نکات کلیدی درباره دیپلمات سوئدی که جایگزین انریکه مورا گردید؛ حامی جدی مذاکرات دیپلماتیک

بر اساس گزارشی از گروه سیاست خارجی ایرنا، کایا کالاس، که به عنوان نماینده عالی اتحادیه در امور خارجی و سیاست امنیتی شناخته می شود و همچنین نایب رئیس کمیسیون اروپا (HRVP) است، در تاریخ پنجشنبه (۴ بهمن ۱۴۰۳) نماینده سوئدی، اولاف اسکوگ را به طور رسمی به سمت معاون دبیرکل در امور سیاسی سرویس اقدام خارجی اروپا منصوب کرد تا نقش انریکه مورا را ایفا کند. این دیپلمات سوئدی در تاریخ اول مارس ۲۰۲۵ (۱۱ اسفند) کار خود را آغاز خواهد کرد. شایان ذکر است که اسکوگ از مارس ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ به عنوان نماینده دائم سوئد در سازمان ملل متحد مشغول به فعالیت بوده و نیز به عنوان رئیس شورای امنیت در ماه های ژانویه ۲۰۱۷ و ژوئیه ۲۰۱۸ کار کرده است. او همچنین سابقه سفارت در کشورهای کلمبیا، ونزوئلا، اکوادور و پاناما را دارد و به عنوان نماینده اتحادیه اروپا در اندونزی، برونئی و آسه آن مشغول به کار بوده است. او پیش از این، رئیس نمایندگی اتحادیه اروپا در سازمان ملل در نیویورک و همچنین اولین رئیس دائم کمیته سیاسی و امنیتی اتحادیه اروپا بود و در این سمت به هماهنگی سیاست خارجی و امنیتی مشترک اتحادیه می پرداخت. خانم جوهانا بریسمار اسکوگ، همسر وی نیز به عنوان دیپلمات در حال حاضر سفیر سوئد در برزیل است.

کارشناس حقوق بشر

به عنوان نماینده ویژه اتحادیه اروپا در امور حقوق بشر، اسکوگ گفت وگوهای مرتبط با حقوق بشر را با عربستان سعودی به انجام رسانده است. او در شهریور ماه به عربستان سفر کرده تا چهارمین دور این گفت وگوها را برگزار کند و از روند مذاکرات مرتبط با مجازات اعدام، آزادی بیان، حقوق کار و حقوق زنان اطلاعات ارائه داد. اسکوگ پیشتر به عنوان رئیس کمیسیون صلح سازمان ملل فعالیت داشته و در مذاکرات توافق صلح بین دولت کلمبیا و شورشیان فارک نقش بارزی ایفا کرده است.

در وزارت خارجه سوئد، اسکوگ در سمت های گوناگونی از جمله مدیرکل امور سیاسی و نماینده این کشور در اتحادیه اروپا به فعالیت پرداخته است. وی به عنوان مشاور سیاسی هانس بلیکس، مدیرکل پیشین آژانس بین المللی انرژی اتمی، در زمینه مسائل هسته ای نیز دانش قابل توجهی دارد. با توجه به از سرگیری مذاکرات ایران و اتحادیه اروپا که سومین دور آن در تاریخ های ۱۳ و ۱۴ ژانویه (۲۴ و ۲۵ دی ماه) برگزار شد و انریکه مورا، معاون فعلی نماینده عالی، مسئولیت نمایندگی را بر عهده داشت، اولاف اسکوگ از ماه مارس به عنوان مسئول گفت وگوها و مذاکرات این اتحادیه با جمهوری اسلامی ایران تعیین شده است.

این دیپلمات سوئدی که در حال حاضر به عنوان نماینده ویژه اتحادیه اروپا در امور حقوق بشر مشغول به کار است، در پی تحولات سال ۱۴۰۱ در ایران، با تکرار ادعاهای مطرح شده از سوی چهره های سیاسی غرب، تاکید کرد: «صداهایی که به دنبال حقوق بشر، کرامت و برابری در ایران هستند، می بایست شنیده شوند و از آنها حراست گردد.» او به عنوان فردی فعال در حوزه حقوق بشر شناخته می شود.

