چقدر هوش مصنوعی تهدیدی برای دنیای کسب و کار به شمار می‌آید؟

آیا هوش مصنوعی قادر به نابودی بازار کسب‌وکار است؟

طبق گزارش پارسینه و به نقل از اطلاعات، فناوری هوش مصنوعی همچون طوفانی در حال دگرگون‌سازی مفهوم شغل است و به نظر می‌رسد که در آینده‌ای نه چندان دور امکان جایگزینی شغل‌های انسانی را دارد؛ به عنوان مثال، آمازون که در زمینه هوش مصنوعی به عنوان یکی از پیشروان شناخته می‌شود، دارای ۲۷ فروشگاه زنجیره‌ای است که در آنها از ربات‌ها به عنوان صندوقدار استفاده می‌شود؛ این بدان معناست که حدود سه میلیون صندوقدار آمریکایی ممکن است نگران از دست دادن شغل خود باشند.

بسیاری از کارگران در نقاط گوناگون جهان از بابت جایگزینی شغل‌هایشان به وسیله فناوری نگران هستند. به ویژه، جوانان در پی فرصت‌های شغلی مرتبط با هوش مصنوعی احساس ناامیدی می‌کنند. بر اساس مشاهدات، بازاریابان دیجیتال بر این باورند که به واسطه ظهور هوش مصنوعی، نویسندگان محتوا ممکن است شغل خود را از دست بدهند. آمارها حاکی از آن است که با پیشرفت هوش مصنوعی، تغییرات عظیمی در بازار کار به وقوع خواهد پیوست.

هوش مصنوعی، چه تحولی در بازار کسب‌وکار ایجاد می‌کند و آیا باید نگران آینده شغلی خود باشیم؟

تحولات در عرصه کسب و کار

محمود آقاپور، مدیر اجرایی یک شرکت هوش مصنوعی، بر این باور است که ماموریت هوش مصنوعی، به وجود آوردن تغییرات بنیادین در جنبه‌های مختلف زندگی انسان‌هاست. این فناوری با تکیه بر علم کامپیوتر برای کاهش هزینه‌ها، افزایش کارایی و بهبود تجربیات زندگی به انسان‌ها کمک می‌کند و این تغییرات عمدتاً در عرصه اشتغال نمود خواهد یافت.

وی متذکر می‌شود که این تاثیرات هم فرصتی وصف‌ناپذیر و هم تهدیدی جدی محسوب می‌شود: به عنوان فرصت، شغل‌های جدیدی به وجود می‌آورد و معنا و مفهوم شغل‌ها را دچار دگرگونی می‌کند، و به عنوان تهدید، ممکن است منجر به اختلال یا تغییر در برخی مشاغل شود.

آقاپور یادآور می‌شود: «این پدیده پیش از آنکه هوش مصنوعی به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار گیرد، با ظهور کامپیوترهای شخصی نیز دیده شده بود؛ برای نمونه، پارچه نویسی و پلاکاردنویسی که پیش‌تر به دست هنرمندان خطاط انجام می‌شد، اکنون به کمک رایانه‌ها و دستگاه‌های دیجیتال به سادگی و در کمتر از چند ساعت انجام می‌شود.

امروزه بر اثر هوش مصنوعی، حوزه‌های گرافیک و عکاسی نیز دستخوش تغییر شده است. در حال حاضر، افراد به آسانی با تلفن‌های هوشمند خود می‌توانند طراحی‌های گرافیکی را ایجاد کرده و تصاویر خود را ویرایش کنند یا تصاویر چهره‌های خود را تغییر دهند. هوش مصنوعی همچنین می‌تواند برخی از جنبه‌های تکنیکی عکاسی همچون تنظیم نور و تعادل رنگ سفید را به طور خودکار کنترل کند. با این حال، باید منتظر دگرگونی‌های بیشتری در این دو عرصه باشیم.»

وی ادامه می‌دهد که هوش مصنوعی یکی از عوامل موثر بر توسعه صنعت حمل‌و‌نقل است و می‌گوید: «با ظهور خودروهای خودران و گسترش آنها، انتظار می‌رود که ظرف یک دهه یا پانزده سال آینده، شمار زیادی از رانندگان شغل خود را از دست بدهند و مهارت رانندگی نیاز به شکل‌گیری جدیدی خواهد داشت.

این خودروهای خودران توانایی بالایی در تشخیص محیط اطراف خود، تابلوهای راهنمایی، خودروها و عابران پیاده دارند و با به کارگیری فناوری‌های نوینی مانند حسگرها، دوربین‌ها و نقشه‌های دیجیتال می‌توانند ایمن و کارآمد به مقصد خود برسانند.

خودروهای خودران را می‌توان از پروژه‌های بزرگ در دنیای تکنولوژی و هوش مصنوعی دانست که با تکیه بر آنها امید می‌رود ترافیک و ایمنی خیابان‌ها و معابر شهری بهبود یابد و تصادفات به حداقل برسد. افزون بر این، تعداد کمی از کشورها هم اکنون استفاده از این نوع خودروها را آغاز کرده‌اند و به زودی تمامی کشورها ناچار به پیروی از این روند خواهند بود. این خودروها در آینده صنعت خودروسازی و حمل‌و‌نقل نقش کلیدی ایفا خواهند کرد.»

