هوشمند | کشف، شناسایی و توسعه داروهای جدید به‌صورت هوشمند پیشنهاد درمان‌های شخصی‌سازی‌شده بر اساس سوابق پزشکی و اطلاعات ژنتیکی |
| صنایع و انرژی |
سامانه هوشمند مدیریت و پشتیبانی این تجهیزات وسایل نقلیه بدون سرنشین و خودران |
توسعه و کاربرد هوش مصنوعی به‌منظور کاهش آمار مرگ و میر ناشی از حوادث جاده‌ای توسعه دوقلوهای دیجیتال برای افزایش بهره‌وری در تولید، انتقال، توزیع و مصرف انرژی هوشمند‌سازی یکپارچه خدمات شهری با توجه به اولویت‌های مرتبط با هوا، محیط زیست، آب، غذا و امور مربوط به سلامت عمومی |
| محیط زیست و کشاورزی هوشمند | پایش، پیش‌بینی و کنترل آلودگی‌های زیست‌محیطی با کمک هوش مصنوعی اصلاح الگوی کشت با استفاده از داده‌های کشاورزی |
مدیریت هوشمند مزارع |
| رسانه و فضای مجازی | افکار عمومی هوشمند کشف محتوای مغایر با قوانین در رسانه‌های عمومی شامل متن، صوت، تصویر و ویدئو |
تشخیص اخبار جعلی و جعل عمیق همسان یاب‌های محتوایی برای حفاظت از حقوق مالکیت در آثار رسانه‌ای |
سازوکار اجرایی کردن و نظارت بر اجرای سند
نظارت بر سیاست‌گذاری و هماهنگی اجرای این سند به عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌باشد.
ستاد علم، فناوری و نوآوری شورای عالی انقلاب فرهنگی مسئول رصد اجرای سند و ارائه پیشنهادات لازم برای بازنگری و گزارش‌گیری از وضعیت به شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود. به‌علاوه، شورای ملی راهبری هوش مصنوعی وظیفه برنامه‌ریزی و مدیریت اجرای این سند، از جمله تصویب نقشه راه اجرایی، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مورد نیاز برای تسهیل اجرای سند و پیشنهاد به‌روزرسانی سند را بر عهده دارد.