ایسنا/خراسان رضوی کتاب‌فروشی‌های این شهر دیگر مانند گذشته رونق ندارند؛ این واقعیت هم از خالی شدن قفسه‌ها و هم از چشمان نگران فروشندگان قابل درک است که به امید مشتریان ایستاده‌اند، اما خبری از آنها نیست.
کتاب‌فروشی‌ها یکی از نمادهای فرهنگی هر شهر به حساب می‌آیند و متأسفانه در مدت اخیر این نماد، جذابیت‌های سابق خود را از دست داده است. تعدادی از فروشگاه‌ها به کلی تعطیل شده‌اند و آنهایی که همچنان فعال‌اند، امیدی به ادامه فعالیت‌های خود ندارند.
رامین درخشان‌پور، رئیس اتحادیه کتاب، نوشت‌افزار و صحاف مشهد در مصاحبه با ایسنا، در مورد وضعیت این بازار اظهار داشت که اوضاع به قدری ناگوار است که واژه «افتضاح» را برای توصیف آن به کار می‌برد و علاوه بر این، هر روز شرایط بدتر می‌شود. او خواسته است که وضعیت ما همچون یک جسم زخم‌خورده است که به تدریج ضعیف‌تر می‌شود، اما کسی توجهی به آن ندارد تا زمانیکه کاملاً از بین برود.
حذف قیمت کتاب از روی جلد ضروری است
او دلیل اصلی این شرایط را درج قیمت‌ها بر روی جلد کتاب‌ها عنوان کرده و تصریح کرد: کشور ما در دوران اقتصادی تورمی به سر می‌برد و تمامی اقلام و کالاها از تورم تأثیر می‌پذیرند، به‌گونه‌ای که کتاب نیز در این شرایط ناگوار نفس می‌کشد. متأسفانه سیاست‌های موجود در این حوزه، هیچ تناسبی با وضعیت فعلی ندارد.
درخشان‌پور ادامه داد: کتاب‌فروشی‌ها ملزم هستند کتاب‌ها را با همان قیمت مندرج شده در جلد به فروش برسانند. به عنوان مثال، اگر یک کتاب خاص، ۱۰ جلد در فروشگاه موجود باشد، باید هر ده جلد با قیمت روی جلد به فروش برسند و این مسأله در دوران اقتصاد تورمی، موجب آسیب دیدن این صنف می‌شود. ما به مسئولین به‌ویژه اداره کل ارشاد با آمار و جزئیات توضیح داده‌ایم که هر بار که قیمت کتاب‌ها بالا می‌رود، فروشگاه‌ها دچار حداقل ۳۵ درصد ضرر در سرمایه، سود و ذخیره کالا می‌شوند. در هیچ حرفه دیگری این وضعیت وجود ندارد؛ به‌عنوان نمونه داروخانه‌ها به دلیل داشتن متولی قوی، توانسته‌اند مسئولین را متقاعد کنند که اگرچہ قیمت درج شده روی یک قرص ۱۲ هزار تومان است، اما می‌توانند آن را با نرخ جدید ۲۰ هزار تومان بفروشند.
او بر این امر تأکید کرد که قیمت‌ها باید از روی جلد کتاب‌ها حذف شود و بیان کرد: متأسفانه ما نتوانسته‌ایم تصمیم‌گیرندگان و نظارت‌ها را متقاعد کنیم که قیمت کتاب‌ها نیز باید در وب‌سایت‌ها درج گردد. تا زمانی که کتاب‌فروشی‌ها ملزم به فروش کتاب‌ها با قیمت‌های قدیمی باشند، این صنف به آرامی رنج خواهد کشید. این وضعیت در حال حاضر قابل مشاهده است. افرادی که به فروش کتاب مشغولند، واقعاً کاسب نبوده و بیشتر نهادهای فرهنگی به‌شمار می‌روند. صاحبان این فروشگاه‌ها با عشق به کتاب فعالیت می‌کنند و تمایل دارند که کتاب‌ها به دست خریداران برسند، اما روز به روز ضعیف‌تر می‌شوند.
۱۳۱ واحد صنفی فعالیت خود را متوقف کرده‌اند
درخشان‌پور در ادامه اظهار داشت که همکاران ما به زحمت کار خود را ادامه می‌دهند، اما به تدریج در حال محو شدن هستند، به گونه‌ای که تنها در نیمه اول سال جاری، از فروردین تا ۳۱ شهریور، ۱۳۱ واحد صنفی مجوز خود را باطل کرده و کسب‌وکار خود را تعطیل کرده‌اند. بسیاری از همکاران همچنین ناچار شده‌اند تا کالاهای دیگری، مانند عروسک و موارد مشابه، را به تجارت خود اضافه کنند.
