طبق گزارش خبرگزاری خبرانلاین، روزنامه شرق در مطلبی به بررسی وضعیت استان گیلان پرداخته است:
محیط زیست گیلان در شرایط نگران کننده ای به سر می برد. رسوبات فاضلاب شهری، کشاورزی و صنعتی که به مدت 50 سال انباشته شده، به شدت تالاب انزلی را تهدید می کند و عمق این تالاب از 10 متر در سال های قبل از انقلاب به کمتر از 50 سانتی متر کاهش یافته است و در برخی نواحی عمق آن به کلی از بین رفته است. علاوه بر این، شیرابه های حاصل از فاضلاب دو رودخانه اصلی منطقه، یعنی گوهررود و زرجوب، در حال نزدیک شدن به وضعیت مرگ کامل هستند و گیلانی ها در هر وزش نسیم، با موجی از ویروس ها، میکروب ها و ذرات سنگین ناشی از فاضلاب های انسانی، صنعتی و کشاورزی مواجه می شوند.
هادی حق شناس، استاندار گیلان، در نشست خبری خود به این نکات مهم اشاره می کند و توضیح می دهد که برای جلوگیری از تشدید وضعیت، نیازمند رقمی حدود 20 هزار میلیارد تومان هستیم تا تصفیه خانه های ضروری در شهرها ساخته شود، اما در حال حاضر دولت توان مالی لازم را ندارد و این بودجه در اختیار استان نمی باشد.
خطر مرگ تالاب انزلی
شهر رشت از دیرباز بین دو رودخانه گوهررود و زرجوب شکل گرفته است. این دو رودخانه بیش از 200 میلیون مترمکعب آب جاری داشتند و با طبیعتی سرشار، زندگی را به ماهیگیران، کشاورزان و دامداران ارزانی می داشتند. اما اکنون بهشت خوش آب و هوای رشت به سمت ویرانی می رود و گوهررود و زرجوب پر از لجن و فاضلاب هستند. فاضلاب شهری به سمت رودخانه پیر بازار می رود و از آنجا به تالاب انزلی وارد می شود.
پساب و فاضلاب انسانی از رشت، خمام، صومعه سرا، ماسال و 700 روستا به دو رودخانه زرجوب و گوهررود سرازیر می شود. به طور کلی، پساب انسانی مرتبط با حدود یک میلیون نفر وارد تالاب انزلی می شود. نکته این است که پساب 230 هزار هکتار شالیزار و مزارع، و همچنین پساب آغشته به مواد شیمیایی از شهرک صنعتی گیلان نیز به تالاب می ریزد. اگرچه بخش عمده ای از پساب های انسانی و کشاورزی از شهرهای رشت، انزلی، صومعه سرا، ماسال، فومن و ۷۰۰ روستا به تالاب وارد می شود، اما پساب صنعتی تأثیر تخریبی بیشتری نسبت به حجمی که پساب های خانگی به تالاب می ریزد، دارد. از طرفی تالاب به دلیل عدم لایروبی، با انباشت رسوبات، در آستانه مرگ قرار دارد. تالاب انزلی 200 هزار مترمربع وسعت دارد و به گفته حق شناس، در طول 50 سال گذشته هیچ گونه لایروبی انجام نشده است. انباشت فاضلاب شهری، صنعتی و کشاورزی در این تالاب وضعیتی نگران کننده ایجاد کرده است. حق شناس خاطرنشان ساخت که در گذشته عمق تالاب انزلی بیش از ۱۰ متر بوده و در حدود دو دهه پیش به پنج متر کاهش یافته و اکنون این عمق به نیم متر رسیده است. در برخی نقاط حتی عمق تالاب به کلی از بین رفته است. انباشت فاضلاب خانگی، صنعتی و کشاورزی به گونه ای بوده که حرکت قایق ها در تالاب ناممکن شده است.
