روغن یاس بنفش از برگ‌های گیاه Siringa vulgaris استخراج می‌شود که جزء خانواده Oleaceae به‌حساب می‌آید. این گیاه بومی مناطق خاورمیانه و اروپای شرقی، به‌ویژه نواحی بالکان است.
طبق گزارش نمناک، امروزه این گیاه به‌طور وسیعی در دیگر نقاط جهان از جمله هند و آمریکای شمالی، به‌ویژه ایالات متحده، کشت می‌شود. استخراج روغن یاس بنفش با استفاده از روش تقطیر بخار از برگ‌های آن انجام می‌شود. این روغن دارای رنگ بنفش ملایم است و بویی گل‌گونه و مطبوع دارد.
استفاده رسمی از این روغن در طب سنتی تنها در چند قرن اخیر آغاز شده است، اما احتمالاً بومیان از آن مدت‌ها پیش به‌عنوان یکی از منابع طبیعی بهره‌برداری کرده‌اند. یاس‌های بنفش از محبوب‌ترین گونه‌های گل در سطح جهان به شمار می‌آیند که به فراوانی این روغن ارزشمند منجر شده است.
خواص روغن گل یاس
جلوگیری از پیری زودرس
ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و قابض موجود در روغن یاس بنفش، به بهبود صورت کمک کرده و موجب جوان‌تر به‌نظر رسیدن و احساس شادابی در افراد می‌شود. اگر دارای خطوط ریز، چین و چروک، لک‌های پوستی و دیگر نشانه‌های پیری هستید، این روغن می‌تواند به سفت کردن پوست و افزایش خاصیت الاستیسیته آن کمک کرده و از بروز بسیاری از علائم پیری زودرس جلوگیری کند.
کاهش تب
این روغن می‌تواند به کاهش تب‌های شدید و تسریع روند بهبودی افرادی که دچار عفونت یا بیماری هستند، یاری رساند. تحریک فرآیند تعریق می‌تواند به خارج شدن سموم از بدن کمک کرده و به سیستم ایمنی فرصتی برای استراحت دهد.
کاهش استرس و اضطراب
روغن یاس بنفش یکی از محبوب‌ترین روغن‌های آروماتراپی محسوب می‌شود. خواص عطری این روغن به‌واسطه قابلیت بالایی که در کاهش استرس و افزایش حس خوشبختی دارد، مشهور است.
با استنشاق چند قطره از این روغن، آرامش و حال خوب به افراد منتقل می‌شود. لینالول موجود در آن به کاهش سطح کورتیزول (هورمون استرس) کمک کرده و از بروز احساسات منفی مانند افسردگی و ناامیدی ممانعت می‌کند.
این روغن، به لطف ترکیبات شیمیایی ضدباکتری خود، قادر است به بهبود کیفیت هوای محیط کمک کند و عطر خوشایند آن، فضا را تازه کرده و بوهای ناخوشایند ناشی از زباله‌ها و مواد متعفن را از بین می‌برد.
استنشاق روغن یاس بنفش قبل از خواب می‌تواند به کاهش نشانه‌های بی‌خوابی کمک کند. با رایحه آن احساس استرس و افکار مزاحم، که می‌تواند مسبب بیدار ماندن شود، کاهش می‌یابد. به راحتی ۱ یا ۲ قطره از این روغن معطر را با روغن گل رز یا اسطوخودوس در دیفیوزر خود ترکیب کرده و عمیق نفس بکشید.
بهبود بو و رایحه اتاق
استفاده از روغن یاس بنفش در دستگاه بخور، عطر و بوی فوق‌العاده‌ای را به محیط می‌بخشد و خاصیت ضدباکتریایی آن به پاکسازی هوای اتاق نیز کمک می‌کند. عطر مطبوع این روغن توجه علاقه‌مندان به آروماتراپی و درمان‌های طبیعی را به خود جلب می‌کند.
درمان مشکلات گوارشی
عصاره روغن یاس بنفش می‌تواند در تسکین مشکلات گوارشی مانند سوء‌هاضمه، نفخ (وجود گاز اضافی در معده) و اسهال موثر باشد. سوء‌هاضمه یک وضعیت دردناک در ناحیه بالایی شکم است که ممکن است مکرر و مستمر باشد. طب سنتی توصیه می‌کند برای مشکلات گوارشی، برگ‌های گیاه یاس بنفش را بجوید.
جلوگیری از آفتاب سوختگی
در حالی که از تابش آفتاب لذت می‌بریم، همواره باید از آثار منفی آن هم غافل نشویم. این آثار منفی شامل آسیب‌هایی است که می‌توانند به بروز سرطان یا نشانه‌های پیری مانند لکه‌ها و چین و چروک ختم شوند.