حامی احیای برجام

در حین مذاکراتی که علی باقری، مذاکره کننده جمهوری اسلامی ایران، با انریکه مورا در ژوئن ۲۰۲۳ (خرداد ۱۴۰۲) در دوحه داشت، اولاف اسکوگ که آن زمان به عنوان سفیر اتحادیه اروپا در سازمان ملل فعالیت می کرد، به شورای امنیت اعلام کرد که «از منظر هماهنگ کننده، اتحادیه اروپا بر این باور است که توافق مطلوبی پس از بیش از یک سال مذاکرات چندجانبه وجود دارد و دیگر فرصتی برای تغییرات عمده وجود ندارد». او بر این نکته تاکید کرد که: «این یک توافق دوجانبه میان ایران و آمریکا نیست. تمامی طرف های برجام و ایالات متحده باید های دردسرسازی اتخاذ می کردند تا به توازنی که اکنون در متن وجود دارد، دست یابند». اسکوگ ابراز نگرانی کرد که مذاکرات ممکن است نهایتاً به بن بست برسد. او افزود: «پیام من این است که باید از این فرصت بهره برداری کرد و با توجه به متنی که روی میز است، توافق را به نتیجه رساند. زمان آن رسیده که بر آخرین مسائل باقی مانده فائق آییم و به انعقاد توافق و بازگشت کامل به برجام بپردازیم».

اسکوگ در سخنرانی خود در تاریخ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۳ (۲۷ آذر ۱۴۰۲) در شورای امنیت سازمان ملل، بر لزوم احیای دیپلماسی هسته ای تاکید نمود و اظهار داشت که این امر برای استقرار ثبات در خاورمیانه ضروری است. او همچنین با ابراز نگرانی از گسترش زیرساخت های غنی سازی هسته ای توسط ایران، اشاره نمود: «این در حالی است که روابط ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) در حال بدتر شدن است» و گفت که کاهش تنش در حوزه هسته ای به احیای اعتماد کمک خواهد کرد. او همچنین به ادعای همکاری نظامی ایران و روسیه در جنگ علیه اوکراین اشاره نمود و بیان کرد: «اتحادیه اروپا در صورت لزوم پاسخگو خواهد بود».

او در این نشست به عنوان نماینده عالی برای امور خارجی و امنیتی اتحادیه اروپا مطرح شد و تاکید کرد: «بر اساس برنامه جامع اقدام مشترک، برنامه هسته ای ایران، همانطور که آژانس بین المللی انرژی اتمی مستند کرده است، به طور جدی از تعهدات خود منحرف شده است. ایران نه تنها زیرساخت های غنی سازی هسته ای خود را گسترش داده بلکه ذخایر اورانیوم غنی شده را تا ۶۰ درصد افزایش داده است. همزمان، روابط ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز رو به وخامت است. این کشور همچنین پس از خروج ایالات متحده از برجام و ازسرگیری تحریم های یکجانبه، با پیامدهای اقتصادی متعددی روبرو شده است. ایالات متحده نیز اقدام به وضع تحریم های بیشتری در ارتباط با برنامه هسته ای ایران کرده است. اتحادیه اروپا نیز تمامی تحریم های اقتصادی و مالی مربوط به هسته ای را از تاریخ اجرای این طرح لغو نموده و این جریان کماکان ادامه دارد.

اولاف اسکوگ، «دوست سال» ۲۰۱۹ سازمان ملل. این جایزه در سمینار سالانه سازمان ملل در کنسرت هال استکهلم اهدا شد. عکس: انجمن ملی سازمان ملل سوئد

متخصصی در مذاکرات چندجانبه

اولاف اسکوگ به سبب قرارگیری در موقعیت های دیپلماتیک مختلف در وزارت خارجه سوئد و دیگر سازمان های بین المللی، دارای تجربه ای چشمگیر در زمینه مذاکرات چندجانبه است. در طول فعالیت خود در سازمان ملل، وی به عنوان یک دیپلمات مجرب در مسائل جهانی نظیر تغییرات اقلیمی، حقوق بشر و حفظ صلح نقشی اساسی ایفا کرده است.

