براساس گزارش خبرآنلاین، روزهای پاییز سال گذشته و اوایل فصل زمستان که همراه با بارش‌های کم و خالی شدن مخازن سدها بود، زنگ خطر کمبود آب در تمامی استان‌ها به صدا درآمد. در این دوران، مردم با نگرانی اخبار کاهش آب موجود در مخازن سدها را دنبال می‌کردند و امیدوار بودند که بارش برف و باران بتواند این کمبود را جبران کند. بهمن و اسفند ماه بارش‌های برف باعث کاهش نگرانی‌ها شد، اما به دلیل مصرف بی‌رویه، افت میزان آب در مخازن سدها همچنان ادامه یافت.
، در اسفند ماه سال گذشته، سخنگوی صنعت آب کشور از کاهش آب مخازن سدها خبر داد و اظهار داشت: «بااینکه در نقاط مختلف کشور بارش‌هایی به صورت برف و باران را تجربه کردیم، اما کم آبی‌های پاییز مانع از تامین نیازهای سدها شد. بارش‌های اخیر نباید موجب این تصور شود که نیاز آبی کشور برطرف گردیده و همچنان به مدیریت مصرف آب در سراسر کشور نیاز داریم.»
خنکای بارش‌ها در اردیبهشت
بارش‌های خوب در هفته آخر فروردین و ماه اردیبهشت نتایج مثبتی برای شرایط آب سدهای کشور به ارمغان آورد. این بارش‌ها به ویژه در استان‌های جنوبی، جنوب شرقی و غربی موجب بروز سیلاب‌هایی شد که منجر به تخریب برخی خانه‌ها و دام‌ها و آب‌گرفتگی در شهرهای مختلف گردید. با این حال، این بارش‌ها همچنین سبب پرشدن سدها، به‌ویژه در ۱۰ استان و سرریز شدن چهار سد در استان سیستان و بلوچستان و سد بزرگ دز در استان خوزستان شد.
بر اساس آمارهای ارائه‌شده توسط شبکه باران‌سنجی وزارت نیرو، بارندگی کشور نسبت به میانگین درازمدت یک درصد کاهش و نسبت به سال گذشته ۱۷ درصد افزایش نشان می‌دهد. طبق آخرین گزارش‌های شرکت مدیریت منابع آب ایران، ورودی مخازن سدهای کشور از آغاز سال آبی تا (۱۶ اردیبهشت) ۲۸.۶۹ میلیارد مترمکعب ثبت شده که نسبت به ۳۰.۳۲ میلیارد مترمکعب در سال گذشته، افت ۵ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین خروجی سدها در سال جاری ۱۷.۹۸ میلیارد مترمکعب و در سال گذشته ۱۷.۴۴ میلیارد مترمکعب بوده که این رشد ۳ درصدی را تأئید می‌کند.
عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور، روز دوشنبه درباره بارش‌های بهاری خوب و وضعیت موجود در مخزن سدها اعلام کرد که ۱۰ استان از تنش آبی خارج شده‌اند. وی همچنین افزود که علیرغم این پیشرفت، ۱۱ استان هنوز با مشکل کم آبی مواجه هستند و ذخایر آب آنها نسبت به سال قبل کاهشی بوده است. او گفت: «میزان آب موجود در مخازن به بیش از ۳۲ میلیارد متر مکعب رسیده است که به معنای ۶۵ درصد پرشدگی سدهاست و این یعنی ۳۵ درصد سدها هنوز خالی هستند. با این حال، میزان آب کنونی نسبت به سال گذشته ۴۰۰ میلیون مترمکعب بیشتر شده است.»
بزرگ‌زاده به ۱۰ استانی که بارش‌های فروردین و اردیبهشت آنها را از تنش آبی بهبود بخشیده اشاره کرد و اضافه کرد: «استان‌های خوزستان، سیستان و بلوچستان، یزد، ایلام، گلستان، همدان، آذربایجان غربی، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد و لرستان بارش‌های خوبی نسبت به میانگین بلند مدت داشته‌اند، که این میزان بین ۱۰ تا ۶۹ درصد متغیر است. این استان‌ها در سال جاری از تنش آبی رهایی یافته‌اند.»
برای استان سیستان و بلوچستان، می‌توان گفت که بهترین خبر ممکن به وقوع پیوسته است؛ استانی که در اواخر سال گذشته و دچار سیلاب‌هایی در اردیبهشت سال جاری گردید و خسارت‌های بسیاری به بار آورد. با این حال، از سوی دیگر، پرآب شدن سدهای این استان شرایط تأمین آب شرب برای چهار سال آتی را فراهم کرده است. سخنگوی صنعت آب به این موضوع اشاره کرد و گفت: «با منابع آب ذخیره شده از بارش‌ها، کمبود آب در شبکه‌های آب رسانی شامل ذخیره آب شرب و کشاورزی در این استان برای چهار سال آینده به طور کامل رفع خواهد شد. همچنین طبق برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته، تأمین آب شرب ۱۹۰۰ روستا در سیستان در این دولت تحقق خواهد یافت.»
بزرگ زاده به وضعیت سدهای خوزستان و آذربایجان غربی نیز پرداخت و گفت: «در سدهای زنجیره کارون، دز، کرخه، مارون، جره و سد کوچری وضعیت بسیار خوبی نسبت به قبل داریم و این خبر خوشحال‌کننده‌ای است. سد دز با ۹۹ درصد پرشدگی به وضعیت مطلوبی دست یافته است. در آذربایجان شرقی، سد ارس نیز نسبت به سال گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرده و ۱۰۰ درصد مخزن آن پر شده که نشان‌دهنده ۳۲ درصد افزایش است. سدهای خدا آفرین و ستارخان نیز ۳۱ درصد مخزن‌شان پر شده و میزان آب موجود در آنها نسبت به سال گذشته دو برابر رشد داشته است.
