رئیس بخش هوشمندسازی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی اعلام کرد که پیادهسازی سیستمهای هوشمند آبیاری در مزارع و باغات کشور نه تنها به افزایش عملکرد محصولات کمک میکند، بلکه در مدیریت بحران کمآبی و تقویت امنیت غذایی نیز نقشی حیاتی دارد و به یاری حمایتهای دولتی در حال گسترش است.
محمدرضا مستوفی – رئیس بخش هوشمندسازی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی – ، در مورد جزئیات راهاندازی پروژههای هوشمندسازی آبیاری توضیح داد: یکی از بارزترین سامانههای مورد استفاده در این زمینه، سامانه تصمیمیار آبیاری (DSS) است که به همت یکی از شرکتهای مستقر در مرکز رشد این موسسه ایجاد شده و تاکنون در چهار استان برای هشت محصول مختلف، شامل پنج محصول باغی و سه محصول زراعی، به کار رفته است.
او ادامه داد: یافتههای این طرح نشانگر آن است که هوشمندسازی آبیاری علاوه بر افزایش عملکرد محصولات، موجب ارتقای بهرهوری آب در حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد شده و میانگین بهرهوری آب به ۴۱.۶ درصد رسیده است.
به گفته وی، پس از موفقیت مرحله نخست، این طرح با تأیید و حمایت معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، ابتدا در سطح هزار هکتار در ۱۱ استان به اجرا درآمد و سپس به ۲ هزار هکتار در ۲۶ استان توسعه یافت. در حال حاضر، بیش از ۳ هزار هکتار از اراضی کشور تحت پوشش این سیستمها قرار گرفتهاند.
مستوفی با تأکید بر تأثیر مستقیم هوشمندسازی آبیاری بر تقویت امنیت غذایی گفت: آب به عنوان مهمترین عامل تولید در کشور شناخته میشود و مدیریت هوشمند آن میتواند نقش مؤثری در مقابله با چالشهای کمآبی داشته باشد و به پایداری تولید کمک میکند. این فناوری منحصر به محصولات باغی نیست بلکه در محصولات زراعی نیز نتایج مطلوبی در افزایش عملکرد و حفظ سلامت مزارع ارائه میدهد.
رئیس بخش هوشمندسازی همچنین از آغاز پروژهای جدید در سازمان تات برای هوشمندسازی ایستگاههای تحقیقاتی خبر داد و اظهار داشت: در این طرح از قابلیتهای شرکتهای مختلف فعال در حوزه اینترنت اشیا و هوشمندسازی بهرهبرداری خواهد شد و هر دو نوع محصول باغی و زراعی در این برنامه گنجانده شدهاند.
او توضیح داد که هوشمندسازی آبیاری بر پایه معماری اینترنت اشیا تنظیم شده و با استفاده از دادههای حسگرهای خاک، اطلاعات ماهوارهای، اسکن زمینها و بانکهای اطلاعاتی دقیق، نیاز آبی محصولات را به صورت زمانبندیشده و با دقت محاسبه میکند. این سامانه اطلاعاتی را در پنج لایه شامل ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک و آب، سوابق کشت، نیاز آبی مراحل مختلف محصول و برنامهریزی نهایی آبیاری پردازش می کند.
مستوفی با تفکیک مفهوم اتوماسیون آبیاری از هوشمندسازی آبیاری یادآور شد: اتوماسیون به تنهایی مفهوم هوشمندسازی را شامل نمیشود و لازم است کشاورزان بهخوبی با جزئیات این دو مفهوم آشنا شوند. اما به طور کلی، اتوماسیون میتواند مقدمهای برای گذر به سمت هوشمندسازی کامل باشد.
رئیس بخش هوشمندسازی در ادامه به میزان استقبال کشاورزان اشاره کرد و گفت: زمانی که کشاورز تأثیرات مثبت همچون صرفهجویی در مصرف آب، کاهش استرس گیاهی و بهبود کیفیت و عملکرد محصول را مشاهده میکند، با بهکارگیری کامل سامانه همکاری میکند. او بهویژه در محصولات حساس مانند ذرت و علوفه بر این نکته تأکید کرده که این فناوری علاوه بر افزایش عملکرد، به بهبود مدیریت آب نیز کمک شایانی کرده است.
او با توجه به شرایط جاری کمآبی و خشکسالی در کشور تصریح کرد: در شرایطی که بسیاری از باغات با کمبود آب روبرو هستند و تأمین نیاز آبی کامل ممکن نیست، تنها راه موثر، بهرهمندی از اتوماسیون، سامانههای DSS و در نهایت هوشمندسازی آبیاری به شمار میآید. این اقدامات میتوانند از خشک شدن باغات و مزارع جلوگیری کرده و به حفظ بهرهوری آب و عملکرد محصولات کمک کنند.
مستوفی در پایان ابراز امیدواری کرد که با گسترش همکاریهای شرکتهای فعال در زمینه هوشمندسازی و حمایتهای دولتی، این فناوری در سرتاسر کشور رایج شده و در نهایت به بهبود امنیت غذایی و کاهش وابستگی در تولیدات اساسی منجر گردد.