بنابر گزارش خبرآنلاین، روز گذشته اطلاعاتی دلخراش بر روی خبرگزاری‌ها منتشر شد. مردی به‌دلیل تفاوت نظر در مورد هزینه شارژ ساختمان، پس از مشاجره با یکی از همسایه‌ها به منزل خود بازگشته و با برداشتن چاقو به حمله به خانه همسایه پرداخت و همسر او را در مقابل چشمان حیران کودک سه‌ساله‌شان با چاقو به قتل رساند.
تجارت نیوز در گزارشی اشاره کرد: این خبر به‌قدری کوتاه و ترسناک بود. اینکه ریشه چنین خشونتی از کجا نشأت می‌گیرد و آینده کودکی که شاهد چنین فاجعه‌ای بوده چگونه رقم خواهد خورد، نخستین پرسش‌هایی است که ذهن خوانندگان را به خود مشغول می‌کند. آیا چنین سطحی از خشونت در جامعه ما سابقه داشته و آیا اطلاع‌رسانی از این حوادث به‌وسیله رسانه‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی اتفاق می‌افتد یا اینکه واقعاً افزایش آمار جرایم به این معنا است که هر چند روز یک‌بار شاهد اخبار شوکه کننده‌ای در زمینه خشونت‌های اجتماعی باشیم.
در هفته گذشته، چندین مورد از این نوع خشونت‌ها که به قتل منجر شده‌اند، گزارش شده است. از کشته شدن جوانی در ساعات اولیه صبح به‌دنبال یک مشاجره کلامی با دو رهگذر، تا قتل این زن و شوهر جوان که به‌واسطه اختلافاتی در مورد شارژ ساختمان به دست همسایه خود به‌طرز فجیعی کشته شدند، و همچنین دو مردی که در شمال ایران به‌دلیل مشکلات مالی جان خود را از دست دادند. یکی از آنها پس از کشتن دیگری بر سر نزاع مالی، به خودکشی نیز اقدام کرد.
تحلیل و بررسی افزایش میزان خشونت در جامعه چگونه امکان‌پذیر است؟ چه عواملی منجر به بروز چنین خشونت‌هایی در میان مردم می‌شود؟ این سؤالاتی است که در گفت‌وگو با جامعه‌شناسان و آسیب‌شناسان به آن پرداخته شده است.
افزایش خشونت در جامعه به وضوح مشهود است
امان‌الله قرایی، جامعه‌شناس در این خصوص می‌گوید: «افزایش آمار خشونت در جامعه، واقعیتی است و ارتباطی به نشر اخبار در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های آنلاین ندارد. متأسفانه در سال‌های اخیر، هم تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده و هم اخبار مربوط به آن نشان می‌دهند که میزان خشونت در جامعه همواره در حال افزایش است.»
تورم، فقر و فقدان امنیت شغلی از جمله عوامل اصلی است
قرایی در مورد مواردی که باعث افزایش خشم در جامعه می‌شوند، توضیح می‌دهد: «در حال حاضر، تورم، فقر و عدم وجود امنیت شغلی، اصلی‌ترین مؤلفه‌هایی هستند که منجر به وقوع خشونت می‌شوند. همین سه عامل می‌تواند هر فردی را به مرحله‌ای از خشونت سوق دهد و به اقدامات ناهنجار منجر شود و نهایتاً امنیت اجتماعی را دچار آسیب کند.»
او ادامه می‌دهد: «حادثه‌ای که برای این زن و شوهر جوان در برابر چشمان فرزندشان روی داد، بسیار تلخ و غیرقابل تحمل است و تأثیر منفی آن بر روان جامعه و امنیت اجتماعی را نمی‌توان نادیده گرفت. اینکه این کودک چگونه می‌تواند با این وضعیت و شوکی که تجربه کرده کنار بیاید و دوران کودکی، نوجوانی و جوانی‌اش را چگونه سپری خواهد کرد، موضوعی است که مستلزم نظر متخصصان روانشناسی است.»
خشونت به‌عنوان یک بمب در دل جامعه عمل می‌کند
قرایی در ادامه می‌افزاید: «اثر این حوادث بر جامعه مسئله‌ای است که مسئولان باید بیش از دیگران به ریشه‌های آن توجه داشته باشند. افراد هنگامی که به اینگونه رفتارهای خشونت‌آمیز دست می‌زنند که به مرحله‌ای از فروپاشی روانی رسیده باشند. فردی که به یک بمب از ناامیدی تبدیل می‌شود، برای منفجر شدن به جرقه‌ای کوچک و بی‌اهمیت نیاز دارد.»
این جامعه‌شناس بر این نکته تأکید می‌کند: «قطعاً اختلافی که میان این افراد به وجود آمده، ریشه در مشکلات مالی دارد و در حال حاضر با توجه به فشار معیشتی و مالی که بر مردم وجود دارد، بروز چنین رفتارهایی چندان دور از انتظار نیست. به‌طور کلی، هنگامی‌که افراد یک جامعه تحت فشارهای متعدد اجتماعی، اقتصادی و سیاسی قرار داشته باشند، کنترل خشم در این شرایط دشوار می‌شود.»
جامعه‌ای عاری از شادی، سرشار از خشونت می‌شود
او اضافه می‌کند: «به‌طور ساده‌تر، باید به این نکته توجه داشته باشیم که خشونت به‌راستی بی‌دلیل پدید نمی‌آید. در جامعه‌ای که شادی و نشاط نیست، بیکاری و فقر روز به روز افزایش می‌یابد، طلاق‌ها فزونی پیدا می‌کنند و گرانی و تورم حکمرانی می‌کند، مردم هر روز که از خواب برمی‌خیزند با قیمت‌های سرسام‌آور مواجه می‌شوند، چرا باید انتظار داشته باشیم آرامش داشته باشند و بخندند؟ بنابراین، خشونت، از نظر جامعه‌شناسی یک پدیده جامع و کثیرالابعاد است که عوامل بسیاری در آن تأثیرگذارند و از لحظه تولد آغاز و تا پایان عمر ادامه می‌یابد.»
خشونت از دل خشونت برمی‌خیزد
قرایی در پایان می‌گوید: «بار دیگر باید بر این نکته تأکید کنم که علل این جنایات که به آنها قتل‌های ناخواسته گفته می‌شود، باید در عوامل درون‌زای جامعه جست‌وجو گردد. نمی‌توانیم این مسائل را بدون در نظر گرفتن شرایط حاکم بر زندگی مردم بررسی کنیم. همان‌طور که نظریه چرخه در خشونت بیان می‌کند، خشونت از خشونت زاده می‌شود.»
233217