با این حال، بسیاری از محصولاتی که به‌منظور محافظت از پوست به کار می‌روند، ممکن است دارای ترکیباتی باشند که به بروز مشکلات دیگر منجر شوند.
برای جلوگیری از این مشکلات و در عین حال حفظ سلامت پوست، بسیاری از برندها به دنبال بهره‌گیری از روغن‌های طبیعی مانند روغن یاس بنفش هستند که خاصیت آنتی‌اکسیدانی داشته و از سلول‌ها در برابر آسیب‌های ناشی از تابش خورشید محافظت می‌کنند و حتی به ترمیم سلول‌های آسیب‌دیده کمک می‌کنند.
اگر قبلاً به نشانه‌های پیری زودرس دچار شده‌اید یا مستعد آن هستید، می‌توانید روغن یاس بنفش را به‌عنوان بخشی از مراقبت روزانه پوست خود به کار ببرید. در این‌باره، سعی کنید یک ضد آفتاب طبیعی را پیدا کنید که حاوی این روغن باشد.
تغییر خلق و خو
رایحه روغن یاس بنفش معمولاً افراد را به یاد روزهای شیرین تابستان در دوران کودکی می‌اندازد و بنابراین استفاده از آن برای بهبود روحیه گزینه‌ای بدون دردسر به‌نظر می‌رسد.
ترکیبات موجود در روغن یاس بنفش می‌تواند به کاهش التهاب اعصاب در مغز کمک کند و تولید هورمون‌های مثبت را تسهیل نماید. این روغن همچنین می‌تواند علائم استرس و فشار نظیر فشار خون بالا و هورمون استرس کورتیزول را کاهش دهد.
کاهش التهاب
التهاب یک واکنش طبیعی بدن در پاسخ به آسیب یا ورود عوامل خارجی به آن است. در این حالت، قرمزی و تورم مقطعی در اعضاء جالب توجه بوده و گاه به کمک درمان نیاز دارد. روغن یاس بنفش دارای موادی است که نشان داده‌اند می‌توانند التهابات را کاهش دهند.
کاهش فشار خون
با توجه به وجود عوامل مختلف استرس‌زا در زندگی، بسیاری از افراد از فشار خون بالا رنج می‌برند. این موضوع می‌تواند یک مشکل مزمن ناشی از رژیم غذایی نامناسب یا دلایل ژنتیکی باشد. فشار خون بالا ممکن است تبعاتی مانند بیماری‌های قلبی به همراه داشته باشد. روغن یاس بنفش می‌تواند به کاهش فشار خون و در برخی موارد، کاهش ضربان قلب نیز کمک کند.
در صورتی که احساس می‌کنید دچار علائم بیماری‌های ناشی از فشار خون بالا یا استرس هستید، می‌توانید روغن یاس بنفش را در محیط پخش نمایید. این کار در فضاهایی که تحت استرس مانند محل کار قرار دارید، بسیار کاربردی خواهد بود.
کنترل حشرات و کنه‌ها
بسیاری از افرادی که عاشق کار در باغ یا بیرون رفتن هستند، با چالش‌های ناشی از کنه‌ها آشنا هستند و می‌دانند که کنترل آنها چه دشواری‌هایی دارد. با توجه به اشتراک محیط زندگی خود با دیگران، ممکن است با افزایش جمعیت کنه‌ها در خانه یا در سفر مواجه شوید.
به نظر می‌رسد که روغن یاس بنفش از ترکیباتی تشکیل شده که به اندازه درمان‌های مصنوعی مؤثر هستند و حتی با وجود کنه‌ها و حشرات می‌توانند عملکرد خود را حفظ کنند. با استفاده از این روغن به کنه‌ها غلبه کنید.
می‌توانید روغن یاس بنفش را در آب مخلوط نموده و با اسپری کردن آن به جلوگیری از ورود و زندگی کنه‌ها در رختخواب و ملافه کمک کنید. همچنین می‌توانید با پخش بوی معطر آن در حیاط خلوت، از ورود کنه‌ها جلوگیری کنید.
درمان کرم‌های گوارشی
در آمریکا در دوران استعمار از روغن یاس بنفش به‌عنوان درمانی برای کرم‌های روده و کاهش تب استفاده می‌شد. اگرچه مهاجران اولیه به دلیل خواص آن، از گل‌های یاس بنفش مصرف می‌کردند، اما هرگز نباید روغن یاس بنفش را به‌دلیل غلظت بالای آن به‌صورت خوراکی مصرف کرد. برای بهره‌مندی از فواید آن، بهتر است عصاره این گل را به‌دست آورید.