رئیس اتحادیه کتاب، نوشت‌افزار و صحاف مشهد اظهار داشت که آن دسته از افرادی که به‌طور خالص در زمینه فروش کتاب فعالیت می‌کنند، در حال تضعیف هستند و وضعیت تورمی در صحنه حیات این قشر به شدت آسیب‌زا است. به عنوان مثال، یک فروشگاه کتاب ممکن است حدود ۱۰۰۰ جلد کتاب را با نرخ‌های قبلی به فروش برساند و زمانی که به دنبال خرید دوباره آن کالاها باشد، حداقل ۳۵ درصد افزایش قیمتی را تجربه می‌کند. این به آن معناست که سرمایه آن فروشگاه به یک سوم کاهش یافته است. این فرد در سایر حوزه‌ها هم متضرر می‌شود و برای جبران این خسارت‌ها ناچار به اخذ وام است. اکنون یکی از فروشگاه‌ها مجبور شده جهت خرید کتاب، وامی برابر با یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان دریافت کند. در واقع، در طی یک مدت کوتاه، تمام سرمایه‌اش به وام تبدیل شده است. اگر قیمت کتاب‌ها از جلد به وب‌سایت منتقل شود، بازار کتاب‌های تقلبی و رقابت‌های ناعادلانه و تخفیف‌های فریبنده نیز بهبود خواهد یافت و بازار بهتر سازماندهی می‌شود.
او تأکید کرد: این روزها فعالان حوزه فرهنگی کشور، از جمله کتاب‌فروشی‌ها، باید با فروشندگان تنقلات نیز رقابت کنند؛ تصمیم‌گیرندگان و مقامات می‌توانند با اصلاح برخی فرآیندها از حیات فرهنگی کشور حمایت کنند.
نظارت بر قیمت‌گذاری کتاب بسیار ضعیف است
درخشان‌پور با انتقاد از قیمت‌گذاری بعضی ناشران خاطرنشان کرد: از سویی دیگر، تقریباً هیچ‌گونه نظارتی بر قیمت‌گذاری کتاب وجود ندارد. اینکه گفته شود قیمت کتاب‌ها باید براساس ویژگی‌های تولید از جمله کاغذ و جلد و غیره در یک دامنه مشخص تعریف شود یک خلأ نظارتی ایجاد کرده است، به‌ویژه در زمینه کتاب‌های کمک درسی این مسئله بارزتر است.
او ادامه داد: برخی ناشران کتاب‌های کمک درسی به طور غیرمنصفانه‌ای بر حق مشتری آسیب می‌زنند. برخی از کتاب‌های این ناشران از ابتدای سال جاری تا کنون ۵ بار افزایش قیمت داشته‌اند. هزینه‌های چاپ، قیمت کاغذ، دستمزد کارگران و سایر موارد به شدت افزایش یافته و به همین دلیل ناشران به این افزایش قیمت‌ها پرداخته‌اند. برخی از ناشران نیز در هر بار چاپ ۳۰ درصد افزایش قیمت اعمال می‌کنند، زیرا مشتری به ناچار باید این کتاب‌ها را خریداری کند، و این وضعیت نامناسب ناشی از عملکرد این ناشران به ضرر کتاب‌فروش‌ها تمام می‌شود؛ چرا که هر بار کالا را می‌فروشند، باید مجدداً با قیمت‌های بالاتر خریداری کنند.
دخالت‌های دولتی به صنف لوازم تحریر آسیب زده است
او درباره وضعیت صنف لوازم تحریر گفت: در کل کشور، این صنف در وضعیت ضعیفی به سر می‌برد. یکی از مهمترین آسیب‌هایی که به این صنف وارد شده، دخالت‌های حرفه‌ای به ویژه از سوی دولت است. مراکز آموزشی، خرازی‌ها، و مراکز تایپ و تکثیر همگی در این حوزه دخالت می‌کنند.
درخشان‌پور افزود: کسبه اغلب سال را به امید فصل فروش می‌گذرانند، اما زمانی که این فصل فرامی‌رسد، با دخالت‌های شغلی مواجه می‌شوند. در حالی که ورود لوازم تحریر به مراکز آموزشی ممنوع است، خود این مراکز نمایشگاه‌های مختلف برگزار کرده و به بازار لوازم تحریر ضرر می‌زنند. اصلاً این صنف چقدر توانایی دارد؟ با ممانعت مدیران دولتی می‌توان جلوی بخش بزرگی از این دخالت‌ها را گرفت.
او در مورد فروش کتاب و لوازم تحریر در هایپرمارکت‌ها نیز اظهار نظر کرد و گفت: بخشی از خریدهای روزانه جامعه بر اساس نمایشی که در ویترین‌ها قرار دارد، شکل می‌گیرد. مثلاً فردی که مایل به خرید مبل است، ممکن است از فروشگاه پوشاک یا مواد غذایی نیز بازدید کند. اگرچه فروش کتاب و لوازم تحریر در هایپرمارکت‌ها از نظر ما مجاز نیست، اما به طور کلی باعث گسترش ویترین فرهنگی کشور می‌شود. اگر ویترین فرهنگی کشور راکد بماند، بخشی از بازار نیز از دست خواهد رفت و تنها مشتریان واقعی باقی می‌مانند.