به گزارش‌های رسیده، نشست بررسی و نقد فیلم سینمایی «مقیمان ناکجا» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی شهاب حسینی شب گذشته (دوشنبه سوم مهرماه) با حضور شهاب حسینی، خالق این اثر و منوچهر اکبرلو، منتقد و پژوهشگر سینما و تئاتر در پردیس چارسو برگزار گردید.
در آغاز این نشست، شهاب حسینی ضمن ابراز سپاس از همکاری‌های گروه هنر و تجربه در اکران این فیلم بیان کرد: برخی آثار، حسی شبیه به بوی خاک باران خورده را در فرد ایجاد می‌کنند و احساس آشنایی را منتقل می‌سازند. من این حس را به آثار آقای اشمیت می‌شناسم و بر این باورم که دغدغه‌های وی جنبه یادآوری دارد. برای نخستین بار که نمایشنامه «مهمانسرای دو دنیا» را مطالعه کردم، تأثیر عمیقی بر من گذاشت و اشتیاقی در من برای به تصویر کشیدن آن ایجاد کرد.
او افزود: من همواره به فکر مرگ هستم و ادامه داد: در سال ۱۳۹۳ دچار مشکل قلبی شدم که موجب شد بیشتر به دنیای دیگر بیاندیشم. از آن زمان مطالعات من درباره این موضوع جدی‌تر گردید.
حسینی ادامه داد: من به نسلی تعلق دارم که دسترسی به فیلم با دشواری‌هایی همراه بود؛ به این دلیل تماشای هر فیلم برای نسل ما از اهمیت ویژه‌ای برخودار بود و تلاش می‌شد تا به محتوای فیلم توجه بیشتری کنیم.
او با اشاره به علاقه عمیقش به آثار اشمیت گفت: آشنایی من با متن‌های ایشان از نمایشنامه بسیار جذاب ملاقات‌کننده آغاز شد. این نمایشنامه را در دهه ۸۰ در فرهنگسرای نیاوران به نمایش گذاشتیم. اریک امانوئل اشمیت به نگارش ادبیاتی مشهور است که اساساً فلسفی است. او به‌عنوان نویسنده اظهار می‌دارد هدفش ارائه و بررسی ایده‌های فلسفی به گونه‌ایست که فهم آنها آسان باشد و این ویژگی را می‌توان به وضوح در نمایشنامه ملاقات‌کننده مشاهده کرد.
وی ادامه داد: موضوعات اصلی در این نمایشنامه شامل مسائل حیاتی مانند وضعیت و نقص انسان، اعتقاد به خدا و … است. آثار اشمیت هیچگاه افراد را به تغییر اندیشه وادار نمی‌کنند و او معمولاً از این موقعیت‌ها بهره می‌گیرد تا پیام‌های مهمتری را منتقل کند.
به اعتقاد اشمیت، زندگی به عنوان یک موهبت محسوب می‌شود که باید در خلال آن، اقدام به انجام یک کار مهم و ماندگار کرد.
شهاب حسینی با اشاره به فیلم «مقیمان ناکجا» گفت: من به تغییر متن دیگر نویسندگان اعتقادی ندارم و اطمینان دارم که نویسنده بارها و بارها متن را مورد بررسی قرار می‌دهد؛ بنابراین هیچ‌گونه دست‌کاری روی آثار نمی‌کنم و تنها سعی کردم نام‌ها و متن را با فرهنگ ایرانی سازگار کنم.
او افزود: شرایط ساخت هر اثر به موقعیت‌های مربوط به آن بستگی دارد. از نظر زمانی، فیلمبرداری «مقیمان ناکجا» همزمان با اجرای نمایشنامه اعتراف با بازی علی نصیریان بود. این تئاتر هر شب از ساعت ۲۱ آغاز و تا ۲۳:۳۰ ادامه داشت؛ به همین دلیل فیلمبرداری «مقیمان ناکجا» از نیمه شب شروع و تا ساعت ۸ صبح پیگیری می‌شد. در مجموع حدود ۲۷ جلسه فیلمبرداری انجام شد و شرایط تنها در این زمان مهیا بود.
او ادامه داد: در سال ۹۶، هزینه تولید یک فیلم بلند در حدود ۳ تا ۵ میلیارد تومان تخمین زده می‌شد، در حالی که فیلم «مقیمان ناکجا» با هزینه‌ای بالغ بر ۷۰۰ میلیون تومان ساخته شده است.
حسینی ضمن تشکر از عوامل فیلم «مقیمان ناکجا» درباره طراحی صحنه و استفاده از آینه در آن افزود: در ابتدا یک صحنه طراحی شد، اما تصمیم گرفتیم که این صحنه نمی‌تواند مخاطب را به مدت طولانی در خود نگه دارد؛ بنابراین به فکر ایده آینه افتادیم.
او همچنین به نمایشنامه‌ها و داستان‌هایی که در فرهنگ ایرانی وجود دارد اشاره کرد و گفت: بسیاری از این نمایشنامه‌ها توانایی تبدیل شدن به فیلم‌های سینمایی را دارند و در زمانی که ما به دنبال سوژه‌های ناب برای فیلمسازی هستیم، این نمایشنامه‌ها یکی از بهترین منابع برای اقتباس و تولید آثار هستند. شخصاً بسیار تمایل دارم از آثار نویسندگانی همانند عباس نعلبندیان و غلامحسین ساعدی، فیلم سینمایی بسازم.
منوچهر اکبرلو، پژوهشگر سینما و تئاتر نیز در مورد فیلم «مقیمان ناکجا» و مضامین مطرح شده در آن گفت: افرادی که به اغما رفته و به زندگی بازگشته‌اند یا فضانوردانی که به آگاهی و درک جدیدی دست پیدا می‌کنند، دنیای را از زاویه‌ای دیگر می‌بینند و این نکته در مستندات قابل مشاهده است.
او معتقد است: هر چه وابستگی افراد به دنیا بیشتر شود، آگاهی و درک انسان‌ها کمتر شده و انکار آنها نسبت به مرگ افزایش می‌یابد و نمونه‌ای از این وضعیت را می‌توان در یکی از شخصیت‌های فیلم «مقیمان ناکجا» دید.
همچنین با اشاره به اثر اشمیت، گفت: فیلم «مقیمان ناکجا» با اثر اشمیت دو تفاوت اساسی دارد. در این فیلم، شهاب حسینی ۵ مرحله از مواجهه انسان‌ها با مرگ را به تصویر کشیده است، در حالی که در نمایشنامه مهمانسرای دو دنیا این موضوع وجود ندارد.
او با تصریح اینکه «مقیمان ناکجا» در کارنامه کارگردانی شهاب حسینی یک اثر قابل قبول است، افزود: این فیلم با وجود زمان طولانی‌اش، به خوبی مخاطب را جذب خود می‌کند. اما به‌عنوان یک تماشاگر انتظار داشتم که شهاب حسینی در نسخه سینمایی که بر اساس نمایشنامه مهمانسرای دو دنیا ساخته، از فضای محدوده و یک لوکیشن ثابت خارج شده و گذشته شخصیت‌های داستان را به تصویر بکشد.
علی زادمهر اجرای این نشست را بر عهده داشت و در پایان این نشست، شهاب حسینی و منوچهر اکبرلو به سوالات حاضرین پاسخ دادند.