برای اینکار، نگران نباشید، فقط چند گل یاس تازه را در آب گرم مخلوط کنید، سپس آب آن را صاف کرده و پس از خنک شدن، با یخ بنوشید. به منظور کاهش تب، دو قطره از روغن یاس بنفش را بر روی پارچه‌ای گرم و مرطوب بمالید و مستقیماً بر روی پیشانی قرار دهید.
درمان بواسیر
بواسیر به‌واقع ورم و درد در رگ‌های خونی است که به‌خصوص در زمان عبور مدفوع بیشتر نمایان می‌شود. با این حال، روغن یاس بنفش به‌طور مؤثر در درمان بواسیر مفید واقع شده است.
درمان مالاریا
روغن یاس بنفش دارای ویژگی‌های ضد مالاریا بوده و می‌تواند به پیشگیری از بیماری‌هایی نظیر تب و مالاریا کمک کند. همچنین خوب است بدانید که این خاصیت هنوز در حال بررسی است چراکه بیماری‌هایی چون مالاریا معمولاً با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های قوی درمان می‌شوند.
درمان مشکلات پوستی
این روغن به‌صورت گسترده‌ای در سلامتی مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند به درمان مشکلات پوستی نظیر بریدگی، بثورات و سوختگی کمک کند. همچنین در مقابله با آفتاب سوختگی مؤثر است و موجب می‌شود پوست سالم و درخشان باقی بماند.
جلوگیری از افسردگی
افسردگی یکی از مشکلاتی است که در دنیا افراد زیادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بسیاری به درمان آن با آروماتراپی رو می‌آورند. بسیاری از متخصصان از رایحه درمانی با روغن یاس بنفش برای کاهش حالات افسردگی خفیف در بیماران استفاده می‌کنند.
نکته‌ای که باید مدنظر قرار دهید این است که تکنیک‌های درمانی مختلفی با این روغن وجود دارد. برخی آن را برای ایجاد طراوت و بوی مطبوع در فضا به کار می‌برند تا بیماران احساس راحتی بیشتری کنند، در حالی که برخی دیگر به بیماران اجازه می‌دهند آن را استشمام کنند.
مهم است به یاد داشته باشید که روغن یاس بنفش باید هرگز خوراکی مصرف نشود چراکه مواد موجود در آن ممکن است سمی باشد و برای سلامتی ضرر داشته باشد.
کاربردهای مختلف روغن یاس بنفش
روغن یاس بنفش کاربردهای فراوانی دارد، اما معمول‌ترین آنها مربوط به پاکسازی، استفاده در محصولات آرایشی، آروماتراپی و به‌عنوان یک ماده مؤثر در کنترل انگل‌ها می‌باشد.
تمیز کردن
این روغن به‌طور عمده در تمیز کردن وسایل نیز به کار می‌رود. دارای خواص ضد انگلی، ضد قارچ، ضد باکتری و ضد ویروسی است و به‌مراتب از پاک‌کردن‌کننده‌های حاوی مواد شیمیایی خطرناک برای کودکان، حیوانات خانگی و محیط زیست بی‌خطرتر است. همچنین بوی خوشی که از خود به جا می‌گذارد، عطر گل را به‌جای مواد شیمیایی به خانه‌تان می‌آورد.
کاربردهای آرایشی
جایگزینی این روغن به‌طور معمول در محصولات آرایشی مانند صابون‌های حمام، صابون دست، شامپو و عطر مشاهده می‌شود. بوی خوش آن تأثیرات شگرفی بر پوست و مو دارد. روغن شیرین آن موجب تقویت ریشه موها شده و تأثیر مثبت بیشتری بر روی پوست دارد.
هنگامی‌که به پوست سر مالیده شود، شوره سر را از بین می‌برد. این روغن از جراحت‌ها در برابر آلودگی محافظت کرده و معمولاً در درمان زخم‌ها، خراش‌ها و بریدگی‌های کوچک نیز به کار می‌رود. همچنین مطالعات نشان می‌دهند که این روغن به ترمیم سایش‌ها و تسهیل رشد مجدد سلول‌های سالم، به‌ویژه در مواردی که ناشی از شرایط التهابی، بثورات، آفتاب سوختگی یا ساییدگی جزئی گزارش شده‌اند، کمک می‌کند.
آروماتراپی
اگر از اضطراب، استرس یا حملات هراسان رنج می‌برید، می‌توانید روغن یاس بنفش را در دیفیوزر ریخته و فضایی آرامش‌بخش را ایجاد کنید. این روغن ضمن تمرین تای‌چی یا یوگا نیز به‌کار می‌رود. تعدادی استنشاق از این روغن می‌تواند تأثیر شگرفی بر سیستم لیمبیک شما، که مسئول ایجاد خاطرات و تقویت احساسات مثبت است، بگذارد و سطح هورمون‌های استرس را کاهش دهد.
