احساس خستگی معمولی مضر نیست و با بی‌خوابی کافی به‌راحتی قابل رفع است. اما در شرایطی که این خستگی به طور مداوم وجود داشته باشد، لازم است بدانیم که چه مواقعی می‌تواند نشانه‌ای از سرطان خون باشد.
بر اساس گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ در میان مشغله‌های روزمره و ساعت‌های کار طولانی، احساس خستگی و فرسودگی بسیار متداول است. با همه ما پیش آمده است که در میانه یک روز، حس خواب آلودگی یا سردردهای کلافه‌کننده داشته باشیم. با این حال، در مواقعی نادر، احساس خستگی مداوم و شدید می‌تواند نشان‌دهنده یک وضعیت جدی‌تر باشد. اگر این احساس خستگی مزمن باشد و حتی با خواب کافی هم بهبود نیابد، این مسأله می‌تواند نگران‌کننده باشد. در این مقاله به بررسی ارتباط خستگی با سرطان خون و نشانه‌هایی که باید به آنها توجه کرد خواهیم پرداخت.
تفاوت میان خستگی عادی و خستگی ناشی از سرطان خون
دکتر «ابیشک دودهاترا»، متخصص داخلی و هماتولوژیست، توضیح می‌دهد:
«خستگی عادی معمولاً پس از استراحت یا خواب بهبود می‌یابد، در حالی که خستگی ناشی از سرطان خون به طور معمول شدیدتر و持续تر است و حتی پس از یک خواب آرام هم کاهش نمی‌یابد.»
او ادامه می‌دهد:
«این حالت به‌عنوان “فرسودگی عمیق” توصیف می‌شود که فعالیت‌های روزمره مانند بالا رفتن از پله‌ها، کار کردن یا انجام امور ساده خانگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.»
به‌صورت جهانی، سرطان‌های خون در سال ۲۰۲۲ حدود ۶/۶ درصد از کل موارد سرطان و ۷/۲ درصد از مرگ و میرهای مرتبط با آن را شامل می‌شوند. به‌رغم اینکه میزان شیوع دقیق آن بستگی به نوع سرطان خون و موقعیت جغرافیایی دارد، برآوردها نشان می‌دهد که هر ساله میلیون‌ها فرد جدید به این بیماری مبتلا شده و جان خود را از دست می‌دهند.
نشانه‌های خفی که می‌توانند نمایانگر سرطان خون باشند
اگر چه آزمایش‌ها و غربالگری‌ها تنها راه تشخیص قطعی هستند، اما برخی علائم خفی ممکن است علامت خطری باشند که شامل:
• عفونت‌های مکرر که به آرامی بهبود پیدا می‌کنند
• کبودی یا خونریزی‌های بدون توجیه (مانند خون‌دماغ یا خونریزی از لثه)
• تعریق در شب
• کاهش وزن غیر ارادی
• تورم غدد لنفاوی (در ناحیه گردن، زیر بغل یا کشاله ران)
• تنگی نفس یا رنگ‌پریدگی ناشی از کم‌خونی
دکتر دودهاترا تأکید می‌کند که بسیاری از این علائم ممکن است با مشکلات کوچک‌تر اشتباه گرفته شوند و همین امر می‌تواند باعث تأخیر در تشخیص شود.
«جوانان نیز در معرض خطر هستند»
دکتر دودهاترا می‌گوید که اگرچه ریسک ابتلا به سرطان‌های خون در میان افراد مسن بیشتر است، اما سرطان‌هایی نظیر لوسمی و لنفوم می‌توانند در کودکان و جوانان نیز نمایان شوند.
بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت (WHO)، هر سال حدود ۴۰۰ هزار کودک و نوجوان در سنین ۰ تا ۱۹ سال به سرطان مبتلا می‌شوند که شایع‌ترین نوع آنها شامل لوسمی، تومورهای مغزی، لنفوم و تومورهای جامد نظیر نوروبلاستوم و تومور ویلمز هستند.
او ادامه می‌دهد:
«سبک زندگی و پیشینه خانوادگی در این زمینه تأثیر کمتری دارند؛ در واقع، تغییرات ژنتیکی در سلول‌های مغز استخوان عامل اصلی بروز این گونه سرطان‌ها هستند.»
آزمایش‌های تشخیصی
برای تشخیص قطعی سرطان خون، برخی از آزمایش‌های مهم عبارتند از:
• شمارش کامل خون (CBC): معمولاً اولین آزمایش است که تعداد غیرطبیعی گلبول‌های قرمز، سفید یا پلاکت‌ها را نشان می‌دهد.
• اسمیر خون محیطی: بررسی شکل و ساختار سلول‌های خونی تحت میکروسکوپ.
• بیوپسی مغز استخوان: به عنوان معیار طلایی برای تشخیص قطعی شناخته می‌شود.
• فلوسایتومتری، آزمایش‌های ژنتیکی و مولکولی: برای تفکیک دقیق و برنامه‌ریزی درمان استفاده می‌شوند.
جمع‌بندی
احساس خستگی معمولاً با استراحت کافی و رعایت سبک زندگی سالم کاهش می‌یابد. اما در صورتی که این خستگی به شکل مداوم ادامه یابد، لازم است به احتمال وجود مشکلات جدی‌تری، از جمله برخی انواع سرطان مانند سرطان خون توجه کنیم. اگرچه نباید به سرعت قضاوت کرد، اما وجود نشانه‌های اضافی می‌تواند ضرورت انجام آزمایشات و مشاوره با پزشک را ایجاب کند.