این کارشناس حوزه هوش مصنوعی تأکید می‌کند: «در ده سال آینده، اپراتورهای مراکز تماس و ثبت سفارش‌ها به طور تقریبی به طور کامل توسط ماشین‌ها جایگزین خواهند شد؛ همچنین به زودی دیگر نیازی به انسان برای تهیه بلیت قطار و هواپیما یا وقت‌گرفتن از پزشکان نخواهد بود. در زمینه پزشکی نیز، وظیفه تشخیص تصاویر رادیولوژی، ام‌.آر.آی و آزمایش‌ها به ماشین‌ها واگذار می‌شود، که امروزه هوش مصنوعی در این بخش قابلیت‌های خود را به خوبی نمایان کرده و حتی گاهی از متخصصین پزشک نیز فراتر عمل کرده است.»

این کارشناس که در زمینه افزایش توانمندی‌های هوش مصنوعی در بانکداری فعال است، در مورد تحول در صنعت بانکداری و پرداخت‌های الکترونیک به این واسطه می‌گوید: «ابزار اثرگذاری که به بانک‌ها امکان می‌دهد تا با افزایش بی‌وقفه تقاضاهای مشتریان خود همگام بمانند و انتظارات آنها را برآورده کنند، هوش مصنوعی است. بانک‌ها از کشف تقلب تا ارائه خدمات مشتری و اتوماسیون فرایندها و فراتر از این، به طور گسترده از این فناوری بهره‌برداری می‌کنند.»

وی در خصوص تغییرات در حوزه آموزشی می‌افزاید: «هم اکنون شاهد هستیم که هوش مصنوعی می‌تواند از طریق طرح سوالات، ارائۀ تمرینات و تحلیل پاسخ‌ها، باری از دوش معلمان بردارد. بدون تردید، گسترش روزافزون هوش مصنوعی به کاهش نیاز به معلم‌ها در آینده منجر خواهد شد و همچنین شیوه آموزش زبان به واسطه اپلیکیشن‌هایی که فرایند ترجمه و مکالمه را به صورت آسان انجام می‌دهند، تحت تاثیر این تغییرات قرار خواهد گرفت.»

آقاپور بر اهمیت آگاهی خانواده‌ها از تحولات فناوری و اثرات آن بر بازار کار تاکید می‌کند و پیشنهاد می‌دهد که مدارس و رسانه‌ها در این راستا به آگاهی‌بخشی در زمینه تغییرات شغلی و مفاهیم جدید بپردازند: «مسئولین مدارس با دعوت از فعالان حوزه سواد مالی و فناوری برای سخنرانی و تعامل با معلمان و والدین می‌توانند مسیرهای پیشرو را برای مخاطبان خود روشن‌تر کنند.»

کسب‌وکارهای نوپا

اگرچه هوش مصنوعی موجب انقراض یا دگرگونی برخی مشاغل خواهد شد، اما در عین حال، زمینه‌ساز رونق برخی کسب‌وکارهای جدید نیز می‌باشد.

گلشن افضلی، دکتری در حوزه هوش مصنوعی از دانشگاه تهران، در خصوص شغل‌هایی که به واسطه هوش مصنوعی به وجود می‌آید، توضیح می‌دهد: «از آنجایی که هوش مصنوعی مفهومی در علوم رایانه به شمار می‌آید که تلاش دارد قدرت تفکر و یادگیری را به ماشین‌ها القا کند تا بتوانند مشابه انسان عمل کنند، بنابراین مشاغل مرتبط با هوش مصنوعی نیز مشاغلی هستند که در آنها افراد برای هوشمند شدن ماشین‌ها تلاش می‌کنند.»

امکان ایجاد مشاغل متنوعی در این حوزه وجود دارد؛ برای مثال، کارشناس تحلیل داده یا هوش تجاری، که وظیفه آن تجزیه و تحلیل داده‌ها و ارائه پیش‌بینی و الگویی نو برای شناسایی و حل مسائل می‌باشد.

شغف بعدی، توسعه‌دهنده برنامه‌های هوش مصنوعی است که با پیاده‌سازی ایده‌ها سعی در استفاده از راهکارهای هوش مصنوعی برای بهبود بهره‌وری سیستم‌ها و خدمات دارد.

شغل جذاب بعدی، توسعه‌دهنده رباتیک است که مسئولیت طراحی و ساخت ربات‌ها و دستگاه‌های خودکار را بر عهده دارد. همچنین حرفه پردازش تصاویر با هوش مصنوعی از مشاغل تازه‌ای است که به پردازش تصاویر و ویدئوها می‌پردازد.

یک شغل دیگر و جذاب، پژوهشگری در زمینه تحقیقات پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی است که در پی تشخیص بیماری‌ها و تصویربرداری پزشکی و شناسایی الگوهایی که ممکن است به بروز بیماری‌ها منجر شود، به سلامت بشر یاری رساند.

باید اذعان داشت که فرصت‌ها و زمینه‌های شغلی ناشی از هوش مصنوعی بسیار متنوع و وسیع است و تنها به موارد ذکر شده محدود نمی‌شود.»

وی نخستین اقدام برای ورود به دنیای مشاغل فناوری را یادگیری مهارت‌های مرتبط مانند برنامه‌نویسی هوش مصنوعی و تحلیل داده می‌داند و توصیه می‌کند: «در مرحله بعدی، باید تغییرات صنعت را رصد کنید تا با روندها و فن‌آوری‌های نو ظهور آشنا شوید.

این آگاهی به شما کمک می‌کند که بتوانید فرصت‌های شغلی این حوزه را کشف کنید. برقراری ارتباط و شبکه‌سازی نیز از مراحل اساسی است که نباید از خاطر برد، تعامل با افراد باتجربه در این حوزه و شرکت در پروژه‌های تازه مرتبط با هوش مصنوعی راهی مناسب برای کشف مسیر شغلی شما خواهد بود.»