یک کارشناس حوزه اقتصاد در مورد مناظره اقتصادی بین دو نامزد ریاست جمهوری اظهار داشت: هیچ یک از نامزدها نتوانستند به پرسش‌های اقتصادی مطرح شده پاسخ قابل قبولی ارائه دهند و به نظر می‌رسید که برنامه‌های اقتصادی هر دو نفر، مبهم است.
آلبرت بغزیان در گفت‌وگویی با ایسنا به بحث درباره رشد اقتصادی هشت درصدی که در سند برنامه هفتم توسعه لحاظ شده، اشاره کرد و گفت: بی‌تردید دستیابی به رشد ۸ درصدی امکان‌پذیر است و محال نمی‌باشد. کشوری که بارها رکود اقتصادی و رشد منفی را تجربه کرده، نشان‌دهنده این است که شرایط به گونه‌ای بوده که نتوانسته تولیدات پیشین خود را به انجام برساند. به عبارتی، این ظرفیت تولید وجود دارد، ولی زیرساخت‌ها و شرایط لازم برای آن مهیا نبوده است. بنابراین، بازگشت به چرخه رشد اقتصادی و تحقق رشد ۸ درصدی، یک موضوع غیرمنطقی محسوب نمی‌شود.
سوال این است که برنامه برای رسیدن به رشد ۸ درصدی چیست؟
وی افزود: اما نکته‌ای که حائز اهمیت است، این است که دو نامزد انتخاباتی چه طرحی برای دستیابی به این رشد ۸ درصدی در نظر دارند. به عنوان مثال، در حوزه نفت می‌توان به این رشد و حتی بیشتر از آن دست یافت و حتی اگر تحریم‌ها نیز برقرار باشند، با برنامه‌ریزی مناسب، شاهد رشد در این بخش خواهیم بود.
باید بر توان تولید داخلی تکیه کرد
این کارشناس اقتصادی بیان داشت: در حوزه صنعت و کشاورزی، بایستی به تلاش‌های داخلی و قابلیت‌های بازار داخلی کشور اعتماد کرد. به این معنا که توان داخلی برای خرید محصولات به چه میزان است. در واقع، قدرت خرید بازار پایین است در حالی که به نظر می‌رسد، توان تولید در بخش‌های صنعت و کشاورزی نسبت به قدرت خرید موجود بیشتر است.
بغزیان ادامه داد: ممکن است در صنایع و کشاورزی، با وجود شرایط فعلی، بتوان رشد را حفظ کرد؛ اما در بخش مسکن این امر محقق نمی‌شود زیرا درآمدها به هیچ عنوان قادر به پرداخت اقساط مربوط به مسکن نخواهند بود. بنابراین در شرایط کنونی نباید انتظار رشد در این بخش را داشت. اگر قیمت مسکن کاهش یابد و با برنامه‌ریزی‌های دولتی در زمینه ساخت‌وساز و کاهش اجاره‌بها، بتوانیم تورم را در این بخش کنترل کنیم، شاید پس از آن قادر به افزایش سطح مالکیت مسکن در میان اقشار مختلف جامعه باشیم.
نامزدها پاسخ‌های روشنی ارائه نکردند
وی در خصوص پاسخ‌های دو نامزد به سوالات اقتصادی گفت: در مناظره‌ای که شب گذشته برگزار شد، انتظار می‌رفت که دو نامزد به مسئله مسکن، به موضوع احتکار خانه‌ها و املاکی که ساکن ندارند، اشاره کرده و در مورد برنامه‌های خود برای وارد کردن این موارد به بازار مسکن و کاهش قیمت و افزایش عرضه، توضیحاتی ارائه دهند، اما نه پاسخ‌های کارشناسی داده شد و نه اشاره‌ای به این قضیه شد.
این کارشناس اقتصادی افزود: دو نامزد انتخاباتی در خصوص اقداماتی که برای رسیدن به رشد اقتصادی دارند، نکات قابل توجهی بیان نکردند. به عنوان مثال، یکی از کاندیداها به رونق بورس برای رشد اقتصادی اشاره کرد و دیگری به بهبود تجارت خارجی و توسعه صادرات و ارزآوری پرداخت که این موارد در واقع نظرات عمومی است و پاسخ‌های هر دو طرف به مسائل اقتصادی قانع‌کننده نبود.
برنامه‌ها باید مطابق با شرایط موجود تنظیم شوند
بغزیان خاطر نشان کرد: با این حال باید در نظر داشت که در شرایط کنونی داشتن یک برنامه الزاماً اولویت ندارد، زیرا برنامه باید با توجه به وضعیت موجود و شرایط زمانه تنظیم گردد و هر برنامه اقتصادی بسته به شرایط زمان خود تفاوت دارد.
وی اظهار داشت: در حال حاضر، مسئله اصلی، رویکرد طرفین است که حتی در این زمینه هم نتوانستند پاسخ قانع‌کننده‌ای ارائه دهند. برای مثال، در موضوع واردات خودرو هیچ‌کدام از طرفین پاسخ قانع‌کننده و روشنی به پرسش مجری برنامه ندادند. به وضوح مشخص نشد که آیا با واردات خودرو موافق هستند یا خیر؛ اگر موافق‌اند، با چه مقیاسی. همچنین، مطرح نشد که آیا به دعوت از خودروسازان خارجی و تولید خودرو به صورت مشترک رضایت دارند یا خیر. در واقع، پاسخی شفاف به پرسش‌ها در این زمینه حاصل نشد.
این کارشناس اقتصادی درباره موضوع بازار ارز و برنامه نامزدها در این زمینه افزود: در این مناظره هیچ‌گونه اشاره‌ای به اینکه اگر با ارز تک نرخی موافق هستند، با چه نرخی موافق هستند، نشده است. در این خصوص، باید بیان کنند که ما قصد داریم با جهان تعامل کنیم، اما نمی‌توانند به سادگی بگویند که برنامه چیست؛ چراکه اولویت با تعامل با کشورهای دیگر و مذاکرات است و تنها در زمان مذاکرات و تعامل، می‌توان توافقات خاصی را در نظر گرفت و بعد از آن اقدامات مورد نظر را اعلام کرد.
بغزیان تصریح کرد: یا در سوی دیگر، در موضوع برجام و توافق برای رفع تحریم‌ها بیان می‌شود که باید ابتدا آمریکا وارد مذاکره شود. در این وضعیت و با این رویکرد، انتظار این که ما تنها منتظر بمانیم تا آنها بیایند، معقول نیست. برای موفقیت در مذاکرات، اقدام از سوی هر دو طرف ضروری است.
وی در پایان تأکید کرد: برای رسیدن به رشد ۸ درصدی که در برنامه هفتم توسعه به آن اشاره شده، باید گفت که اقداماتی که می‌تواند برنامه‌ها را به موفقیت برساند، مربوط به تلاش در زمینه رفع تحریم‌ها بر مبنای رویکردی برد-برد است. باید بر روی ناترازی‌های سیستم بانکی و تسهیلاتی که به سمت تولید هدایت نمی‌شوند، تمرکز کرد، بازار ارز را مدیریت نمود، کسری بودجه دولت را برطرف کرد و حتی در صورتی که دولت به بانک مرکزی متوسل شد، منابع باید به سوی تولید و توسعه پروژه‌های زیربنایی و صنعتی هدایت شوند.