سخنگوی صنعت آب وضعیت برخی سدهای کشور را نیز مطلوب گزارش کرد و افزود که سد بیجار در استان گیلان با افزایش ۲۶ درصدی نسبت به سال گذشته در شرایط بهتری قرار دارد و این به نفع ساکنان این استان خواهد بود. سد اکباتان در همدان نسبت به سال قبل ۸۲ درصد آب بیشتری دارد و سد قشلاق با رشد ۳۱ درصدی نسبت به سال گذشته، به ۱۰۰ درصد ظرفیت خود رسیده است. استان‌های کردستان، آذربایجان شرقی، اصفهان، مازندران، کرمان و مرکزی در وضعیت نرمالی قرار دارند، در حالی که استان‌های هرمزگان، قم و اردبیل کمی زیر نرمال هستند. اما استان‌های خراسان شمالی، البرز، گیلان، چهارمحال و بختیاری، فارس، بوشهر، زنجان، سمنان، خراسان رضوی، تهران و قزوین دچار مشکلاتی در زمینه بارش هستند و میزان بارش در این استان‌ها ۱۰ تا ۲۸ درصد کمتر از نرمال گزارش شده است.
وضعیت مطلوب سدهای دریاچه ارومیه
یکی از موفقیت‌های بزرگ اواخر سال گذشته احیای دوباره دریاچه ارومیه می‌باشد. این احیا با برنامه‌ریزی یک کارگروه ویژه تحت نظر استاندار آذربایجان غربی و رهاسازی به‌موقع آب ۱۳ سد مربوط به دریاچه ارومیه و همچنین بارش‌های خوب بهاری در استان‌های آذربایجان غربی، شرقی و کردستان انجام شد و باعث گردید تراز دریاچه ارومیه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۰ سانتی متر افزایش یابد و به یک هزار و ۲۷۰ متر و ۶۰ سانتی‌متر برسد. محمدصادق معتمدیان، استاندار آذربایجان غربی و دبیر کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه، وسعت فعلی دریاچه ارومیه را ۲ هزار کیلومتر مربع اعلام کرد و افزود: وسعت دریاچه ارومیه در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۵۶۰ کیلومتر مربع افزایش یافته و حجم آب آن نیز با ۶۰۰ میلیون مترمکعب افزایش نسبت به سال قبل به دو و نیم میلیارد مترمکعب رسیده است.
سخنگوی صنعت آب همچنین از وضعیت سدهای حوزه دریاچه ارومیه و بارش‌های مناسب در استان‌های غربی خبر داد و عنوان کرد: «وضعیت ۱۳ سد دریاچه ارومیه نسبت به سال گذشته ۶ درصد بهبود یافته و میزان پرشدگی مخازن این سدها ۷۷ درصد است. در حال حاضر آب موجود در این ۱۳ سد به یک میلیارد و ۲۶۳ میلیون متر مکعب رسید.»
افت ۵ درصدی حجم آب سدهای تهران
با وجود اینکه بارش‌های خوبی در استان تهران صورت گرفته است، اما وضعیت سدهای پنج‌گانه این استان هنوز مطلوب نیست و میزان پرشدگی این سدها ۲۶ درصد است که نسبت به بهار سال گذشته ۵ درصد کاهش نشان می‌دهد. مبلغ بارش‌های تهران از ابتدای سال آبی جاری تا ۱۶ اردیبهشت به ۱۸۲.۳ میلیمتر رسید که حاکی از کاهش ۲۴ درصدی نسبت به میانگین بلندمدت با بارش ۲۴۰.۵ میلیمتری است. به همین شکل، مجموع آب مخازن پنج سد یادشده که شامل سدهای لار، لتیان، ماملو، امیرکبیر و طالقان می‌شود به ۱۸۷ میلیون مترمکعب رسیده است و این نشان‌دهنده این است که شهروندان تهرانی باید حداقل ۱۵ درصد در مدیریت مصرف آب صرفه‌جویی کنند تا تابستان با مشکل کم آبی مواجه نشوند.
برای تابستان گرم آماده شویم
آخرین نقشه‌های پیش‌بینی بارش و دمای هوا در کشور نشان‌دهنده تابستانی گرم در نیمه اول تیرماه هستند. پژوهشکده اقلیم‌شناسی و تغییر اقلیم پژوهشگاه هواشناسی با توجه به جدیدترین نقشه‌های پیش‌بینی، اعلام کرده از نیمه خرداد تا نیمه تیرماه، میانگین دما در شمال غرب کشور و استان‌های زاگرس و همچنین دامنه جنوبی البرز غربی و بخش‌های کوچکی از شرق کشور یک تا دو درجه بیشتر از حد نرمال، برآورد می‌شود. همچنین در بخش‌هایی از زاگرس شمالی، دما ممکن است بیشتر از دو درجه باشد و در دیگر مناطق، دما نیم تا یک درجه بالاتر از نرمال خواهد بود.
تحقیقات نشان می‌دهد که هر یک درجه افزایش دما، موجب ۳ درصد افزایش در مصرف آب آشامیدنی می‌شود. همچنین، بارش‌های متوسط جهانی حدود ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلیمتر و در قاره آسیا ۶۰۰ تا ۶۵۰ میلیمتر است، اما در ایران این عدد حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیمتر برآورد می‌شود. در حال حاضر، ۹۹.۹ درصد جمعیت شهری و ۸۷ درصد جمعیت روستایی کشور به آب شرب دسترسی دارند، با این حال ۱۶ درصد هدررفت آب داریم. اکنون تقریباً ۲۷۵ شهر در وضعیت تنش آبی قرار دارند.