در سال های اخیر، اسکوگ به عنوان نماینده دائم سوئد در سازمان ملل، در اظهارات خود غالباً به موضوعات مربوط به حقوق بشر، امنیت منطقه ای و تحولات هسته ای پرداخته است. توجه به این نکته، سوئد به عنوان یکی از کشورهایی که در دیپلماسی بین المللی فعال است، همواره تلاش نموده رویکردی تعاملی و مبتنی بر دیپلماسی در مسائل مرتبط با ایران اتخاذ کند. در این راستا، سوئد و شخص اولاف اسکوگ علی الخصوص از برجام حمایت کرده و آن را ابزاری حیاتی برای جلوگیری از گسترش سلاح های هسته ای در منطقه و سطح جهان قلمداد کرده اند. نیاز به ذکر است که جمهوری اسلامی ایران همواره هرگونه کوشش برای دست یابی به سلاح هسته ای را رد کرده است.

پس از خارج شدن ایالات متحده از برجام در سال ۲۰۱۸ تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ، سوئد به عنوان یکی از طرف های باقی مانده به حمایت از این توافق پرداخت و همواره بر اهمیت حفظ آن تاکید داشته است. اولاف اسکوگ در سخنرانی هایش در سازمان ملل و دیگر نهادها بارها به ضرورت توافق هسته ای برای امنیت جهانی اشاره کرده است.

حامی گفت وگو با ایران در خصوص تحولات منطقه غرب آسیا

اولاف اسکوگ در شرایطی به عنوان جایگزین انریکه مورا فعالیت خود را آغاز خواهد کرد که منطقه غرب آسیا با چالش های بسیاری روبرو است و تنها راه احیای ثبات در این منطقه استفاده از ظرفیت تمامی کشورهای تأثیرگذار آن می باشد. او در سال های اخیر به نمایندگی از کشورش در مجامع بین المللی در خصوص اهمیت کاهش تنش ها در خاورمیانه تأکید نموده است. به جرأت می توان گفت که سوریه و یمن دو موضوع منطقه ای بوده اند که او در خصوص نقش ایران در این پرونده ها اظهارنظرهای فراوانی داشته و از تهران خواسته که به آنچه او حمایت نظامی از انصارالله یمن برمی شمارد، پایان دهد. سوئد در هر دو پرونده به دنبال یافتن راه حل های سیاسی برای خاتمه بحران بوده است.

اسکوگ به طور مداوم بر این اصل تاکید داشته که برای حل بحران ها و کاهش تنش ها با ایران، دیپلماسی و گفت وگو الزامی است. او در بسیاری از سخنرانی های خود از طرفین مختلف درگیر دعوت به اتخاذ رویکردهای دیپلماتیک به جای اقدامات نظامی نموده و بر اهمیت در پیش گرفتن راه حل های سازنده صلح آمیز تاکید کرده است.

کایا کالاس، نماینده عالی اتحادیه در امور خارجی و سیاست امنیتی که در ماه های پایانی سال ۲۰۲۴ جانشین جوزپ بورل شد، در طی این مدت مواضع تندی در قبال جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کرده است. در آخرین اظهاراتش پس از سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، اظهار داشت که ایران و روسیه نباید نقشی در آینده این کشور ایفا کنند. او در اولین حضور خود در پارلمان اروپا پس از به این سمت وعده داد که «رویکرد جدیدی» را نسبت به ایران در پیش خواهد گرفت. با این حال، به نظر می رسد معاون جدید وی، رویکردی مثبت تر در قبال تهران داشته و خواستار احیای توافق هسته ای است. اظهارات او در روزهای آتی بهتر نشان دهنده مواضع وی در این خصوص خواهد بود.