طبق گزارش ایرنا، امین‌حسین رحیمی در شامگاه چهارشنبه در کنفرانس وزیران دادگستری کشورهای عضو گروه بریکس که در مسکو برگزار شد، ابراز امیدواری کرد که تقویت هر چه بیشتر این گروه، ابزاری مؤثر برای مهار استفاده نادرست و قهری ایالات متحده از هژمونی خود باشد.
وی تأکید کرد که تحریم‌های اقتصادی یکجانبه و نامشروع علیه ملل آزاد و مستقل، نقض واضحی از اصول حقوق بین‌الملل از جمله برابری حاکمیت‌ها و عدم مداخله در امور داخلی سایر کشورها محسوب می‌شود.
وزیر دادگستری یادآور شد که این تحریم‌های غیرقانونی، تأثیرات منفی بر روابط بین‌الملل دارند، جلوی دسترسی کشورها به منابع مالی خود را گرفته و مانع ایفای نقش مؤثر کشورها در فرایندهای بین‌المللی همچون مقابله با تبعات تغییرات اقلیمی و ارائه کمک‌های بشردوستانه می‌شوند.
رحیمی بیان کرد: در سال‌های اخیر، نهادهای بین‌المللی نظیر سازمان ملل و دیوان بین‌المللی دادگستری، غیرقانونی بودن اقدام‌های قهرآمیز یکجانبه و تحریم‌های یکجانبه نسبت به دسترسی ملت‌ها به اقلام بشردوستانه را تأیید کرده‌اند.
وی تصریح کرد: بریکس می‌تواند به منظور مقابله با این اقدامات غیرقانونی، به استقرار حاکمیت قانون در عرصه جهانی یاری رساند.
وزیر دادگستری سپس به اصول راهنمای عملی درباره روش‌ها و ابزارهای پیشگیری، برداشتن، کاهش و جبران آثار تحریم‌های قهرآمیز یکجانبه، که پارسال به امضای وزیر امور خارجه شهید جمهوری اسلامی ایران و همتای روسی‌اش رسید، اشاره کرد و گفت: این بیانیه مشترک می‌تواند پایه‌ای برای مذاکرات بیشتر در سطح کشورهای بریکس برای تدوین اصول راهنمای عملی در برابر تحریم‌های یکجانبه و جبران آثار ناشی از آن باشد.
وی افزود: تشکیل نهادهای دائمی و پایدار می‌تواند به موفقیت گروه بریکس و ایجاد نظامی عادلانه در سطح بین‌الملل یاری دهد، و جمهوری اسلامی ایران با درک این حقیقت از ایجاد شبکه‌ای پایدار از ارتباطات میان مقامات عالی وزارتخانه‌های دادگستری کشورهای عضو استقبال می‌کند.
تشکیل بریکس، گام مهمی برای تحقق جهانی چندگانه
وزیر دادگستری در آغاز صحبت‌های خود، به ابتکار تشکیل گروه بریکس به عنوان گامی مؤثر در نظام چندگانه جهانی و رهایی از نظام سلطه و یکجانبه‌گرایی اشاره کرده و آن را عاملی برای تقویت چندجانبه‌گرایی و شنیدن صداهای مختلف در عرصه بین‌المللی دانست.
وی با تأکید بر پیوستن کشورهای جدید از جمله جمهوری اسلامی ایران به این گروه، گفت: گسترش این گروه تأثیرگذاری آن را در عرصه‌های بین‌المللی افزایش داده و فرصت‌های بیشتری برای ایفای نقش آن در مسائل جهانی فراهم آورده است.
رحیمی ادامه داد: اصول بریکس شامل احترام به برابری حاکمیت‌ها، ایجاد فرصت‌های برابر برای توسعه، فهم متقابل از منافع کشورهای دیگر، رویکرد باز و اجماع‌محور در تصمیم‌گیری و از همه مهم‌تر تحقق نظامی تجاری منصفانه و مالی متنوع برای جهان است که باید در تمامی تصمیمات این گروه مدنظر قرار گیرد.
فلسفه حضور ایران در گروه بریکس
وزیر دادگستری در بخش دیگری از سخنان خود ضمن بیان فلسفه حضور جمهوری اسلامی ایران در بریکس، این حضور را بر پایه‌ی اصول سه‌گانه عزت، حکمت و مصلحت و در راستای برقراری عدالت، اخلاق و صلح پایدار در جهان توصیف کرد. به همین دلیل، ایران آمادگی دارد تا در عرصه‌های گوناگون سیاسی، اقتصادی، مالی، امنیتی، حقوقی، فرهنگی و همکاری‌های مردمی در این انجمن نقش فعالی ایفا کند که این رویکرد مورد تأکید مقامات بلندپایه کشورمان نیز بوده است.
رویکرد دولت چهاردهم به بریکس
رحیمی در ادامه افزود: دولت نوپای جمهوری اسلامی ایران نیز مانند دولت پیشین عزم دارد تا نقشی فعال و مؤثر در بریکس ایفا کند و به همین خاطر، با وجود تازه تأسیس بودن دولت، هیأت‌ها در بالاترین سطح ممکن فعالیت خواهند داشت.
استقبال از پیشنهاد ایجاد مرکز داوری بریکس
رحیمی همچنین با اشاره به طرح تشکیل مرکز داوری بریکس از سوی فدراسیون روسیه، این پیشنهاد را به عنوان حرکتی بهنگام تلقی کرد که مستحق بررسی جامع از سوی دولت‌های عضو گروه بریکس است.
وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران در راستای تحقق عدالت قضایی در سطح بین‌المللی از هر نوع ابتکار تازه و استفاده از سازوکارهای موجود برای ردیابی و استرداد اموال ناشی از فساد، از جمله از طریق ایجاد شبکه‌های ردیابی دارایی‌ها در میان اعضای گروه بریکس، استقبال نموده و آماده همکاری فعال و مؤثر با نهادهای مرتبط دولت‌های عضو این مجموعه است.
ضرورت ایفای نقش بریکس در بحران غزه
وزیر دادگستری همچنین به فجایع غزه اشاره کرده و گفت: ادامه نسل‌کشی و روانه‌سازی اجباری مردم بی‌دفاع فلسطین در غزه توسط رژیم صهیونیستی، از بارزترین نمونه‌ها در نادیده گرفتن حقوق ابتدایی بشر محسوب می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: نظام سلطه سرمایه‌داری و یکجانبه‌گرایی برخی کشورها، دستیابی به عدالت در جهان را با چالش‌هایی جدی مواجه کرده و حوادثی چون نسل‌کشی مردم بی‌دفاع فلسطین در غزه بیشتر از هر چیز نشانگر این است که جهان امروزی چه اندازه تشنه عدالت است.
وزیر یادآور شد که گروه بریکس باید نه تنها ساکت نماند، بلکه مطابق با اهداف خود در جهت ساخت نظام جدید جهانی مبتنی بر عدالت و دموکراسی در این مسیر پیشقدم شود.
وی از دولت آفریقای جنوبی به خاطر اقدامات حقوقی مهم در حمایت از مردم بی‌دفاع غزه در مجامع بین‌المللی و به ویژه در دیوان بین‌المللی دادگستری، قدردانی کرد.
اجلاس وزرای دادگستری کشورهای عضو بریکس در تاریخ چهارشنبه ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۳ در مسکو برگزار شد. وزیر دادگستری علاوه بر سخنرانی در اجلاس عمومی، به طور جداگانه با وزیران دادگستری روسیه و دیگر کشورهای عضو ملاقات و گفتگو کرد.
درباره گروه بریکس
“اصطلاح اختصاری BRIC (بریک) – که متشکل از حروف آغازین نام کشورهای برزیل، روسیه، هند و چین است – اولین بار در سال ۲۰۰۱ توسط یک تحلیلگر غربی مطرح شد. وی پس از بررسی پتانسیل اقتصادی کشورهای در حال توسعه، به این نتیجه رسید که این چهار کشور تعیین‌کننده مسیر اقتصاد و سیاست جهانی در قرن بیست و یکم خواهند بود؛ در حقیقت، این تحلیلگر غربی، تشکیل گروه بریکس را پیش‌بینی کرده بود.”
این جملات بخشی از اظهارات یوری اوشاکوف، دستیار رئیس‌جمهوری روسیه، درباره تاریخچه بریکس در یک مصاحبه می‌باشد. بر اساس روایت این مقام روس، پنج سال بعد – در سال ۲۰۰۶، در حاشیه شصت و یکمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، وزرای امور خارجه روسیه، برزیل و چین و وزیر دفاع هند نشستی ویژه به منظور بررسی توسعه همکاری‌های متنوع در یک چارچوب چهارجانبه برپا کردند.
در سال ۲۰۰۹، نخستین اجلاس سران چهار کشور “بریک” در یکاترینبورگ (روسیه) برگزار شد که در آن، در بیانیه مشترک نهایی، توافق شد که گفت‌وگوها و همکاری‌های منسجم، فعال، عمل‌گرا، باز و شفاف نه تنها به نفع کشورهای در حال توسعه و بازارهای نوظهور، بلکه برای ایجاد نظم جهانی هماهنگ که صلح پایدار و مشترک را تضمین کند، توسعه یابد.
با الحاق جمهوری آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۱، حرف س – “S” – به “بریک” افزوده شد.
در اجلاس سران بریکس در آفریقای جنوبی در تابستان ۱۴۰۲، سیریل رامافوزا، رئیس‌جمهور این کشور اعلام کرد که اعضای این گروه (برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) تصمیم به دعوت از آرژانتین، مصر، اتیوپی، ایران، عربستان سعودی و امارات برای عضویت کامل در بریکس دارند.
رئیس‌جمهوری جدید آرژانتین پس از آن اعلام کرد که کشورش به این گروه نمی‌پیوندد. سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه که رياست گروه بریکس را به عهده دارد، در پاسخ به این موضوع گفت: ما دعوت از آرژانتین را لغو نمی‌کنیم و این دعوت همچنان باقی خواهد ماند. باید ببینیم که توسعه بیشتر بریکس چگونه پیش می‌رود و همکاران آرژانتینی ما نسبت به این موضوع چه تصمیماتی خواهند گرفت.
کشور روسیه به عنوان رئیس دوره‌ای گروه بریکس در سال ۲۰۲۴، حدود ۲۵۰ رویداد را در این زمینه برنامه‌ریزی کرده است. مهم‌ترین رویداد، اجلاس سران گروه بریکس خواهد بود که در تاریخ اول تا سوم آبان ۱۴۰۳ در کازان روسیه برگزار می‌شود.
در میان اعضای جدید، مشارکت عربستان سعودی در رویدادهای بریکس چندان قابل توجه نبوده است. به گفته کنستانتین کاساچف، نایب رئیس شورای فدراسیون روسیه، ریاض همچنان در حال ارزیابی میزان مشارکت خود در گروه بریکس است.