علاوه بر این، روغن یاس بنفش می‌تواند به درمان بی‌خوابی و کمبود خواب کمک کرده و در نتیجه احتمال ابتلا به بیماری‌های مزمن را کاهش دهد. این بیماری‌ها می‌توانند شامل دیابت، چاقی و بیماری‌های قلبی باشند. به دلیل خواص ضدباکتری این روغن می‌توانید نه تنها هوای اتاق خود را پاکسازی کنید، بلکه بر روی تمام سطوح نیز تأثیر بگذارید. سلامتی شما به این شکل بهبود می‌یابد.
اثرات جانبی روغن یاس بنفش
این روغن ممکن است عوارض جانبی خاصی داشته باشد، که به‌ویژه در مواردی که به درستی استفاده نشده یا توسط گروه‌های خاص افراد با شرایط خاص و حساسیت پیشین به‌کار رود، بروز می‌یابد. ترکیبات فعال موجود در روغن یاس بنفش بسیار قوی هستند و در صورت استفاده نادرست، ممکن است عوارض جانبی جدی ایجاد کنند.
آلرژی
روغن یاس بنفش به دلیل وجود ترکیبات حساسیت‌زای خاص، می‌تواند موجب بروز واکنش‌های آلرژیک در برخی افراد شود. بنابراین، در شروع استفاده از این روغن، ابتدا مقداری اندک از آن را روی ناحیه کوچکی از پوست خود امتحان کنید و تا 60 تا 90 دقیقه صبر کنید تا وقوع واکنش آلرژیک را بررسی نمایید. اگر علائم نگران‌کننده‌ای داشتید، فوراً مصرف آن را متوقف کرده و به پزشک خود مراجعه کنید.
عطر تند
عطر و بوی روغن یاس بنفش ممکن است برای برخی افراد شدید و طاقت‌فرسا باشد و حتی به احساس تهوع منجر شود. همچنین، رایحه قوی گل ممکن است برای افرادی که حساسیت دارند، احساس سرگیجه و سبکی ایجاد کند. برای اجتناب از این عوارض جانبی، تنها از مقادیر اندکی استفاده کنید.
علاوه بر این، می‌توانید روغن یاس بنفش را با دیگر روغن‌های گیاهی ترکیب کنید تا شدت رایحه گل را متوازن کنید. روغن‌های مناسب برای این کار شامل روغن درخت چای، ویتور و دارچین هستند. اگر به گل‌های یاس بنفش حساسیت دارید، قطعاً باید از مصرف روغن عطر یاس پرهیز نمایید.
بارداری
با توجه به غلظت بالای ترکیبات فعال و مواد شیمیایی موجود در روغن یاس بنفش، به‌طور کلی در دوران بارداری توصیه نمی‌شود. با این وجود، برخی از خانم‌ها ممکن است اثرات آرامش‌بخش و ضداضطراب آن را مفید بدانند. اما توصیه می‌شود که همیشه پیش از استفاده از روغن‌های گیاهی در دوران بارداری با پزشک خود مشاوره کنید.
تحریک پوست
مانند سایر محصولات مرتبط با گیاهان، روغن یاس بنفش ممکن است در صورت استفاده موضعی باعث سوزش پوست شود. در صورت وجود حساسیت پوستی، بهتر است از روغن یاس سفید استفاده کنید تا از ناراحتی، تاول و خارش جلوگیری کنید.
در صورت بروز عوارض جانبی جدی، به‌سرعت به پزشک مراجعه کنید. همواره روغن یاس بنفش را با روغن حامل مانند روغن نارگیل، روغن زیتون یا روغن جوجوبا برای کاربرد موضعی رقیق کنید. به عبارت دیگر، می‌توانید برای جلوگیری از تحریک پوست، آن را با آب نیز رقیق نمایید. به سادگی ۱ یا ۲ قطره روغن یاس بنفش را با آب یا پاک‌کننده طبیعی بدن ترکیب کرده و قبل از استفاده روی پوست امتحان کنید.
مصرف داخلی
چون روغن یاس بنفش واقعاً خوراکی نیست، باید هرگز به‌صورت خوراکی مصرف نشود. مصرف داخلی این روغن ممکن است منجر به بروز مشکلات سلامتی از قبیل اختلالات گوارشی و مشکلات قلبی شود. همچنین از مالیدن آن به نواحی حساس نظیر چشم، بینی و دهان خودداری کنید.