استاندار گیلان در نشست خبری خود تأکید کرد که در هفته های اخیر نزدیک به سه میلیارد مترمکعب آب از طریق بارش ها به گیلان منتقل شده است. این حجم آب تقریباً سه برابر نیاز سالانه آب شرب مردم تهران است، اما تالاب انزلی به دلیل عدم قدرت ذخیره سازی، پر شده و این آب به صورت سیلاب های مخرب بروز پیدا می کند. انباشت فاضلاب به مدت 50 سال در تالاب به سلامت مردم منطقه آسیب زده است. حق شناس تصریح کرد که تنها یک نسیم می تواند گرد و غبار آلودگی و انواع میکروب ها را به ریه های مردم برساند و زمینه ساز شیوع بیماری ها شود و هزینه های درمان را افزایش دهد، در حالی که نسبت به میانگین کشوری، سرانه تخت بیمارستان در گیلان پایین تر است. به گفته حق شناس، میانگین سرانه تخت بیمارستان در کشور برای هر هزار نفر 1.8 تخت است، ولی این عدد در گیلان فقط 1.4 تخت می باشد. همچنین، بر اساس اعلام مرکز تحقیقات شیلات، از ۷۰ گونه آبزی موجود در تالاب انزلی، هم اکنون نیمی از این گونه ها در معرض خطر انقراض قرار دارند.
لایروبی تالاب انزلی اما به سادگی ممکن نخواهد بود. هادی حق شناس اذعان می کند که در عمق پنج متری تالاب با وسعت 200 هزار مترمربع، حدود یک میلیارد مترمکعب پساب جمع شده است و حتی اگر تمام تجهیزات لایروبی کشور در استان گیلان به کار گرفته شوند، فقط 30 میلیون مترمکعب از این پساب قابل لایروبی خواهد بود، و به این ترتیب وضعیت لایروبی تالاب انزلی به وضعیت بسیار بحرانی رسیده است. حق شناس تأکید می کند که برای جلوگیری از وخامت بیشتر اوضاع تالاب، احداث تصفیه خانه های فاضلاب در رشت، صومعه سرا و انزلی ضروری است و برای این اقدام به 300 میلیون دلار (معادل 20 هزار میلیارد تومان) اعتبار نیاز است.
استاندار گیلان خاطرنشان ساخت که کاهش عمق چاه های آب در این استان سبب می شود آب آشامیدنی بیشتر در معرض آلاینده ها قرار گیرد و آب گیلان به راحتی آلوده می شود؛ در حالی که میانگین اجرای طرح های آب و فاضلاب و تصفیه در ایران ۶۶ درصد و در گیلان تنها ۲۶ درصد است که رقم کمی به شمار می آید.
حق شناس با اشاره به این که محیط زیست گیلان به حالت خطرناکی رسیده، در خصوص ایجاد تصفیه خانه فاضلاب در شهر صنعتی رشت گفت: فاضلاب این شهر به لحاظ حجم بالغ بر ۱۵ هزار متر مکعب است اما از نظر تأثیرگذاری، یک سوم آلودگی تالاب انزلی را به خود اختصاص می دهد زیرا این پساب سمی و صنعتی است. برای ایجاد تصفیه خانه، شهر صنعتی رشت نیاز به حداکثر یک هزار میلیارد تومان اعتبار دارد. این در حالی است که این شهر صنعتی جزء هشت شهر صنعتی در کشور به شمار می رود و مستقل از شرکت شهرک های صنعتی و به صورت هیئت مدیره انتفاعی اداره می شود. آن ها آمادگی دارند که وام دریافت کنند و تصفیه خانه را احداث کنند، اما برای این کار به اصلاح قانونی در اساسنامه این شهرک صنعتی نیاز دارند که مستلزم تسریع در همکاری سازمان خصوصی سازی برای صدور مجوز افزایش میزان سرمایه در اسناد ثبت شرکت این مجموعه به منظور تسهیل در مراحل دریافت وام برای آغاز عملیات ساخت تصفیه خانه توسط پیمانکار مربوطه است. حق شناس افزود که لایروبی تالاب، راهکار مناسبی نیست و نیاز به توقف ورود پساب به تالاب و برنامه ریزی کارشناسی شده وجود دارد.
2727