با گذشت تقریباً دو هفته از سخنان جنجالی محمدحسن شانهساززاده، نایب رییس هیأت مدیره پلتفرم نماوا، و علیرغم اینکه موج اعتراضی سینماگران به بخش توهینآمیز صحبتهای او به تدریج کاهش یافته است، بحثها همچنان درباره دیگر جوانب اظهارات این مدیر پلتفرم ادامه دارد. او در این اظهارات، به افزایش هزینههای تولید محصولات نمایش خانگی اشاره کرده و کف هزینه یک قسمت از یک سریال در این حوزه را ۳ میلیارد تومان عنوان کرده است.
به تازگی گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد هزینه تولید سریال در تلویزیون نیز به تبع افزایش هزینهها در پلتفرمهای نمایش خانگی، به شکل چشمگیری بالا رفته است.
در شرایطی که صنعت نمایش خانگی در سالهای اخیر رونق مناسبی داشته، افزایش هزینههای تولید سریال میتواند به دلایل مختلف بر استقبال مخاطبان از این صنعت تأثیر منفی بگذارد.
نخست آنکه با افزایش هزینههای تولید، احتمال شکست سرمایهگذاری در این عرصه به مراتب بیشتر میشود و این امر به نوبه خود باعث بروز ریسکهای بیشتر برای سرمایهگذاران خواهد شد. این موضوع منجر به محافظهکاری بیشتر پلتفرمها و تولیدکنندگان میگردد؛ زیرا تهیهکنندگان برای اطمینان از سودآوری آثار خود، به ناچار به ایدهها، ژانرها و داستانهای شناختهشده روی خوش نشان خواهند داد و از پذیرش ریسکهای تولید محصولاتی با داستانهای نوآورانه و متفاوت با hesitations’ کمتری خواهند گذاشت.
این در حالی است که بسته شدن راههای نو ظهور برای این صنعت – که تاکنون تا حدودی پیش آمده – و اصرار بر ایدههای تکراری، میتواند موجب دلزدگی مخاطبان شود. به وضوح مشخص است که توسعه صنعت نمایش خانگی در گروی توانایی سازندگان در آزمودن ایدههای نو و جذاب خواهد بود.
دومین نتیجه این گران شدن فیلمسازی، از زاویهای دیگر نیز بر پلتفرمها تأثیر منفی گذاشته و به وضعیتی منجر شده که امروزه بینندهها در پلتفرمها شاهد آن هستند. در ماههای اخیر، تعداد آگهیهای مربوط به سرویسهای ویاودی اشتراکی به طرز چشمگیری افزایش یافته که اعتراضات بسیاری از کاربران را در پی داشته است. همچنین، افزایش تدریجی حضور حامیان مالی در سریالهای خانگی، طی هفتههای اخیر به نمایش سکانسهایی منجر شده که با هدف تبلیغ برندهای تجاری درون سریالها قرار داده شدهاند و در صورت عدم کنترل، ممکن است به سریالهایی بیانجامد که در آغاز خلق آثار، بنا به سفارش حامیان مالی و به منظور تبلیغ کسبوکارشان ساخته شوند.
در برابر این نوع تبلیغات بیرویه در پلتفرمهای اشتراکی، بینندگان بیکار نخواهند نشسته و ممکن است برخی از آنها را به خرید اشتراک و استفاده از نسخههای غیرقانونی سریالها ترغیب کند؛ به ویژه اینکه گران شدن اشتراک نیز به این وضعیت دامن میزند.
افزایش هزینه اشتراک در سرویسهای ویاودی را میتوان بهعنوان سومین پیامد گرانی تولید سریالها مورد توجه قرار داد.
کاهش تعداد محصولات در حال تولید و پخش در پلتفرمهای نمایش خانگی که این روزها مشهود است، چهارمین عارضه ناشی از افزایش هزینههای تولید سریالها به علت بالا رفتن دستمزدهاست. در شرایط اقتصادی کنونی کشور، حتی پلتفرمهایی که از سرمایه و امکانات کافی برخوردارند، نمیتوانند به تولید همزمان تعداد زیادی اثر بپردازند و از این رو، حجم تولیدات آنها نیز کاهش مییابد. عواقب این موضوع چیزی جز این نخواهد بود که کاربران به خرید اشتراک تمایل کمتری نشان دهند و این دور باطل کاهش درآمد و افت محصولات پلتفرمها شکل گیرد.
از سوی دیگر، این نگرانی وجود دارد که گران شدن هزینه تولید سریالها باعث ورود سرمایههای مشکوک به صنعت شود؛ بحرانی که یک بار در دهه ۹۰ تجربه شد و پیامدهای آن همچنان بر دوش صنعت نمایش در ایران سنگینی میکند. در آن زمان، آثاری چون «شهرزاد» پیشگام نخستین جهش در دستمزدها و افزایش هزینه تولید فیلم و سریالهای تلویزیونی شدند.
این مسائل نهتنها بر صنعت نمایش خانگی تأثیر گذاشته، بلکه سینمای ایران را نیز تحت تأثیر قرار داده است؛ زیرا در سینما و تلویزیون نیز دستمزدها به رغم بعضی نوسانات، همواره در هماهنگی با دستمزدهای نمایش خانگی افزایش مییابد.
پنج پیامدی که در این یادداشت به آن اشاره شد، نیاز صنعت تازهتأسیس و در حال توسعه نمایش خانگی به نظارت و تدبیر را به شکلی روشنتر نمایان میسازد و در این راستا، نقش مدیریت پلتفرمها از هر جنبهای دیگر برجستهتر است. این صنعت در حال حاضر و در دوره رکود نسبی، از سرمایه اجتماعی قابل توجهی که در طی نزدیک به ۱۵ سال به وجود آمده، بهره میبرد و اگر قرار است به دوران موفقیتهای گذشته برگردد، باید در تصمیمات منجر به این وضعیت تجدید نظر شود.
